Κάθε φορά που με ρωτάνε ποιες είναι οι αγαπημένες μου ταινίες κάνω μια βουτιά στα βάθη της συνείδησης, που είναι βουτιά στα βάθη της μνήμης, που είναι βουτιά στα βάθη του χρόνου.
Γιατί η ερώτηση για το αγαπημένο μας τάδε, αναγκαστικά δεν μας πάει σε εκείνο που αντικειμενικά είναι καλλίτερο ή αρτιότερο, αλλά σε όσα υποκειμενικά έγραψαν μέσα μας. Σε εκείνα που άφησαν το χνάρι τους στο μυαλό, την ψυχή και την καρδιά μας και ανεπίγνωστα έγιναν το μέτρο με το οποίο κρίνουμε όλα τα μεταγενέστερα.
Με άλλα λόγια, όταν ρωτάμε / απαντάμε ποιο είναι το αγαπημένο μας κάτι, δεν μας ενδιαφέρει τόσο η συγκεκριμένη πληροφορία που παίρνουμε / δίνουμε, όσο το τι αυτή δηλώνει για μας, την προσωπικότητα, το γούστο μας, τη στάση μας ακόμα-ακόμα απέναντι στη ζωή, πώς βλέπουμε τα πράγματα. Γι’ αυτό έχουμε αγαπημένα τραγούδια που δεν τα έχουμε ακούσει η σιγοψιθυρίσει για χρόνια, φαγητά που δεν τα τρώμε παρά σπάνια ή ποτέ, πόλεις στις οποίες δεν μένουμε ή δεν επισκεπτόμαστε πλέον, φίλους που δεν βρισκόμαστε κοκ.
.
Ανακάλυψα τον κινηματογράφο την εποχή του ανακάλυπτα και τον υπόλοιπο μεγάλο κόσμο –εννοώ τον κόσμο έξω από το σπίτι μου–, όταν ήμουν έφηβος.
Εντάξει, και σαν παιδί έβλεπα ταινίες, ελληνικές τις Κυριακές τα μεσημέρια ή και κάνα βράδυ ενδιάμεσα, με τον Ταρζάν ή άλλες οικογενειακές όποτε έπαιζε η τηλεόραση και συχνά την Κινηματογραφική Λέσχη του Μπακογιαννόπουλου –μεγάλο σχολείο, αλλά αυτό κάποια επόμενη φορά. Επίσης ο πατέρας μου μας πήγαινε στο σινεάκ τα πρωινά της Κυριακής, όποτε ερχόταν στην πόλη μας και βλέπαμε παλιά καρτούν, Χονδρό-Λιγνό και ταινίες με το Κατσαριδάκι. Έβλεπα, με άλλα λόγια, ό,τι μπορούσα να δω, ενώ σαν έφηβος μπορούσα πλέον να επιλέξω.
Οι βόλτες μου στην πόλη είχαν μόνιμες στάσεις τις προθήκες των σινεμά και τις βιτρίνες των βίντεο-κλαμπ. Τα πρώτα είχαν κάτι μυστηριακό, με τις τεράστιες αφίσες τους και τις φωτογραφίες από σκηνές της ταινίας, τα πολύχρωμα καλλιγραφικά γράμματα που διαφήμιζαν το Αριστούργημα που παίζονταν Σήμερον, τους κακοφωτισμένους διαδρόμους και τις ψυχρές, σκοτεινές αίθουσες με τις άβολες πολυθρόνες –ω ναι, τα σινεμά εκείνης της εποχής, της προ-Ιντεάλ εποχής, δεν είχαν καμιά σχέση με τις σημερινές multiplex αίθουσες.
Τα βίντεοκλάμπ ήταν φυσικά αλλιώς. Έμοιαζαν περισσότερο με καταστήματα της γειτονιάς, όπως ο φούρνος, το μπακάλικο ή το ψιλικατζίδικο. Όμως –τι παράξενο!– ενώ τα άλλα συνόψιζαν κατά κάποιο τρόπο τον κόσμο της γειτονιάς, στα βίντεοκλάμπ ανοιγόταν ένας άλλος κόσμος.
Θυμάμαι νοίκιαζα συνήθως ταινίες από την Διώνη, ήταν επί της Δωδώνης, ακριβώς απέναντι από το Σεράι και φύσικά δεν υπάρχει πια, αν και τότε ήταν από τα μεγαλύτερα. Πίσω από τον πάγκο στεκόταν ένας ψηλός, μελαχρινός κύριος με άσπρα μαλλιά και στενά μάτια, που ήταν μονίμως συνοφρυωμένος. Θύμιζε περισσότερο αυστηρό καθηγητή μαθηματικών ή ταγματάρχη, παρά βιντεοκλαμπά. Δεν ανταλλάσσαμε άλλες κουβέντες πλην των απολύτως αναγκαίων (καλημέρα και καλησπέρα δεν συγκαταλέγονται σε αυτές), πράγμα που φυσικά δεν με δυσαρεστούσε καθόλου –το αντίθετο, ήταν το μόνο βολικό στην εν γένει άβολη εικόνα του.
Δεν θα ασχοληθώ εδώ με την κουλτούρα του βίντεοκλάμπ. Σημειώνω μόνο ότι δημιούργησε μια ένα κινηματογραφική κουλτούρα, ένα νέο τύπο σινεφίλ (και δημιουργών, ο Ταραντίνο είναι το πιο γνωστό και χαρακτηριστικό παράδειγμα), όπως άλλωστε και σήμερα το δίκτυο και το ipad διαμορφώνει μια άλλη κινηματογραφική κουλτούρα.
Αυτό πάντως που μπορώ να σας πω είναι πως δεν ακολουθούσα τον συρμό της εποχής – τα γούστα μου γενικά δεν συμπίπτανε με εκείνα των συμμαθητών μου. Έτσι έχω νοικιάσει μία ή δύο Ελληνικές βιντεοκασέτες, παρότι κυκλοφορούσαν τότε σωρηδόν· δεν μου άρεσαν· δεν τις έβρισκα καν αστείες. Δεν μεγάλωσα λοιπόν με τον Στάθη Ψάλτη ή την Βίνα την Ασίκη, όπως, για παράδειγμα, ο Φοίβος Δεληβοριάς. Το ίδιο και με τα καράτε ή τα σπλάτερ –δεν μου άρεσαν και δεν μου αρέσουν οι τσόντες, οι ταινίες με την υποτυπώδη πλοκή – αφορμή πάνω στην οποία κολλάν αναμενόμενες σεκάνς με το ζητούμενο του κάθε είδους, πολεμικές τέχνες, αίμα, ο χαβαλές και η πλάκα, το σεξ… Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι ήμουν κάποιο παιδί-θαύμα – απλώς ότι από τότε δεν τα πήγαινα καλά με τον χαβαλέ.
Κυρίως μου άρεσαν οι μεγάλες αφηγηματικές ταινίες με υπόθεση, χαρακτήρες και συναίσθημα –τα Indiana Jones βρίσκονταν και εξακολουθούν να βρίσκονται στην κορυφή αυτής της πυραμίδας. Οι δυο ταινίες του Michael Douglas και της Kathleen Turner που κυνηγούσαν θησαυρούς, επίσης. Μου άρεσαν ακόμα οι περιπέτειες με τον Σβαρτσενέγκερ, όχι του Σταλόνε, αυτές τις ανακάλυψα κοντά στα 30 μου, το Robocop και τα Φονικά Όπλα, τα Back to the Future, τα Mad Max και τα James Bond (παραδέχομαι ότι ο Roger Moore ήταν ο αγαπημένος Bond της εφηβείας μου). Και φυσικά έβλεπα και ξανάβλεπα τo Goonies και το Who Framed Roger Rabbit… Στις κωμωδίες ήμουν μάλλον πιο δύσκολος. Μου άρεσε πολύ ο Peter Sellers, η σειρά του Ροζ Πάνθηρα, τα Gostbusters και οι ταινίες του Bill Murray και, φυσικά, η σειρά της Μεγάλης Των Μπάτσων Σχολής.
Αυτά στην αρχή-αρχή της εφηβείας. Γιατί κάπου στη μέση άρχισα να ανακαλύπτω και να μου αρέσουν άλλα πράγματα. Ηθοποιούς σαν τον Marlon Brando, τον J. Nicholson, τον R. DeNiro, η F. Dunaway σκηνοθέτες όπως ο Coppola, o Huston, o John Ford, ο Ivory και o P. Weir, ταινίες όπως το Five Easy Pieces, Easy Rider, The Mosquito Coast, Chinatown, Reflections in a Golden Eye και το Remains of a Day, Το Λιμάνι της Αγωνίας και το Λεωφορείον ο Πόθος, το Rebel without a cause και τον Κύκλο των χαμένων ποιητών, φυσικά το The Searchers, η Ταχυδρομική Άμαξα και το Rio Bravo. Τα γουέστερν του Clint Eastwood και μάλιστα όχι τόσο τα spaghetti, όσο της αμερικάνικης περιόδου του και κυρίως όσα σκηνοθέτησε ο ίδιος: High Plains Drifter, Pale Rider, The Outlaw Josey Walles και πάνω απ’ όλα το Unforgiven. Οι κωμωδίες του Mel Brooks και το Four Weddings and a Funeral. Το σινεμά του Coppola, επικό και βαθιά φιλοσοφικό ταυτόχρονα με έχει επηρεάσει βαθύτατα –η τριλογία του Godfather, το Apocalypse Now!, και οι δυο «νεανικές» ταινίες του, το Rumble Fish και το Outsiders περισσότερο απ’ όλα. Ο Ταξιτζής του Scorsese μαζί με το King of Comedy –το Raging Bull το είδα κάπως πιο αργά– και φυσικά τα Καλά Παιδιά.
Στο Λύκειο ανακάλυψα τον Woody Allen που δεν τον αποχωρίζομαι με τίποτα, είδα Bergman και πολλές γαλλικές ταινίες του νέου κύματος, βουβές ταινίες και όσα noir μπορούσα να βρω. Και φυσικά τότε ήταν η εποχή του ανεξάρτητου αμερικάνικου σινεμά, ενώ ανακαλύπταμε σκηνοθέτες όπως ο Fincher, o Burton και ο Friars, οι οποίοι ήταν μάλλον στην αρχή της καριέρας τους…
.
Τώρα έχω βαρεθεί τις ταινίες με τους σούπερ ήρωες, τα μπιγκίνινγκς και τα όριτζινς, την ίδια αφελή ιστορία, των δυο φίλων που γίνονται εχθροί ή του καλού που μας σώζει από το κακό και τα πιο αφελή εφέ τους, αλλά διασκέδασα απίστευτα με τον Tin-Tin του Spielberg, που, το παραδέχομαι, είχε την αύρα του παλιομοδίτικου –μήπως παραμεγάλωσα;
Οι ταινίες που μου αρέσουν πραγματικά πλέον και κυνηγάω σαν τρελός, δεν είναι τα αριστουργήματα, αλλά μικρές, ανθρωποκεντρικές ταινίες. Τελευταία μου άρεσαν για παράδειγμα το Win Win, το Cedar Rapids, Everything must go, το The beaver. Πιο μεγάλες παραγωγές, αλλά πάντα με ανθρώπους και ιστορίες στο επίκεντρο, όπως το The Company Men ή το The Ides of March. Και περιμένω πώς και πώς την καινούργια του Alexander Pein και του David Fincher…
