Mark Mazower: Στην Ελλάδα του Χίτλερ

 mazower.jpg

Παρά την παγκοσμιοποίηση, τον ατομικισμό, την ευζωία, οι Έλληνες δεν χάνουμε ευκαιρία να δηλώνουμε υπερήφανοι για την ιστορία και τους προγόνους μας.

Όμως τι πραγματικά ξέρουμε γι’ αυτούς; Το παρελθόν μας;

Στον δημόσιο διάλογο ό,τι περιγράφεται στις μέρες μας σαν «ιστορία» είναι ένας ανυπόφορος αχταρμάς χωρίς αρχή και τέλος. Αχταρμάς συναισθημάτων και ιδεοληψιών, όπου απουσιάζουν επιδεικτικά τα γεγονότα, τα πρόσωπα, οι αιτίες και οι ιδέες.

Το βιβλίο του Mark Mazower, Στην Ελλάδα του Χίτλερ. Η Εμπειρία της Κατοχής, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια σε μετάφραση Κώστα Κουρεμένου, περιγράφει γεγονότα και πρόσωπα, αναζητά και ερμηνεύει τα αίτια, είναι γεμάτο ιδέες και μένει μακριά από ιδεοληψίες και ιδεολογήματα. Κι επίσης χαίρεσαι να το διαβάζεις. Ένα γενναιόδωρο βιβλίο.

Η πρόσφατη ιστορία μας είναι ιδιαίτερα φορτισμένη και δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε το γιατί: Ο Εμφύλιος Πόλεμος βαραίνει σε ό,τι προηγήθηκε και ό,τι ακολούθησε. Έτσι οι απολογισμοί, τα απομνημονεύματα, τα λογοτεχνικά κείμενα, οι ιστορίες που γράφτηκαν αργότερα για το ’40 και την Κατοχή, από όποια πλευρά κι αν προέρχονταν, στόχευαν στη δικαίωση ή την απαξίωση μεταπολεμικών επιλογών και όχι στον φωτισμό εκείνης της περιόδου. Και μάλλον την συσκότιζαν περισσότερο.

Ο Mazower μένει μακριά από αυτά. Κι εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη επιτυχία του βιβλίου του. Τι κι αν βλέπει με μεγάλη συμπάθεια το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ προσπερνώντας την τρομοκρατία που άσκησε, τι κι αν δεν ασχολείται με τον ΕΔΕΣ και τις άλλες αντιστασιακές οργανώσεις, τι κι αν δεν αναφέρεται στην τρομοκρατική δράση των Βουλγάρων στην Βόρεια Ελλάδα, τι κι αν κρίνει τις επιλογές του Τσώρτσιλ με υπερβολική αυστηρότητα. Πίσω από αυτές του τις επιλογές δεν κρύβεται κάποια μικροπολιτική σκοπιμότητα, αλλά η επιθυμία του να προσφέρει μια ιστορία «λιγότερο μηχανιστική και περισσότερο τραγική».

 

Το βιβλίο χωρίζεται σε τέσσερα μέρη:

Το Α΄ μέρος ξεκινάει με την κηδεία του Βενιζέλου, συνεχίζει με την δικτατορία του Μεταξά και το Έπος του ’40 και στέκεται στις σκληρές συνθήκες της κατοχής. Η Ελλάδα υπέστη τις μεγαλύτερες καταστροφές κατά την περίοδο αυτή από οποιαδήποτε άλλη Ευρωπαϊκή χώρα. Οι παραγωγικές δομές εξαρθρώθηκαν, η φτώχεια και η ανέχεια ήταν καθολική και ο λιμός εξόντωσε μεγάλο μέρος του αστικού πληθυσμού.

Το Β΄ μέρος αναφέρεται στην «Ηρωική τρέλα» της περιόδου 1941 – 43. Γίνεται λόγος για την αντίσταση στην καθημερινή ζωή, τον τρόπο που στήθηκαν οι οργανώσεις. Η έμφαση βέβαια δίνεται στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, την ίδρυσή του, την δράση του, τις σχέσεις του με το ΚΚΕ, τους αγροτικούς πληθυσμούς, τις άλλες αντάρτικες ομάδες, τους Βρετανούς και τους Σοβιετικούς. Το Β΄ μέρος τελειώνει με την κατάρρευση της Ιταλίας και τις συνέπειες που είχε αυτή στην Ελλάδα.

Το Γ΄ μέρος περιγράφει την αντίδραση των Γερμανικών δυνάμεων κατοχής στο αντάρτικο: Περισσότερα από 1.000 χωριά ισοπεδώθηκαν, 1.000.000 Έλληνες είδαν να καταστρέφονται τα σπίτια, τα χωράφια, οι περιουσίες, οι εκκλησιές τους, πάνω από 20.000 άμαχοι εκτελέστηκαν. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες είναι οι σελίδες που αναφέρονται στην ψυχολογία του Γερμανού στρατιώτη και το πώς αντιμετώπιζε αυτές τις κτηνωδίες. Το μέρος αυτό κλείνει με την τύχη των Ελλήνων Εβραίων.

Το Δ΄ μέρος επιγράφεται «Μια κοινωνία σε πόλεμο» και μιλάει για τον Εμφύλιο. Γιατί ο Εμφύλιος δεν ξεκίνησε το 1945, αλλά το ’43, ενώ οι Γερμανοί ήταν ακόμα στην Ελλάδα. Δεν χρειάζεται να επισημάνω την αξία της ψύχραιμης εξιστόρησης των Δεκεμβριανών.

 

Η έκδοση συνοδεύεται από 70 φωτογραφίες της περιόδου.

Η μετάφραση του Κώστα Κουρεμένου είναι ικανοποιητική. Και τα λίγα τυπογραφικά λάθη, δεν μειώνουν την χαρά της ανάγνωσης.

 

Advertisements

4 thoughts on “Mark Mazower: Στην Ελλάδα του Χίτλερ

  1. emperistatomenos 06/12/2007 στο 11:22 μμ Reply

    Ενδιαφέρον…
    Οι ψύχραιμες εξιστορήσεις ταραγμένων περιόδων είναι κάτι σπάνιο, και ως εκ τούτου πολύτιμες…

  2. fvasileiou 07/12/2007 στο 2:11 μμ Reply

    Αν ενδιαφέρεσαι για ένα καλό βιβλίο ιστορίας, για μια δυνατή αφήγηση, το συνίστήνω ανεπιφύλακτα

  3. meniek 09/12/2007 στο 4:59 μμ Reply

    έχει έρθει η ώρα νομίζω να θέσουμε το δάχτυλο επί τον τύπο των ήλων για την ιστορία μας. Δες και το συλλογικό των εκδόσεων βιβλιόραμα για την ιστορία της Ελλάδας του εικοστού αιώνα οι τόμοι τρία και τέσσερα που μιλά για τα μετακατοχικά γεγονότα. Εξαιρετικό….

  4. fvasileiou 10/12/2007 στο 9:16 πμ Reply

    @meniek
    Ευχαριστώ για την πληροφορία. Θα τα κοιτάξω. Ας ελπίζουμε ότι το ξαναδιάβασμα της πρόσφατης ιστορίας μας θα είναι επικοδομητικό για όλους μας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: