Διονύσης Σαββόπουλος: Η Ρεζέρβα

Ο δίσκος ξεκινά με μια άγρια αντρική φωνή, που προσπαθεί να ακουστεί τρυφερή, σε μια στροφή χωρίς ομοιοκαταληξία:

Σβήνω το φως

βάλε για καφέ

ξημερώνει, που ‘ναι τα κλειδιά μου

τα λεφτά είναι στην ψωμιέρα

κι ό,τι ζήσαμε μες τη νύχτα αυτή

σαν σπουργίτι το τζάμι μας ραγίζει.

Κι αμέσως απαντά μια μελωδικότατη γυναικεία φωνή –πάντα σε ανομοιοκατάληκτους στίχους:

-κλείσε το νερό

-δεν άκουσα τι λες

-αλλαξιές σου αφήνω στο καλοριφέρ

είπα η νύχτα ίσως είναι

πρόληψη κοινή, θρυμμάτισμα γυαλιού

σαν αράχνη, εφτάχρονη φοβία.

 

h_rezerba.jpg

 

Έτσι ξεκινά η Ρεζέρβα (1979) –ο αγαπημένος μου σαββοπουλικός δίσκος.

Ένας δίσκος σκοτεινός.

Τα τραγούδια του Σαββόπουλου, ο Σαββόπουλος, είναι γνωστά για το φως που εκπέμπουν, όμως εδώ στη Ρεζέρβα έχουμε σκότος. Ό,τι κρυφοφωτίζει είναι από της κόλασης τις λαύρες. Ό,τι κάνει τα χείλια να σκιστούν σε χαμόγελο είναι από ανελέητο, πικρό σαρκασμό (Τα όνειρά σου μη τα λες γιατί μια μέρα κρύα / μπορεί κι οι φροϋδιστές να ‘ρθουν στην εξουσία). Ακόμα και η γλύκα του έρωτα τελειώνει στο ψυχρό πρωινό φως αφήνοντας στυφό το στόμα και μια ολοένα αυξανόμενη μελαγχολία.

Ο στίχος του Σαββόπουλου είναι και εδώ πληθωρικός. Βαθιά ποιητικός. Κουβαλάει όμως όλη την οδύνη, όλο το έρεβος, όλο το αίμα μιας Γέννας. Γέννα που έφερε στον κόσμο, στον κόσμο του, τον πιο δημοφιλή, τον πιο αγαπημένο, τον πιο παινεμένο, τον πιο τραγουδισμένο και, σίγουρα, τον πιο ξεκάθαρο σε προθέσεις δίσκο του: Τα Τραπεζάκια Έξω.

Σαν Γέννα ας δούμε την Ρεζέρβα: Σαν μια στιγμή που η κυοφορία, με όσα συνεπάγεται, τελειώνει και κάτι καινούργιο ξεπετιέται, δεμένο ακόμα με τον ομφάλιο λώρο.

Έτσι ο Σαββόπουλος αφήνει τον «ξύλινο» και «επιθετικό» τρόπο που τραγουδούσε στους παλαιότερους δίσκους του, γίνεται πιο θεατρικός, αφήνει το πάθος να τον παρασύρει. Ταυτίζεται / δανείζει την φωνή του στους άλλους και δανείζεται από εκείνους.

Τελειώνει με την φόρμα [το απωθημένο;] του τραγουδιού-ποταμός: Από τον Μπάλλο (1971) ξεκίνησε να γράφει μακρά τραγούδια, εντελώς ακατάλληλα για ραδιοφωνική μετάδοση και δύσκολα στη ζωντανή εκτέλεση, για να σταματήσει στη Ρεζέρβα με το αριστουργηματικό Μακρύ Ζεϊμπέκικο Για Τον Νίκο. Ακολουθώντας την τεχνική του Dylan φτιάχνει ένα τραγούδι 15 περίπου λεπτών, όπου ακολουθώντας την ιστορία του Νίκου Κοεμτζή, περιγράφει όλο το ντόπιο αίσθημα του μεταπολέμου ως την μεταπολίτευση. (Για αυτό το τραγούδι πρέπει να γράψω ξεχωριστό κείμενο).

Αποστασιωποιείται και επικρίνει τις επιλογές και τη στάση της Αριστεράς ξεκινώντας μια μακρά διαδρομή υπόγειων και επιφανειακών συγκρούσεων, που θα οδηγήσει στην ανοιχτή σύρραξη που θα σημάνει το Κούρεμα (1988) και στη λευκή σημαία που θα υψώσει κουρασμένος (σοκαρισμένος από τις επιθέσεις;) με το Μη Πετάξεις Τίποτα (1994).

Οι μουσικές και οι ενορχηστρώσεις περιέχουν όλα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις προηγούμενες εργασίες του, αλλά κι όλα εκείνα που θα απογειώσουν και θα απογειωθούν στα Τραπεζάκια.

Τέλος, η Ρεζέρβα είναι ένας δίσκος μεγάλης μοναξιάς κι απεγνωσμένης αναζήτησης της ουσίας στα μικρά, τα ταπεινά, τα κρυμμένα. Σύμφωνα με τον ίδιο τον Σαββόπουλο:

Την αγωνία της επικοινωνίας μπορεί να μην τη βρεις σ’ ένα συνθέτη, θα τη βρεις όμως σ’ ένα ραδιοπειρατή. Το αίτημα της δικαιοσύνης μπορεί να το ζει ο δολοφόνος ίσως περισσότερο από ένα νοικοκύρη. Ο γύφτος καταλαβαίνει περισσότερο από ομορφιά παρά η κυρία. Ο μικροαστός που με την καληνύχτα της τηλεόρασης την κλείνει και στέκεται για μια στιγμή μέσα στο σκοτεινό διαμέρισμα ίσως νιώθει το κενό που το θρήσκευμα της ταυτότητας αγνοεί. Ή μια παντρεμένη μέσα στους εφιαλτικούς καβγάδες της πιστεύει στην αγάπη και τη σωτηρία της περισσότερο απ’ ότι ο σύλλογος γυναικών. Θέλω να πω, δηλαδή, υπάρχει ουσία τριγύρω μας, όχι όμως στη μορφή που θα θέλαμε, όχι στη δημόσια, πολιτική, πολιτιστική ζωή, παρά μόνο σε κάτι χώρους μακρινούς και χαμένους.

 

_____________________________________

Τα λόγια του Σαββόπουλου, που παραθέτω, τα βρήκα στο βιβλίο του Δ. Καράμπελα, Διονύσης Σαββόπουλος, που κυκλοφορεί από το Μεταίχμιο. Εκεί, στις σελίδες 232-254, και μια ανάγνωση της Ρεζέρβας.

Οι στίχοι του Σαββόπουλου βρίσκονται στην Σούμα, που κυκλοφορεί από τον Ιανό.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΥ

Advertisements

15 thoughts on “Διονύσης Σαββόπουλος: Η Ρεζέρβα

  1. stalagmatia 07/02/2008 στο 1:10 μμ Reply

    Από τους αγαπημένους μας ο Νιόνιος 🙂
    Καλησπέρα

  2. SOFIA 07/02/2008 στο 1:29 μμ Reply

    Λιγάκι βιαστική, πλάκωσε δουλειά σήμερα…
    Καλημέρα και καλό απόγευμα Φώτη!

  3. fvasileiou 07/02/2008 στο 1:59 μμ Reply

    @ stalagmatia
    Όλων είναι αγαπημένος μας. Ακόμα και τώρα…

    @SOFIA
    Καλημέρα, καλό απόγευμα, άντε και με το καλό το βραδάκι να ξεκουραστείς.

  4. nomansland 07/02/2008 στο 10:18 μμ Reply

    Μεγάλος…πολύ…αλλά λίγος…

    …λίγος μετά ο κούρεμα του ’89…

    …καλησπέρες…

  5. fvasileiou 08/02/2008 στο 1:10 πμ Reply

    @nomansland
    Κάθε φορά που έρχεσαι στο χάνι μου, μεγάλη χαρά μου δίνεις. Να σε διορθώσω όμως; Λίγος ήδη μετά τα Τραπεζάκια…

  6. gazakas 08/02/2008 στο 10:03 μμ Reply

    Λίγος ή πολύς, νομίζω ότι ο Σαββόπουλος είναι ο Σαββόπουλος και κάθε βήμα του ήταν συνέπεια του προηγούμενού του. Ο Οδυσσέας Ιωάννου αν θυμάμαι καλά είχε γράψει μετά το Μη Πετάξεις Τίποτα ότι ο Σαββόπουλος είναι από τους λίγους που έχουν κερδίσει το δικαίωμα να κάνουν κακούς δίσκους. Αν και συμφωνώ με τη διαπίστωση, δε πιστεύω ότι αυτό έχει συμβεί μέχρι σήμερα…

    Πολύ όμορφο το κείμενο για τη Ρεζέρβα που είναι και δικός μου αγαπημένος δίσκος (ίσως όχι ο πιο αγαπημένος, αλλά σίγουρα ο πιο ακουσμένος). Ίσως να σ’ ενδιαφέρει και αυτό το κείμενό μου για το Μακρύ Ζεϊμπέκικο: http://www.musicheaven.gr/html/story.php?id=1006

  7. fvasileiou 08/02/2008 στο 11:36 μμ Reply

    @gazakas
    Δεν καταλαβαίνω τι θέλει να πει ο Ιωάννου, αλλά γενικά συμφωνώ με τα όσα γράφεις: 1. Πράγματι, ο Σαββόπουλος σταδιακά εξελίσσεται μουσικά/στιχουργικά/ιδεολογικά. Όσα υποστηρίζει στο «Μη πετάξεις…» υπάρχουν εν σπέρματι στον «Μπάλλο». Εκτός βέβαια από τη στροφή που έκανε μετά από αυτό το δίσκο. Εννοώ την προσχώρησή του στην «εκσυγχρονιστική» αριστερά. Αλλά δεν ήταν μόνος σε αυτό. Ούτε καν πρώτος: Σου θυμίζω τον Στ. Ράμφο 2. Ο Σαββόπουλος είναι ο Σαββόπουλος. Ακόμα και σήμερα. 3. Η πορεία του, μετά τα «Τραπεζάκια», μουσικά και στιχουργικά, είναι φθίνουσα, κι αυτό το νόημα είχε το «λίγος» από την πλευρά μου. Και για να είμαι απολύτως ειλικρινής: ο «Χρονοποιός» αρχικά με εντυπωσίασε. Όμως δεν αντέχει, νομίζω, σε μια πιο κριτική ματιά. 4. Θα παραφράσω κάτι που έλεγε ο Μάνος Χατζιδάκις: Ο Σαββόπουλος δεν είναι δυνατόν να κάνει κακό δίσκο. Κακούς δίσκους κάνει ο Κραουνάκης, ο Μικρούτσικος ή ο Φοίβος Δεληβοριάς. Ο Σαββόπουλος κάνει δίσκους που δεν επιβεβαιώνουν τον μύθο του. Κατώτερους. Λίγους. Παρόλα αυτά ενδιαφέροντες.

    Μ’ αυτά και μ’ αυτά σε καλοσωρίζω το Χάνι μου. Θα διαβάσω το κείμενό σου -μ’ ενδιαφέρει πολύ όπως καταλαβαίνεις- και θα τα πούμε πάλι τότε.

  8. nomansland 08/02/2008 στο 11:54 μμ Reply

    Λίγος…όταν λέμε λίγος…εννοούμε λίγος! Λίγος γι αυτό που μπορεί να κάνει, γι αυτό που έχει μέσα του, για τις δυνατότητές του…γι αυτό που εγώ περιμένω από αυτόν. Σίγουρα ο χειρότερός του δίσκος είναι κλάσεις ανώτερος από τον δικό μου, που δεν ξέρω μουσική, αλλά στ’ αλήθεια αυτό περιμένετε από το Σαββόπουλο; Να μην κάνει κακούς δίσκους; Εγώ πάλι περιμένω να κάνει τους καλύτερους! Περιμένω να επιβεβαιώνει τη φήμη του και το ταλέντο του σε κάθε βήμα. Περιμένω να μπορεί να παραμένει ψηλά. Οι χαμηλότερες θέσεις είνα κατειλημένες κι όχι φυσικά γι αυτόν! Περιμένω να μου συντηρεί την ελπίδα ότι οι μεγάλοι δημιουργοί δε βρίσκονται στο τρίτο, υπάρχουν ακόμη κάποιοι ανάμεσά μας…Επίσης περιμένω να μην τραγουδάει σε μαγαζιά που τα τραπέζια είναι το ένα πάνω στο άλλο…σε έντεχνες μπουζουκλερί δηλαδή, να μην βγάζει Καλομοίρες από τούρτες, να μην έχει ανάγκη τις μεγάλες εταιρίες για να βγάλει δίσκο, να μη βγάζει tributes και κασσετίνες με το έργο του – γιατί δεν πέθανε ακόμη, να διατηρεί το λόγο του σοβαρό και να μη χαριεντίζεται με τις κάμερες και τα μέσα (αυτό το τελευταίο το ‘χει κόψει τον τελευταίο καιρό είναι η αλήθεια…)…και επίσης θα ήθελα να ήταν παππούς μου…(όχι ηλικειακά, μεταφορικά εννοώ)….αυτά…

  9. fvasileiou 09/02/2008 στο 12:28 πμ Reply

    @nomansland
    Πιστεύω ότι ό,τι έκανε μετά τα Τραπεζάκια, λιγότερο ή περισσότερο, το έκανε για να ανταποκριθεί στην πίεση του κοινού του που ήθελε καινούργιο Σαββόπουλο. Σε κάθε δίσκο του ήταν και πιο κουρασμένος. Μέχρι που έδωσε σύνταξη στον εαυτό του. Πήγα πέρυσι στον «Πυρήνα»: Σκιά του εαυτό του. Σαν κάποιος μέτριος ηθοποιός να παίζει τον Σαββόπουλο σε μια από αυτές τις ευρωπαϊκές ταινίες που αποτελούν την απάντηση στο Χόλυγουντ.

  10. Oikonomou 13/08/2008 στο 7:18 μμ Reply

    Ηλικιακά είμαι πιο μεγάλος απο εσάς και την κατάσταση,
    την έχω ζήσει απο κοντά. Εκείνη την εποχή
    που ήμουν πιο πιτσιρικάς έμοιαζε αυθεντικό,
    (και μάλλον ήταν και για τον ίδιο).
    Η πικρή αλήθεια είναι ότι όσο προχωρούσαν οι δίσκοι,
    και άκουγα και δίσκους βινυλίου της εποχής (εισαγωγής πάντα),
    έβλεπα ότι υπήρχε ένα κλίμα αντιγραφής (έστω και με την καλή έννοια).
    Αρκετά χρόνια μετά βρέθηκα στην συναυλία (που λέει ο λόγος),
    με την τούρτα και την Καλομοίρα, και ένοιωσα πολύ αμήχανα,
    και μετάνοιωσα όχι μόνο για το ότι βρέθηκα εκεί,
    αλλά και για ότι περίμενα κάποτε τις δουλειές του με ανυπομονησία.
    Για τον Χατζηδάκη (που αναφέρεις πιο επάνω) υπήρχαν εποχές
    που ήταν άκυρες πολλές δηλώσεις του οπότε δεν το σχολιάζω.
    Η γνώμη μου πάντως είναι ότι η ελληνική σκηνή που έχει να προσφέρει πολλά σήμερα είναι η αγγλόφωνη ανεξάρτητη και όχι Δεληβοριάς,Κραουνάκης,Κότσιρας, και όλο το «αδελφάτο της μιζεροκουλτουροτραπέζης». Όσοι απο εσάς διαβάζατε το Audio του Αργύρη Ζήλου (1995-1998) θα θυμάστε κάποια group που είχαν μπει στις συλλογές του και κάνανε φοβερή μουσική και μελωδιες…
    Η σκηνή σήμερα έχει πολλά καλά ονόματα να δείξει:

    http://www.myspace.com/commonsense2
    http://www.myspace.com/velloleaf
    http://www.myspace.com/rainingpleasure
    http://www.myspace.com/sleepinpillow
    http://www.myspace.com/monikarides

    Y.Γ. Ελπίζω ο Νιόνιος να επανέλθει με κάτι καλό όσο
    και να τον βρίζω η αλήθεια είναι ότι μέσα μου ακόμη ακούω
    τη μουσική του!

  11. fvasileiou 13/08/2008 στο 8:41 μμ Reply

    @Oikonomou
    Χαίρε αγαπητέ μου και σε ευχαριστώ για την συμμετοχή σου στη συζήτησή μας. Είναι μεγάλο κεφάλαιο ο Σ. και δεν είναι κακό αν εξαντλήθηκε. Κακό είναι όταν κάποιος αντιγράφει τον παλιό του εαυτό ή τον ευτελίζει. Μπορούμε να πούμε ότι σε γενικές γραμμές ο Σ. δεν έπεσε σε αυτή την παγίδα.

    Όμως πέρα από αυτά θίγεις ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα: Την ελληνική αγγλόφωνη σκηνή. Θα άξιζε πραγματικά να συζητήσουμε διεξοδικά αυτό το θέμα γιατί πολλά μπορούμε να πούμε. Σημειώνω δύο σημεία μόνο: 1. Συμφωνώ μαζί σου ότι έχουν ενδιαφέρον οι μουσικές τους. 2. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς, ενώ είναι έλληνες που ζουν στην Ελλάδα, γράφουν στίχο στα αγγλικά. Σαν να μην μπορούν να μιλήσουν για τον εαυτό τους παρά μόνο μέσα από καθρέφτη.

    Σε ευχαριστώ και για τα links.

  12. Oikonomou 17/09/2008 στο 12:21 πμ Reply

    Γεια σου και πάλι και καλό χειμώνα…
    Σχετικά με το (2) που αναφέρεις ίσως έχεις ένα δίκιο,
    αλλά για να το δούμε από την άλλη πλευρά, κάποιες μουσικές
    ίσως να μην είναι φτιαγμενες για να πάρουν ελληνικό στίχο…
    Δηλαδή αν συγκρίνουμε το «Μερα Όμορφη» (θα φτερνίζεται ο Νιόνιος) με το πρωτότυπο του Reed σίγουρα είναι καλύτερο.
    Από την άλλη είναι και προς τιμή τους το ότι λατρεύουν τις μουσικές τους και δεν κάνουν συμβιβασμούς (γιατί όλες οι εταιρείες θέλουν ΜΟΝΟ ελληνικά).Αν θές για μένα είναι το ρεμπετικο της εποχής μας…Παίζεται σε υπόγεια και μόνο για λίγο κόσμο…Από την άλλη έχουν πιο πολλά να δώσουν σε μια Ελλάδα που είναι γνωστή πιο έξω από το Ρουβά και την Παπαρίζου (με τους πλέον σκουπιδοστίχους), και θα ήταν τιμή μας αν κάποιο από αυτά τα γκρούπ περάσουν και κάτι πραγματικά ελληνικό έξω…Ακου τα όργανα που χρησιμοποιούν οι Sleeping Pillow (από λύρες κ.τ.λ.) και το λαούτο στους Common Sense (στο φοβερό Draft – το έχω απο cd στο Audio)…Έτσι κι αλλιώς (ελληνικό ή όχι στίχο) εγώ θα τους άκουγα γιατί είναι φοβερή η μουσικές τους…

  13. Oikonomou 17/09/2008 στο 12:23 πμ Reply

    …διορθωση: φοβερή η μουσική τους (ήθελα να γράψω…)

  14. fvasileiou 17/09/2008 στο 7:07 μμ Reply

    @Oikonomou
    Η αλήθεια είναι ότι τα ελληνικά τονίζονται διαφορετικά από τα αγγλικά, έχουν και λιγότερες μονοσύλλαβες λέξεις, οπότε θα συμφωνήσω μαζί σου ότι σε κάποιες μουσικές δεν ταιριάζουν. Αυτό όμως διορθώνεται – το Ξενοδοχείο του Σ. το αποδεικνύει: Ο Σ. πείραξε τις μουσικές για να χωράνε τα ελληνικά.

  15. […] ένα ωραίο κείμενο του Ξυδάκη ας πούμε) εδώ και εδώ για τη Ρεζέρβα, εδώ για τον “Πολιτευτή” και εδώ […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: