Ιωάννα Κλειασίου: «Και η βρόχα έπιπτε… στρέητ θρου». Βίος και πολιτεία Γιώργου Ζαμπέτα

Για καιρό σκονιζόταν στο ράφι της βιβλιοθήκης μου. Όχι γιατί δεν ήθελα να το διαβάσω, αλλά γιατί πάντα υπήρχαν άλλες προτεραιότητες.

Κι έπειτα είναι και το άλλο: Τα βιβλία αυτού του είδους ισορροπούν συνήθως ανάμεσα στην αυτοδικαίωση και την αγιογραφία, σπανίως επιτυγχάνουν τους στόχους που θέτουν κι αφήνουν την πικρή γεύση της διάψευσης.

Εδώ δεν έχουμε μια τέτοια περίπτωση: Το βιβλίο της Ιωάννας Κλειασίου είναι εξαιρετικό και η αφήγηση του Γ. Ζαμπέτα συναρπαστική. Εδώ έχουμε ένα από τα καλλίτερα -ίσως το κορυφαίο και σαφώς το πληρέστερο- βιβλίο για έναν λαϊκό μουσικό μας.

Ο Γ. Ζαμπέτας γεννήθηκε το 1925. Βέρος Αθηναίος, άνθρωπος της γειτονιάς, λαϊκός και γνήσιος, ντόμπρος, χιουμορίστας, βαθιά ευαίσθητος, επιβίωσε από χίλιες-δυο δυσκολίες και κατάφερε να φτάσει πολύ ψηλά. Σε πιάνει ίλιγγος διαβάζοντας την διεθνή καριέρα του Ζαμπέτα: Έπαιξε στις πέντε ηπείρους, σολίστ σε συμφωνικές ορχήστρες και μόνος, μπροστά σε μεγιστάνες, προέδρους, πρωθυπουργούς, δικτάτορες, βασιλιάδες, εγχώριους και ξένους, ακόμα και μπροστά στο σάχη και τη σαχαίσα της Περσίας. Κι όλα αυτά εξιστορούνται απλά, ήρεμα, ισότιμα με τις βραδιές στον Κήπο του Αλάx, τα Ξημερώματα και τη Φαντασία. Έχει ενδιαφέρον λοιπόν να διαβάσει κανείς για τη μεγαλειώδη διεθνή καριέρα τούτου του Έλληνα, ο οποίος δεν χρειάστηκε να την υποβοηθήσει ούτε ξενόγλωσσο στίχο, ούτε στρατηγικούς μάνατζερ. Με το μπουζουκάκι του παραμάσχαλα πορεύτηκε κι έφτασε στο Concert Hall της Βιέννης και το Albert Hall του Λονδίνου.

Όλα αυτά σαν σολίστας, σαν μπουζουξής.

Διότι ο Ζαμπέτας ήταν περιζήτητος σολίστας. Με την καθαρή, κρυστάλλινη, ζαμπετική πενιά του. Έπαιξε για όλους τους συνθέτες μας με πρώτο και καλλίτερο τον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος τον γούσταρε και πολύ και σύχναζε και στα μαγαζιά του. Και φυσικά τον Θεοδωράκη, τον Ξαρχάκο, που τον αγαπούσε πολύ, τον Πλέσσα, τον Σπανό, τον Μαρκόπουλο, τον Λεοντή και άλλους. Πρόσθετε εισαγωγές, ταξίμια, συνέδεε τα ασύνδετα -για όλους εκτός από τον Χατζιδάκι, ο οποίος ζητούσε πάντα συγκεκριμένα πράγματα. Στο βιβλίο υπάρχει και η γνωστή ιστορία με τον Θεοδωράκη: Ο Ζαμπέτας δέχτηκε να παίξει στη «Γειτονιά των Αγγέλων» με την προϋπόθεση να μπει το όνομά του -στην υπόθεση αυτή δεν μέτραγε το χρήμα, μόνο η δόξα. Ο Θεοδωράκης δέχτηκε κι ο Ζαμπέτας σόλαρε κι αυτοσχεδίασε. Όμως όταν κυκλοφόρησε ο δίσκος το όνομά του δεν υπήρχε. Όσοι έχετε ακούσει την εισαγωγή από το Στρώσε το στρώμα σου για δυο καταλαβαίνετε τι σημαίνει αυτό…

Ο Ζαμπέτας όμως έκανε μεγάλη καριέρα και σαν συνθέτης. Τα πρώτα του τραγούδια (Σαν σήμερα – σαν σήμερα, Βαθιά στη Θάλασσα θα πέσω, κα) ήταν στο ύφος που είχε πέραση το ’50. Γρήγορα όμως βρήκε τη δική του φωνή. Κι έγραψε δεκάδες τραγούδια, που παραμένουν επιτυχίες ακόμα και σήμερα και συνεχίζουν να παίζονται στα πάλκα. Αλλά και άλλα, εξίσου σπουδαία, που έχουν μείνει πιο δίπλα, γιατί η extra light εποχή μας δεν τα σηκώνει. Και όλα αυτά χωρίς να παρασυρθεί από τις σειρήνες του τουρκογύφτικου, του ινδικού ή του κλαψιάρικου τραγουδιού, που και εκείνη την εποχή εγγυόταν σίγουρη επιτυχία.

Του άρεσε να βοηθά τους νέους και με τα τραγούδια του ξεκίνησαν και απογειώθηκαν πολλές καριέρες: Μοσχολιού, Μητροπάνος, Κόκοτας, Μαρινέλλα -ποιον να πρωτοπούμε;

Βοηθούσε όμως και τους παλιούς. Υπεραγαπούσε τον Στράτο Παγιουμτζή και τον έπαιρνε πάντα στις δουλειές του. Και τον Μάρκο, όταν περνούσε τα δύσκολα, και άλλους.

Από τις σελίδες του βιβλίου παρελαύνουν όλοι οι μεγάλοι του νεοελληνικού τραγουδιού: Χατζιδάκις, Θεοδωράκης, Ξαρχάκος, Τσιτσάνης, Μητσάκης, Μπιθικώτσης, Καζαντζίδης και μύριοι άλλοι. Όλοι. Ιστορίες τραγουδιών και ανθρώπων. Μικροϊστορία. Και για όλους έχει να πει ένα καλό λόγο. Όχι, δεν ωραιοποιεί την κατάσταση, και τα παράπονά του τα διατυπώνει, και τις διαφωνίες, τους τσακωμούς, τις αδικίες, όλα τα αναφέρει. Αλλά ο πρώτος και ο τελευταίος λόγος είναι πάντα αγαπητικός. Δεν αφήνει την πικρία να θολώσει την εικόνα του άλλου.

Αγαθή καρδιά!

Μη το θεωρείτε δεδομένο: Μια ματιά στα πολλά βιβλία που κυκλοφορούν με αφηγήσεις του Καζαντζίδη αν ρίξετε, θα καταλάβετε.

Στο βιβλίο υπάρχουν και άλλα: Η ιστορία του μπουζουκιού, τρίχορδου και τετράχορδου, των μαγαζιών, των τεκέδων, των τραγουδιών, που θα ενθουσιάσουν τους φίλους του λαϊκού και του ρεμπέτικου τραγουδιού. Αυτό που απουσιάζει είναι η ιδιωτική ζωή. Ο Ζαμπέτας σπανίως αναφέρεται στα προσωπικά ζητήματα τα δικά του και των άλλων. Το κάνει μόνο όταν αυτό υπηρετεί την κύρια αφήγηση.

Για να ολοκληρωθεί το βιβλίο η Ι. Κλειασίου για δυο χρόνια συναντούσε καθημερινά τον Ζαμπέτα και άκουγε τις αφηγήσεις του. Δεκάδες κασέτες. Αυτές τις επεξεργάστηκε, έλεγξε χρονολογίες και τα άλλα στοιχεία και έβαλε τις αφηγήσεις στη σειρά σεβόμενη το ύφος του Ζαμπέτα. «Χρησιμοποιούσε υπέροχες ελληνικές λέξεις, ξεχασμένες κι άγνωστες στο φτωχό λεξιλόγιο του νεοέλληνα. Έλεγε λέξεις «αργκό» ανακατεμένες με αμερικάνικες «ελληνικούρες» και πολλές φορές έφτιαχνε λέξεις δικές του!», σημειώνει η Κλειασίου στην εισαγωγή της. Και πραγματικά καιρό είχα να διαβάσω ένα τόσο ωραίο, πλούσιο, ρέοντα ελληνικό λόγο.

Στο παράρτημα του βιβλίου έχουν συγκεντρωθεί φωτογραφίες, χειρόγραφα, η δισκογραφία και η φιλμογραφία του Γ. Ζαμπέτα -ανεκτίμητο βοήθημα για όλους που αγαπάμε το λαϊκό τραγούδι. Το βιβλίο συνοδεύει και CD με τον Ζαμπέτα να σολάρει σε μουσικές Χατζιδάκι, Θεοδωράκη, Ξαρχάκου και λοιπών. Τι ωραία που θα ήταν αν είχε αποσπάσματα από τις συνομιλίες του με την συγγραφέα!…

Advertisements

9 thoughts on “Ιωάννα Κλειασίου: «Και η βρόχα έπιπτε… στρέητ θρου». Βίος και πολιτεία Γιώργου Ζαμπέτα

  1. glarenia 31/08/2008 στο 10:16 μμ Reply

    Πολύ ωραία η αναφορά σου σε ένα καλλιτέχνη , ίσως από μερικούς παρεξηγημένο, αλλά που άφησε ανεξίτηλα σημάδια στο χώρο του καλού λαϊκού τραγουδιού.

    Με ξεσήκωσες και θα αναζητήσω ……τη βρόχα στρέητ θρου, η οποία συνέπεσε ε τη χθεσινοβραδινή και ….χρειαζούμενη

    ΚΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΚΑΙ ΚΑΛΟ ΣΟΥ ΜΗΝΑ!

    Φιλί και Γλαρένιες αγκαλιές

  2. tdjm 01/09/2008 στο 9:18 πμ Reply

    Φώτη μου ….λέω δυνατά και βροντερά…ΚΑΛΟ ΧΕΙΜΩΝΑ!!

    Ξέρω πως εσύ συμμερίζεσαι την αγάπη μου για τον χειμώνα

    Φιλιά

    Ευχομαι να πέρασες καλά!!

  3. Αννα 01/09/2008 στο 9:54 μμ Reply

    Μαζεύομαι σιγά σιγά…Σημερα πρωτη μερα σε σχολείο και ειπα να κανω και μια βολτα απο τα αγαπημενα μου ιστολόγια!!!
    Καλο μήνα Φωτη!!!

  4. giousurum 02/09/2008 στο 1:28 πμ Reply

    Opos kai esy anafereis synithios a vivlia autou tou eidous einai agiografies kai gia auto ton logo ta apofeugo tis perissoteres fores kai ego. Opos omos parousiazeis to sygkekrimeno me «anagkazei» na to anazitiso kai na to diavaso… Auto me tin geitonia ton aggelon den to eixa xanakousei.. Dystyxos symvainoun kai auta..
    O Zampetas etsi kai allios exei endoaferon panta. Eite solarei eite paizei bouzouki.
    Kalo mina kai kalo xeimona

  5. fvasileiou 02/09/2008 στο 10:19 πμ Reply

    @glarenia
    Νομίζω ότι κανένας φίλος του λαϊκού τραγουδιού δεν θα απογοητευτεί από αυτό το βιβλίο.
    Καλή ανάγνωση…

    @tdjm
    Πολύ διστάζω να το λέω, γιατί βλέπω φίλους και γνωστούς να χαμηλώνουν τα βλέμματα και να μελαγχολούν, αλλά μεταξύ μας το λέμε χωρίς αναστολές: ΚΑΛΟ ΧΕΙΜΩΝΑ!

    @Αννα
    Σε φαντάζομαι ηλιοκαμένη, χαρούμενη, πολύ ανανεωμένη, με μια ελαφριά μελαγχολία για τις διακοπές που τελείωσαν, αλλά και αδημονία για τη νέα σχολική χρονιά. Να είσαι καλά να τα λέμε και ευχαριστώ για τις ευχές….

    @giousourum
    Είναι γνωστή ιστορία. Την έχουν διηγηθεί και πολλοί άλλοι, χωρίς να λένε το όνομα του Θ. Ο ίδιος ο Ζαμπέτας το έλεγε με κάθε ευκαιρία όσο ζούσε.
    Όπως ανέφερα και στην Γλαρένια, δεν υπάρχει περίπτωση να απογοητευτεί από το βιβλίο κάποιος που του αρέσει η καλή λαϊκή μουσική…

  6. scarface 02/09/2008 στο 11:18 πμ Reply

    Aν έπρεπε να διαλέξω τρια τέσσερα ονόματα από εκείνη την εποχή του Ελληνικού τραγουδιού ο Ζαμπέτας θα ήταν σίγουρα μέσα.

    Το βιβλίο ακούγεται ενδιαφέρον αλλά έχω μία κακή προδιάθεση σε ότι αφορά τις βιογραφίες.

  7. fvasileiou 02/09/2008 στο 2:43 μμ Reply

    @scarface
    Δεν είσαι ο μόνος. Στην Ελλάδα το ενδιαφέρον για τις βιογραφίες είναι περιστασιακό και περιφερειακό.
    Βέβαια, εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα βιβλίο που μέσω της αυτοβιογραφικής αφήγησης περνάει μια ολόκληρη εποχή.

  8. Μελίνα 30/01/2010 στο 10:29 μμ Reply

    Μια παρατήρηση για το βιβλίο αυτό, έστω με καθυστέρηση 3 χρόνων ως απάντηση …
    Ο συμπαθής κατά τα άλλα Ζαμπέτας όταν μιλάει για πολιτικά ή κοινωνικά θέματα στο βιβλίο αυτό, ΄πιάνει αναγούλα τον αναγνώστη…
    Υπάρχει μια ισοπέδωση από μερους του ειδικά όταν μιλάει για τις γιορτές της Χούντας στο Στάδιο – στις οποίες φυσικά πρωτοστάτησε – όπου ούτε λίγο ούτε πολύ ξεμπερδεύει με τις όποιες ενοχές του ? ή δικαιολόγηση της στάσης του ? λέγοντας περίπου » έλα μωρέ ΟΛΟΙ εκεί ήταν …,»
    Επίσης, τα σχόλια του για τρίτους χρειάζονταν οπωσδήποτε διασταύρωση, έλεγχο, κάτι το ποίο δεν έγινε από τη συγγραφέα και τα οποία αδικούν κατάφορα δημιουργούς , μ ια και είναι υποκειμενικές απόψεις του αυτοβιογραφούμενου.

    Οι βιογραφίες τελικά γίνονται αγιογραφίες αι αυτό πρέπει να το έχουμε πάντα υπόψη μας !

  9. fvasileiou 01/02/2010 στο 5:59 μμ Reply

    @Μελίνα

    Ο Ζαμπέτας στο βιβλίο αυτό δεν μιλάει για τα πολιτικά ή κοινωνικά θέματα πολύ συχνά χωρίς να καταφεύγει στα κρατούντα πολιτικώς ορθά ιδεολογήματα. Ο αναγνώστης αντί να αναγουλιάζει επειδή δεν διαβάζει μιαν ακόμα επανάληψη της ίδιας εκδοχής, ας σκεφτεί κι ας εκτιμήσει το γεγονός ότι ο αφηγητής δεν φοβήθηκε να εκτεθεί. Επίσης, ο συγκεκριμένος αναγνώστης ας πάψει επιτέλους να κρίνει τα πρόσωπα και το έργο τους με βάση τις πολιτικές τους πεπειθήσεις και τις τοποθετήσεις τους -είναι άραγε ο ίδιος τόσο βέβαιος για το αλάθητό του, ώστε σπεύδει να αναγουλιάσει και να πιάσει τον λίθο για να τον πετάξει; Κι όσο για την περιγραφή των διαβόητων εορτασμών της Χούντας που αναφέρεσαι και στην αναφορά του Ζαμπέτα ότι συμμετείχαν σε αυτές όχι μόνο ο ίδιος, η Βέμπο και ο Πυθαγόρας, αλλά και άλλοι πολλοί, μεταξύ των οποίων ο Καζάκος και η Καρέζη -οι οποίοι πρωταγωνιστούσαν και στα κινηματογραφικά έπη του Τζέιμς Πάρις- δεν έχω ακούσει κανένα να την διαψεύδει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: