Πολ Όστερ: Η Νύχτα των Χρησμών

Ο Πολ Όστερ είναι σπουδαίος συγγραφέας. Από τους πιο σημαντικούς συγκαιρινούς μας Αμερικανούς συγγραφείς. Βιβλία του, όπως Η Τριλογία της Νέας Υόρκης, Λεβιάθαν, Η Μουσική του Πεπρωμένου, Το Παλάτι του Φεγγαριού, Ο Ίλιγγος, τα χάρηκα πολύ όταν τα διάβαζα και τα χάρισα ξανά και ξανά σε φίλους και γνωστούς.

Βέβαια τα τελευταία χρόνια περνάει μια κάμψη.

Η Νύχτα των Χρησμών προσφέρεται για ασκήσεις αρνητικής κριτικής, αφού ελάχιστα λειτουργούν σωστά: Χαρακτήρες δεν υπάρχουν, οι διακλαδώσεις που ακολουθεί η ιστορία καταλήγουν σε αδιέξοδα, οι συμπτώσεις δεν πείθουν. Το φινάλε όμως είναι δυνατό, είναι γραμμένο με νεύρο κι ένταση κι η αφήγηση, με τη γνωστή μαεστρία του Όστερ, σε παρασύρει και σε κάνει να ξεχνάς τις αδυναμίες του μυθιστορήματος.

Όμως το θέμα τούτου του σημειώματος δεν είναι ο Πολ Όστερ ή το βιβλίο του.

Θέμα του σημειώματός μου είναι η ατυχία ότι τα τελευταία βιβλία του στα ελληνικά εκδίδονται σε μετάφραση Βίκυς Κυριαζή.

Η κα Βίκυ Κυριαζή νομίζω ότι διεκδικεί με αξιώσεις μια θέση στη δυάδα των χειρότερων μεταφραστών λογοτεχνίας. Παραδόξως, αυτό δεν οφείλεται ούτε στα αγγλικά της, ούτε στα ελληνικά της -είναι φανερό ότι κατανοεί το πρωτότυπο και έχει την ικανότητα να το γυρίζει στα ελληνικά.

Η κα Βίκυ Κυριαζή είναι κάκιστη μεταφράστρια γιατί αντί να υπηρετεί το κείμενο που μεταφράζει, τον συγγραφέα που μεταφράζει, αντί να προσπαθεί να κάνει τον αναγνώστη να χαρεί, προτιμάει να κάνει μια εκνευριστική επίδειξη γνώσεων. Η κα Κυριαζή εννοεί να σπάει συνεχώς την αφήγηση με σημειώσεις επεξηγηματικές που δεν χρειάζονται. Σε ένα μυθιστόρημα 276 σελίδων έχει προσθέσει 94 υποσημειώσεις! Τι σημαίνει αυτό; Ότι κάθε λίγο και λιγάκι η προσοχή του αναγνώστη αποσπάται από το κείμενο του συγγραφέα και μετατοπίζεται στις υποσημειώσεις της κας Κυριαζή. Ο αναγνώστης κάθε λίγο και λιγάκι αναγκάζεται να βγει από το κλίμα του βιβλίου, αναγκάζεται να παρατήσει την περίπλοκη ιστορία, για χάρη της ευρυμάθιας της μεταφράστριας.

Κάποιοι διαβάζοντας το κείμενό μου ίσως αναρωτιούνται για το περιεχόμενο των υποσημειώσεων και κατά πόσο απαραίτητες είναι στην κατανόηση του βιβλίου. Αγαπητοί μου, οι υποσημειώσεις είναι εντελώς αχρείαστες – δεν εξηγούν τίποτα και δεν διευκολύνουν καθόλου. Μόνο τον γέλωτα με την μεταφράστρια προκαλούν.

Γιατί πώς αλλιώς να αντιδράσει κανείς όταν η κα Κυριαζή διασπά την αφήγηση για να μας πληροφορήσει ότι ο Νίξον ήταν πρόεδρος των ΗΠΑ, ότι το Κουίνς βρίσκεται στη Νέα Υόρκη ή ότι ο Ντοστογιέφσκι ήταν συγγραφέας! Μη γελάτε. Πράγματι η μεταφράστρια κρίνει απαραίτητο στη σελίδα 18, όπου αναφέρεται το όνομα του Ρώσου, να προσθέσει την υποσημείωση 5, με την οποία μας πληροφορεί ότι ο Ντοστογιέφσκι είναι «ο μεγάλος Ρώσος μυθιστοριογράφος»! Στην ίδια σελίδα υπάρχουν επίσης οι υποσημειώσεις: 3, με την οποία μας λέει ότι και ο Φόκνερ ήταν συγγραφέας, 4, με την οποία μαθαίνουμε ότι συγγραφέας ήταν και ο Φιτζέραλντ, 6 για τον Φλομπέρ για να μάθουμε πως κι αυτός συγγραφέας ήταν, ενώ στην διπλανή σελίδα 19, η υποσημείωση 7 αφορά τον Χάμετ, με την οποία η κα Κυριαζή μας ενημερώνει ότι κι αυτός συγγραφέας ήταν.

Καταλαβαίνεται την ποιότητα των υποσημειώσεων. Της μετάφρασης. Της μεταφράστριας και όσων εμπλέκονται.

Επιτρέψτε μου να επαναλάβω ότι: Οι υποσημειώσεις αυτές σε τίποτα δεν διευκολύνουν τον αναγνώστη. Τίποτα δεν επεξηγούν.

Έπειτα από όλα αυτά το ερώτημα που ευλόγως τίθεται είναι: Τι είδους άνθρωποι πιστεύει ότι αποτελούν το Ελληνικό αναγνωστικό κοινό η κα Βίκυ Κυριαζή;

Advertisements

10 thoughts on “Πολ Όστερ: Η Νύχτα των Χρησμών

  1. giota 16/04/2008 στο 8:05 πμ Reply

    Πολύ ενδιαφέρον Φώτη!
    Μόνο τον «Ίλιγγο» ήξερα απ’ αυτά και δεν γνώριζα ότι είναι δικό του βιβλίο!
    Καλημέρα… 🙂

  2. SOFIA 16/04/2008 στο 9:15 πμ Reply

    Κι εμένα με εκνευρίζει πολύ αυτό με τις υποσημειώσεις! Σου αποσπούν την προσοχή και ξεχνάς τι διάβαζες! Βέβαια οι συγκεκριμένες (όπως τις αναφέρεις εσύ), βλέπω ότι είναι πολύ χρήσιμες… Που να ξέρω, εγώ ο ταπεινός αναγνώστης, ότι ο Ντοστογιέφσκι ήταν συγγραφέας! 😉
    Τι κρίμα που αυτή την εποχή δεν έχω καθόλου χρόνο για διάβασμα!

    Καλημέρα Φώτη μου!

  3. Μαριάννα Ανδρούτσου 16/04/2008 στο 3:58 μμ Reply

    Εϊ… κατσούφη σε κόβω σήμερα….

    Λοιπόν:

    1. Εχεις δίκιο , είναι αρκούντως εκνευριστικό.
    2. Δες το…αγαπητικά. Τί είδους εντολές και συνεργασία έχει με τον εκδοτικό οίκο η εν λόγω μεταφράστρια; Τί (και γιατί) είδους πιθανές πρωτοβουλίες και με ποιο (εμπορικό;)στόχο;
    Το ρωτώ αυτό γιατί, θεωρητικά και τυπικά, ο μεταφραστής, μεταφράζει, δεν επεξηγεί, ούτε προσθέτει, ούτε αφαιρεί. Εκτός αν είναι επιμελητής του βιβλίου, οπότε αλλάζει το πράγμα.
    3.Σε κάθε περίπτωση, το θέμα «Μεταφραση» στην Ελλάδα είναι θεματάρα, τόσο από πλευράς ποιοτικής, όσο και επαγγελματικής και οικονομικής. Εχω φίλους τόσο εκδότες όσο και μεταφραστές και μέσα στην πολύ μεγάλη ..»φιλία», ακόμα παλεύω να καταλάβω ποιος από τους δύο (εκδότης ή μεταφραστής;) έχει το «δίκιο» και αν και πόσο πληρώνονται και με ποια κριτήρια προσλαμβάνονται ή συνεργαζονται όλοι αυτοί και γενικώς… αυτά! !
    Σε κάθε περίπτωση….

    Διατελώ!
    Μαριάννα

  4. fvasileiou 16/04/2008 στο 4:18 μμ Reply

    @giota
    Διάβασε τα πρώτα του βιβλία, Γιώτα, είναι καταπληκτικά. Κι έπειτα, έχεις κι ένα επιπλέον -σινεφίλ- ενδιαφέρον για τον Π.Ο.: Είναι ο σεναριογράφος του «Καπνού».

    @SOFIA
    Καιρός φέρνει τα λάχανα, που λένε…
    Καλημέρα, Σοφάκι!

  5. fvasileiou 16/04/2008 στο 4:22 μμ Reply

    @Μαριάννα Ανδρούτσου
    1. Πράγματι το θέμα «μετάφραση» είναι τεράστιο -δεν το πιάνω καθόλου.
    2. Έχεις δίκιο: Ποια η θέση του επιμελητή ή του εκδότη απέναντι σε αυτό το αίσχος. Είχα δυο επιλογές: Ή να μιλήσω γενικά κι αόριστα ή να προσωποποιήσω τις ευθύνες. ΚΙ επειδή αναφέρεται ότι οι υποσημ. είναι της μεταφράστριας και επειδή έχω βαρεθεί την διάχυση των ευθυνών, γράφω -με ένταση, αλήθεια- εναντίον της Β.Κ.
    Η ένταση δικαιολογείται από την αχρήστευση των βιβλίων του Π.Ο. που έχει αυτή μεταφράσει.

  6. μούργος 16/04/2008 στο 9:05 μμ Reply

    καλα, για τις παραπομπες τι να πω; 😕 😆
    ενας λογος που σου αρεσει η Νεα Υορκη ειναι και ο Οστερ; 🙂

  7. fvasileiou 16/04/2008 στο 9:24 μμ Reply

    @μούργος
    Μην πεις τίποτα.

    Κοίτα, πολλά πράγματα δεν εξηγούνται με λόγια. Αλλά, έχεις δίκιο, ο Όστερ συμβάλει στον κτίσιμο του μύθου της Ν.Υ. από μια αναπάντεχη πλευρά.

  8. nomansland 17/04/2008 στο 12:58 πμ Reply

    Εφόσον τα βιβλία δεν πηγαίνουν από τη μεταφράστρια κατευθείαν στο τυπογραφείο, μάλλον και κάποιοι άλλοι φέρουν ευθύνη. Οι εκδόσεις «Ζαχαρόπουλος» ευθύνονται για πολλά αφρόντιστα βιβλία…

    …καλησπέρες…

  9. Theoprovlitos 17/04/2008 στο 10:15 πμ Reply

    Να δεις τι πονεμενη ιστορια ειναι αν ασχολεισαι ο ιδιος με εκδοσεις και με μεταφρασεις. Ξερω και από αλλους που εχουν ασχοληθει με εκδοσεις οτι υπαρχουν μεταφρασεις που πληρωθηκαν και πεταχτηκαν. Αλλες ξαναπληρωθηκαν για να γινει μια σωστη επιμελεια που θα σωσει την μεταφραση.

    Εγω ο ιδιος εχω αφιερωσει άπειρες ωρες σε έλεγχο μεταφρασεων.

    Δυστυχως δεν υπαρχει ενας σοβαρος μεταφραστικος οργανισμος.
    Ας πουμε εδω και χροναι ψαχνω να βρω μεταφραστη θεολογικων βιβλιων από τα Ρωσσικα στα Ελληνικα και δεν βρισκω.
    Επίσης επιμελητη από τα Ελληνικα στα Αγγλικα.

    Αλλα και από τα Αγγλικα στα Ελληνικα δεν ειναι ευκολο. Δεν αρκει να κατεχεις τις δυο γλωσσες. πρπει να ξερεις και ορολογια ΚΑΙ να εχεις και το χαρισμα να αποδιδιεις το υφος του πρωτοτυπου κειμενου το οποιο σαφεστατα διαφερει από συγγραφεα σε συγγραφεα.

    Οσον αφορα τις παραπομπες και τις υποσημειωσεις με εχει απασχολησει και εμενα.
    Προσφατα μεταφραστηκε ο Παπαδιαμαντης στα Αγγλικα και συζητησα επ αυτου λιγακι με την εκδοτρια.

  10. fvasileiou 17/04/2008 στο 10:26 πμ Reply

    @nomansland
    Είναι σαφές ότι οι εκδοτικοί οίκοι είναι πολυπρόσωπες εταιρείες. Όπως είναι και σαφές ότι οι υποσημ. είναι της μεταφράστριας.
    Χαιρετώ!!

    @Theoprovlitos
    Μπορούμε να συζητήσουμε για το θέμα «μετάφραση στην Ελλάδα». Αλλά εδώ έχουμε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα: Η κα Β.Κ. επιμένει να μας εξηγεί πράγματα που τα ξέρουμε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: