Μάνος Χατζιδάκις – Νίκος Γκάτσος: Χειμωνιάτικος Ήλιος

Ετούτο το έργο συνοδεύει ένα παράδοξο: Ο Χειμωνιάτικος Ήλιος με ερμηνευτή τον Μανώλη Μητσιά πρωτοκυκλοφόρησε το 1986. Δεν πέρασε ούτε ένας χρόνος κι ο δίσκος, έπειτα από απαίτηση του Χατζιδάκι, αποσύρθηκε για να ξανακυκλοφορήσει λίγους μήνες αργότερα, τον Ιανουάριο του 1987, σε Β΄ Έκδοση πάλι με τον Μητσιά αλλά με διαφορετική ενορχήστρωση.

Δεν έχω καταφέρει να βρω και να ακούσω την πρώτη έκδοση του έργου, αν και την αναζήτησα. Είναι κυριολεκτικά εξαφανισμένη. Όσοι, λίγοι, έχουν την πρώτη έκδοση του έργου (μεταξύ των οποίων και η φίλη Κατερίνα Χάλκου, η οποία όμως τον χάρισε), βεβαιώνουν ότι είναι πολύ κατώτερη.

 

Ο ίδιος ο συνθέτης σημειώνει στο σημείωμα του δίσκου με το γνωστό σκωπτικό του ύφος:

«Νομίζω πως μ’ αυτή την έκδοση σας δίνω το έργο μου έτσι όπως ακριβώς το συνέλαβα σαν συνθέτης. Βλέπετε έκανα κι εγώ σχεδόν ένα χρόνο για ν’ αντιληφθώ τι πα να πει «Χειμωνιάτικος ήλιος». Εσείς μπορείτε να τ’ ανακαλύψετε σε δύο, σε τρία, ή και σε περισσότερα χρόνια. Θα σας περιμένω!»

 

cheimoniatikos_helios.jpg

Χειμωνιάτικος Ήλιος, Β΄ Έκδοση λοιπόν. Στην εργογραφία του συνθέτη αναφέρεται ως έργο 44, ολοκληρωμένο ήδη από το 1983. Αποτελείται από 13 τραγούδια που περιγράφουν την εποχή παρακμής που κατήγγειλε ο Μάνος Χατζιδάκις τότε: Απογοήτευση, προδοσία, καταστροφή, θάνατος –αυτό είναι το κλίμα του δίσκου, ο οποίος τελειώνει με μια επίκληση στην Κυρά του Κόσμου, που θυμίζει προσευχή.

Δεν ανήκει στα πολύ δημοφιλή έργα του Χατζιδάκι, όπως η Τζοκόντα, ο Μεγάλος Ερωτικός, οι Αγορές, παρόλα αυτά συναντώ συχνά ανθρώπους που τον αγαπάνε ιδιαίτερα, ξέρουν όλα τα τραγούδια του απέξω και με μισόκλειστα τα μάτια τα σιγοτραγουδάνε.

Είναι ένας δίσκος που λειτουργεί υπόγεια.

Αν έχεις στον ψυχισμό σου την ρωγμή που απαιτείται, η μουσική και οι στίχοι του Χειμωνιάτικου Ήλιου θα τρυπώσουν μέσα σου και θα ριζώσουν και θα μείνουν εκεί για πάντα. Κι ας μην έχει ένα τραγούδι σουξέ. Ας μην έχει ένα στίχο που θα μπορούσε να γίνει σύνθημα. Γιατί είναι ένας δίσκος που ακούγεται ολόκληρος, σαν σύνολο. Ένα ολοκληρωμένο έργο μουσικής, στίχου, ενορχήστρωσης, ερμηνείας. Έτσι προσφέρεται κι έτσι το αποδέχεσαι ή το απορρίπτεις.

 

Οι μουσικές στον Χειμωνιάτικο Ήλιο είναι απλές σε λαϊκούς ρυθμούς.

Και θλιμμένες.

Πένθιμες.

Όπως άλλωστε και οι περισσότερες μουσικές του Χατζιδάκι.

 

Και οι στίχοι απλοί. Ο Γκάτσος δεν πρωτοτυπεί.

Δεν χρειάζεται να πρωτοτυπήσει: Χρησιμοποιεί τα γνωστά υλικά, πανάρχαια αρχετυπικά σύμβολα και εικόνες του ελληνικού τρόπου, που ο ίδιος καθιέρωσε σαν μια νέα ποιητική γλώσσα στο νεώτερο ελληνικό τραγούδι.

 

Ακόμα και ο Μητσιάς είναι υπέροχος. Τραγουδάει με μια σπαραχτική ευθύτητα που συγκλονίζει. Είναι οι καλλίτερες ερμηνείες του.

Ο Χατζιδάκις δούλευε πολύ με τους τραγουδιστές, ήξερε να τους αποσπά τον καλλίτερο εαυτό τους, ο οποίος, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είχε καμία σχέση με όσα μπορούσαν να κάνουν ή έκαναν χωρίς εκείνον. Τούτος ο δίσκος είναι μια ακόμα απόδειξη.

Η ορχήστρα αποτελείται από πέντε όργανα. Μόνο από πέντε όργανα: Βιολί, κλαρίνο, κιθάρα, πιάνο, κόντρα μπάσο. Σωστά τοποθετημένα σε σχέση και με την φωνή του Μητσιά, γεμίζουν την ηχητική μπάντα και τον ακροατή. Και από αυτή την πλευρά ο δίσκος αποτελεί ένα ισχυρό μάθημα στις μέρες μας, που οι δημοφιλείς τραγουδιστές μας τρέχουν να συνεργαστούν με μεγάλες ορχήστρες για να επιδείξουν την αξία τους.

Advertisements

9 thoughts on “Μάνος Χατζιδάκις – Νίκος Γκάτσος: Χειμωνιάτικος Ήλιος

  1. nomansland 08/01/2008 στο 3:55 πμ Reply

    you too are a night owl as I can see…

    Στις εκκλησιές του έρωτα δεν άγιασε κανείς….
    ….
    Κορίτσι της νύχτας τι άλλο να σου πω
    Ποτίζω τη ρίζα, μα χάνω τον καρπό
    Στο χώμα κυλάνε τα δάκρυα μου ζεστά
    Δεν περπατήσαμε σωστά

    Τα παιδιά της καταιγίδας φύγανε
    μη ρωτήσεις, μη ρωτάς που πήγανε
    Το στερνό τους καλοκαίρι κάψανε
    και στη στάχτη τ’ όνομά τους γράψανε

    …ε πως…το έκανε το θαύμα του ο Γκάτσος…πως…

    ο Χατζιδάκις…αχ….

  2. fvasileiou 08/01/2008 στο 4:15 πμ Reply

    yes. i cannot sleep. so i bark…

    χρόνε νυχτοπούλι παγερό…

  3. nomansland 08/01/2008 στο 4:36 πμ Reply

    Are you barking something rhythmically? or can’t I hear well? ….

    nighty night…

  4. fvasileiou 08/01/2008 στο 4:40 πμ Reply

    μάλλον naughty night…

  5. SOFIA 08/01/2008 στο 10:46 πμ Reply

    Κλασσικές αξίες, σε έναν κόσμο που ζει με άσματα του επιπέδου «το νινεί σέρνει…» και άλλα αναλόγως αξιόλογα! Πόσες δεκαετίες ζουν, αντέχουν… παρά το πείσμα πολλών, που αρέσκονται σε σκουπίδια!

  6. roadartist 08/01/2008 στο 10:59 πμ Reply

    Καλημέρα!! «Λατρεύω» τον Χατζιδάκη!
    Ως προς το σχόλιο σου για την ‘απλότητα’, πάντα αυτή ειναι που κατακτά την πραγματική αξία και ομορφιά 🙂

  7. fvasileiou 08/01/2008 στο 11:20 πμ Reply

    @SOFIA
    Αντέχουν κι ας μην έχουν τα πιστοποιητικά των «άλλων». Ο «Μεγάλος Ερωτικός», για παράδειγμα, δεν έγινε ούτε χρυσός ούτε πλατινένιος.

    @roadartist
    Πολλοί τον «λατρεύουν». Αλλά είναι όλοι σιωπηλοί.

  8. agorafoviagr 19/01/2008 στο 1:05 πμ Reply

    Είναι από τις αγαπημένες μου φωνές, αυτή του Μητσιά! Καταπληκτική φωνή! Δε μου αρέσουν όλα του τα τραγούδια, αλλά κάποια από αυτά. Μου αρέσει όμως η φωνή του πολύ! Η φωνή του που βγαίνει χωρίς να έχει ανάγκη τα σύγχρονα ηλεκτρονικά μαραφέτια που σου κάνουν τη φωνή όμορφη και όταν πας να τραγουδήσεις ζωντανά, προκαλούνται σεισμοί, καταποντισμοί και άλλα κακά 😛 Είναι σε εκείνη τη γενιά καλλιτεχνών, που μετρούσε η φωνή και όχι το κορμί ή οι δημόσιες σχέσεις κλπ. Θυμάμαι στον Παππαδόπουλο στη ΝΕΤ ένα βράδυ πρωτοχρονιάς που τραγουδούσε ζωντανά. Απλά, φοβερός! Υπάρχουν φυσικά και άλλοι καλλιτέχνες με όνομα. Περιορίζομαι στον Μητσιά για να μη βγω εκτός θέματος 🙂
    Όσο για τον Χατζιδάκη τα αγαπημένα μου, είναι το «Μην τον ρωτάς τον ουρανό», μελαγχολικό τραγούδι, αλλά μου αρέσει. Άλλα που με αρέσουν είναι: το «Έχω ένα μυστικό», το «Πες μου μια λέξη», το «Επτά τραγούδια θα σου πω» όπου το μπουζούκι με ξετρελαίνει με το ρυθμό και τον ήχο του στο συγκεκριμένο τραγούδι. Δεν ξέρω όμως, αν τον αναφέρουν τόσο όσο του αξίζει. Αισθάνομαι σαν να τον έχουν ξεχάσει. Μπορεί και να κάνω λάθος…
    Με αγάπη πάντα
    Agorafoviagr

  9. fvasileiou 19/01/2008 στο 2:08 πμ Reply

    @agorafoviagr
    Έχεις απόλυτο δίκιο: Η φωνή του Μητσιά είναι απόλυτα γήινη.
    Όσο για τον Χατζιδάκι δεν νομίζω ότι οι ακροατές τον ξεχάσαμε. Απλώς είναι τόσα τα προσκόμματα που βάζουν οι κληρονόμοι του…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: