Σκέψεις για την Δυσλειτουργική Ελληνική Αγορά

Τι συμβαίνει στην ελληνική αγορά; Η τιμή του πετρελαίου πέφτει στα χρηματιστήρια, αλλά η βενζίνη στο πρατήριο της γειτονιάς συνεχίζει να έχει την ίδια τιμή. Τα φρούτα και τα ζαρζαβάτια ανεβαίνουν στις λαϊκές με την παραμικρή αναποδιά του καιρού, αλλά όταν έχει καλές καιρικές συνθήκες γιατί δεν πέφτουν; Οι παραγωγοί, κτηνοτρόφοι και αγρότες, δηλώνουν οργισμένα στα κανάλια ότι πουλάνε σε εξευτελιστικά χαμηλές τιμές, εμείς όμως αγοράζουμε σε απίστευτα υψηλές. Τι τρέχει;

Τρέχει το ότι λειτουργούμε ως άτομα και ως κοινωνία με μεσάζοντες. Καλοί κι απαραίτητοι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, καλές οι μη-κυβερνητικές οργανώσεις, οι ανεξάρτητοι θεσμοί, η δημιουργία καταναλωτικής συνείδησης, αλλά είναι φανερό ότι δεν αρκούν. Το σαράκι είναι σε βάθος που δύσκολα εντοπίζεται και δυσκολότερα αντιμετωπίζεται.

Το πρόβλημα είναι δομικό και αν ο γόρδιος δεσμός του μεσάζοντα κοπεί, θα δημιουργηθούν περισσότερα προβλήματα.

Η Ξανθιά απεύθυνε τις προάλλες μια ανοιχτή επιστολή στον Υπουργό Παιδείας για τα καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζουν η ίδια και ο γιος της σε κάποιο δημόσιο Δημοτικό Σχολείο.

Αυτό μου θύμισε μια συζήτηση που γινόταν έντονα το ’80 και το ’90 για ένα θέμα που δεν λύθηκε, αλλά ξεχάστηκε: Την παραπαιδεία.

Το θέμα της παραπαιδείας, δηλαδή της δυσλειτουργίας και των αδιεξόδων της παιδείας μας, εξηγεί και την δυσλειτουργία και τα αδιέξοδα της αγοράς μας:

Τι είναι παραπαιδεία; Τα φροντιστήρια. Κάποτε ήταν ντροπή να πηγαίνεις σε φροντιστήριο, δηλαδή να μην μπορείς να τα βγάλεις πέρα μόνος σου και να χρειάζεσαι εξωσχολικό κόουτς. Εδώ και 20, 25 χρόνια όλοι οι μαθητές Λυκείου και πολλοί μαθητές του Γυμνασίου περνούν τα απογεύματά τους στα φροντιστήρια. Ήδη στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν ήμουνα μαθητής Λυκείου, το σχολείο είχε περάσει σε δεύτερη μοίρα.

Το πρόβλημα της παραπαιδείας θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί – η πολιτεία, αν είχε την κοινωνία δίπλα της, θα μπορούσε με 2-3 απλά μέτρα να καταργήσει τα φροντιστήρια.

Αλλά:

Όλος αυτός ο μηχανισμός, όλη αυτή η αγορά, όλες αυτές οι οικογένειες που ζούνε από τα φροντιστήρια (καθηγητές διορισμένοι και αδιόριστοι, γραμματείς, φωτοτυπάδες, εκδότες), τι θα κάνανε; Κάποιοι θα απορροφούνταν στα σχολεία, αλλά οι υπόλοιποι; Πώς θα ζούσανε;

Γι’ αυτό Πολιτεία και πολίτες ξέχασαν την παραπαιδεία, η συζήτηση έχει σταματήσει, δεν θεωρείται πια μείζον πρόβλημα.

Κάπως έτσι λειτουργεί και η αγορά: Υπάρχει μια παρα-αγορά δίπλα μας, που φουσκώνει τις τιμές. Έχω την εντύπωση ότι αν ο γόρδιος δεσμός λυθεί, πολλοί συμπολίτες μας θα χάσουν τη δουλειά τους. Και μη νομίζετε ότι πρόκειται για πλούσιους ή ευκατάστατους…

Advertisements

14 thoughts on “Σκέψεις για την Δυσλειτουργική Ελληνική Αγορά

  1. apos 22/10/2008 στο 2:44 μμ Reply

    Για την Παιδεία ισχύει απόλυτα αυτό που λες. Αν το σκεφτείς, το ελληνικό κράτος έχει ξοδέψει δισεκατομμύρια ευρώ τα τελευταία 30 χρόνια σε Πανεπιστήμια, ΤΕΙ, ΑΕΙ, ΤΕΕ, και δεκάδες άλλα Ιδρύματα με όλους τους πιθανούς και απίθανους τίτλους και συνδυασμούς.
    Και το αποτέλεσμα; Η Παιδεία που έχουμε. Που είχες, που είχα, που έχουν οι τωρινοί και οι επόμενοι. Πού βρίσκονται τα ελληνικά πανεπιστήμια στη λίστα με τα καλύτερα του κόσμου; Χαμηλά. Ακουσες κανέναν να διαμαρτύρεται;
    Για την Αγορά, πιστεύω ότι δεν είναι μόνο τα λαμόγια. Ή μάλλον είναι τα λαμόγια που ακουμπάνε στις πλάτες της αδιαφορίας μας, του ωχαδερφισμού μας, της κλασικής ελληνικής ατάκας «τι κάνει το κράτος;». Όλα τα περιμένουμε από το Κράτος, ωσάν να ζούμε σε σοβιετικού τύπου οικονομία.
    Στη γειτονιά μου έχει δύο πρατήρια βενζίνης. Ο ένας είναι φτηνότερος από τον άλλο. Λογικά, όλοι θα πηγαίναν στον φθηνότερο με αποτέλεσμα να ρίξει και ο άλλος την τιμή.
    Όχι, οι περισσότεροι πάνε στον πρώτο (τον ακριβό) επειδή είναι πιο πολύ καιρό εκεί. Αυτό του δίνει το δικαίωμα να έχει ακριβότερα τη βενζίνη. Η παλαιότητα.
    Πες μου, αυτός φταίει; ή η βλακεία μας;
    Ποιος στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι πιο ένοχος; Το λαμόγιο ή η συμπεριφορά-λαμόγιο όλων μας;
    (σόρρυ για την πάρλα)

  2. monaxikoasteri 22/10/2008 στο 2:52 μμ Reply

    σε γενικές γραμμές…η προχειρότητα, η μη καλή οργάνωση, η έλλειψη προγραμματισμού, το αίσθημα της αρπαχτής που έχουμε μέσα μας…ακόμα πιο συγκεκριμένα? είμαστε Έλληνες …ιδού η αιτία!

  3. Χρήστος Σαβρανίδης 22/10/2008 στο 5:20 μμ Reply

    Στο Εξωτερικό δεν υπάρχουν πολλά ιδιωτικά Πανεπιστήμια γιατί πολύ απλά δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τα κρατικά. Εδώ ρίχνουμε την ποιότητα με εκατοντάδες τμήματα σε κάθε πολη κι έτσι υπάρχει ο απαραίτητος χώρος για ανάπτυξη ιδιωτικών Πανεπιστημίων. Αν σκεφτούμε πολύ απλά να βελτιώσουμε τα κρατικά ΑΕΙ κι όχι να αναλλώνουμε τον χρόνο μας στη θεσμοθέτηση των Ιδιωτικών, τότε νομίζω ότι κανείς δε θα ήθελε να πληρώνει δίδακτρα σε Ιδιωτικά. Αν όμως το κόστος στέγασης, διατροφής, κ.λ.π. σε ΑΕΙ άλλης πόλης ξεπερνά τα δίδακτρα; Ιδού το δίλημα. Αν οι πόλεις δε «ζουν» από τους φοιτητές, αλλά έχουν λογικό κόστος διαβίωσης τότε ίσως να αλλάξει κάτι. Αν δεν καταργηθεί η λογική της εκμετάλευσης πολύ απλά δε θα γραφτούν οι φοιτητές ή δε θα μένουν στην πόλη και θα πάνε στα Ιδιωτικά. Κι έτσι δε θα έχουν λόγο ύπαρξης και μερικά τμήματα. Έτσι απλά. Κι ας επενδύουν κάποιοι τόσα πολλά χάριν τοπικής ανάπτυξης όπως την φαντάζονται. Εκτός κι αν διδάσκουν τη διαστημική και τραβάνε τόσο πολλοί με τα σπουδαία εκπαιδευτικά αντικείμενα στο πρόγραμμα σπουδών τους.

    Όσο για τις τιμές, κάποτε υπήρχε σώμα ελέγχου κι επειδή δεν το ήθελαν οι επιχειρηματίες έμποροι να μπαίνει στα πόδια τους, κατάφεραν να καταργηθεί. Και το ερώτημα παραμένει: Με τόσο μεγάλο ποσοστό παραοικονομίας μπορούμε να λειτουργήσουμε χωρίς ελεγκτικούς μηχανισμούς; Θα αποφασίσει ποτέ η Κυβέρνηση να εξασκήσει την απαραίτητη πίεση και να πάρει και έσοδα από πρόστιμα στους ασύδοτους; Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Μια γαλακτοβιομηχανία που στο Χρηματιστήριο φαίνεται να έχει 100% ανάπτυξη, έβαλε σε ένα χρόνο πάνω τις τιμές κατά 40-50%. Να πως προήλθε η χρηματιστηριακή ανάπτυξη και όχι μόνο. Από την τσέπη μας. Υπάρχει έλεγχος και που είναι; Διότι αυτό που μπορώ πολύ απλά να καταλάβω εγώ, αυτοί που έχουν και τα στοιχεία το ξέρουν εδώ και καιρό τι γίνεται.

  4. Cacofonix 22/10/2008 στο 8:08 μμ Reply

    Φώτη ξεκίνα ξανά ορίζοντας τι είναι παιδεία και τι παραπαιδεία. Γιατί για εμένα παραπαιδεία είναι το δημόσιο σχολείο που ένας μαθητής πηγαίνει γιατί τον απειλούν με τις απουσίες προκειμένου να πάρει το δικαίωμα να δώσει πανελλαδικές.
    Παιδεία είναι τα φροντιστήρια όπου οι μαθητές μαθαίνουν πραγματικά.
    Η συζήτηση στην Ελλάδα για την παιδεία είναι ουσιαστικά συζήτηση για το ποιος θα πληρώσει τους δασκάλους. Το πρόβλημα όμως της παιδείας είναι πως θα δοθούν περισσότερες δυνατότητες παιδείας σε καλύτερα πανεπιστήμια στους αδύνατους κι όχι στους δυνατούς και στους πλούσιους. Αυτοί έχουν την καλύτερη παιδεία.
    Θα μπορούσε για παράδειγμα η Ελληνική πολιτεία να πληρώνει τα δίδακτρα των μαθητών ή φοιτητών σε οποιοδήποτε σχολείο ή πανεπιστήμιο, αρκεί να είναι μη κερδοσκοπικό.
    Τέλος πάντων η συζήτηση είναι μεγάλη…

  5. apos 22/10/2008 στο 9:10 μμ Reply

    Αυτό που λέει ο Χρήστος είναι το αυτονόητο. Αντί να σκάμε για τα Ιδιωτικά, ας κάνουμε καλή δουλειά στα Δημόσια, γιατί κανείς δεν είναι ανόητος να πληρώνει ένα σκασμό λεφτά στο ιδιωτικό όταν κάνει καλές σπουδές στο Δημόσιο. Κοινός νους, έτσι;
    Πείτε μου, τώρα, από ποιον ακούτε να λέει αυτό το πράγμα στην Ελλάδα; Όλοι καταριούνται τα ιδιωτικά ΑΕΙ (ο θεός να τα κάνει) και ανέχονται την κατάντια και την ξεφτίλα των δημόσιων ΑΕΙ (επίσης ο θεός να τα κάνει).

  6. fvasileiou 22/10/2008 στο 9:58 μμ Reply

    @apos
    Είναι χαρακτηριστικό ότι συνδικαλιστές καθηγητές και φοιτητές αντιτίθενται στην αξιολόγηση των ΑΕΙ με το επιχείρημα ότι θα υποβαθμιστούν τα πτυχία: Μας λένε δηλαδή, καθηγητές και φοιτητές, ότι η παρεχόμενη εκπαίδευση είναι κάκιστης ποιότητας! Και τι κάνουν για να την αναβαθμίσουν; Αποχές και καταλήψεις, στις οποίες καταστρέφουν την υλικοτεχνική υποδομή και στη συνέχεια κατηγορούν την πολιτεία ότι δεν τους χρηματοδοτεί επαρκώς!!!
    Το πρόβλημα στην αγορά έχει δυο όψεις: Η μια φαίνεται πολύ καθαρά στο παράδειγμα με τα βενζινάδικα της γειτονιάς σου: Έλλειψη καταναλωτικής συνείδηδης. Η άλλη είναι οι διάφοροι μεσάζοντες. Νομίζω ότι μεσάζοντες υπάρχουν σε όλες τους τομείς της ζωής μας κι αυτό έχει ανθρωπολογικό ενδιαφέρον.

    @monaxikoasteri
    Μην είσαι τόσο αρνητική για τους Έλληνες κι αλλού υπάρχουν τα ίδια, ανάλογα ή άλλα. Το θέμα είναι τι μπορούμε να κάνουμε.

    @Χρήστος Σαβρανίδης
    Υπάρχει ακόμα σώμα ελέγχου. Ή μάλλον σώματα ελέγχου της αγοράς. Επιβάλλονται και πρόστιμα: Και στα σούπερ-μάρκετ και στις γαλακτοβιομηχανίες και στις ακτοπλοϊκές εταιρείες. Το πρόβλημα όμως δεν λύνεται.
    Και επειδή σε ξέρω είμαι βέβαιος ότι αν αύριο βρεθεί ένας τρόπος και οι μεσάζοντες χάσουν τον ρόλο τους, θα μου γράψεις για την άσπλαχνη κυβέρνηση που κόβει το μεροκάματο από τους φουκαράδες…

    @Cacofonix
    Έχεις δίκιο. Και πολλά φροντιστήρια δεν δίνουν μόνο τεχνοκρατικές γνώσεις για να περάσουν τις εξετάσεις, αλλά και πιο ουσιαστική παιδεία: Θυμάμαι πριν από χρόνια στο Αμφι-Θέατρο μια ομάδα μαθητών, που τους ρωτήσαμε από ποιο σχολείο ήταν και μας είπαν πως είχαν έρθει με τον φροντιστή τους!
    Όμως ήθελα να κάνω έναν παραλληλισμό με την αγορά…

    @apos
    Μα δεν είναι θέμα κυβέρνησης ή πολιτικής βούλησης για να δουλέψει καλά ένα σχολείο. Όσοι έχουμε κάνει τη δουλειά του δασκάλου, έστω και για λίγο, ξέρουμε ότι κύριο συστατικό είναι το μεράκι και η όρεξη του δασκάλου. Όμως ποιος μιλάει για τέτοια θέματα;

  7. tdjm 23/10/2008 στο 8:49 πμ Reply

    Πιστεύω πως όλα είναι μέσα μας. Είναι στον τρόπο που σκεφτόμαστε. Στον τρόπο που ενεργούμε!

    Μερικές φορές είναι σαν το ερώτημα : η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα!!

    Για να είσαι πολίτης υγιής με σκέψη και βούληση ,πρέπει να έχεις πάρει υγιή παιδεία. Από που όμως?
    Από τα δημόσια σχολεία ή από τα φροντιστήρια?
    Οντως είναι μεγάλο το θέμα….εν κατακλείδι είναι τραγικό το συμπέρασμα ,ότι εδώ και 30 χρόνια κοντά, η παραπαιδεία δίνει και παίρνει!!!
    Πλήρωνε ο συγχωρεμένος ο πατέρας μου για να μάθω αγγλικά ,πληρώνω εγώ για να μάθει ο γιός μου κλπ κλπ.
    Σαφώς και αναρωτιέμαι τι θα γίνουν τόσοι άνθρωποι ….που απασχολούνται στην παραπαιδεία και γενικότερα ως μεσάζοντες.

    Αλλά έχω μια ερώτηση?
    Αν λέω , τα σχολεία μας δεν λειτουργούσαν εως τις 1,00 αλλά εως τις 5,00 ,αν προσλαμβάνονταν περισσότεροι δάσκαλοι ,αν πληρώνονταν πιο καλά??? Τι θα γινόταν τότε?
    Δεν θα ήταν λίγο καλύτερα τα πράγματα ? Δεν θα μπορούσαν οι δάσκαλοι να κάνουν καλύτερα την δουλειά τους??? Εγώ πιστεύω πως ναι.
    Αλλά αυτό όμως ,από μόνο του, θα ήταν ένα ευχής έργο. Γιατί τότε θα βγάζαμε και από τα σχολειά, σωστά εκπαιδευμένους ανθρώπους. Και τότε τι θα τους κάναμε τόσους μορφωμένους και σωστά καταρτισμένους? Μήπως αυτοί θα είχαν απαιτήσεις οι οποίες θα απειλούσαν τα συμφέροντα των λίγων?

    Εγώ εκεί καταλήγω!
    Εχεις να πληρώσεις για να μάθει το παιδί σου ,πλήρωσε ,αλλιώς …..
    Η αμάθεια εξυπηρετεί κάποιους που δυστυχώς κινούν τα νήματα!

    Κι αυτό ισχύει σε όλους τους τομείς της ζωής μας, από το σχολείο μέχρι την λαική αγορά…Γιατί πως θα μάθεις να λες όχι στην αγορά του μαιντανού που είχε 50 δραχμές και μέσα σε μια μέρα πήγε 170 δραχμές ,όταν το μόνο που σε μαθαίνουν είναι να σκύβεις το κεφάλι…

    Και μην μου πει κανένας ότι λαικίζω…γιατί θα τα πάρω άσχημα.

    (Υγ πολύ θα ήθελα να μου εξηγήσετε κάποια στιγμή τι εννοούν όλοι όταν λένε λαικισμό)

    Αυτά συγνώμη για το σεντόνι!

  8. monaxikoasteri 23/10/2008 στο 9:43 πμ Reply

    δεν είμαι πιστεύω αρνητική με τους Έλληνες, γιατί δεν θα μπορούσα να γυρίσω την πλάτη μου σε συμπατριώτες μου…απλά θεωρώ, ότι είμαι ρεαλίστρια και βλέπω την κυρίαρχη σημερινή (δυστυχώς) πραγματικότητα…ποτέ δεν είπα ότι δεν έχουμε τις ικανότητες και τις δυνατότητες…θέληση για κάτι καλύτερο δεν έχουμε…

  9. fvasileiou 23/10/2008 στο 1:40 μμ Reply

    @tdjm
    Άπλωσε με άνεση και χωρίς τύψεις τα σεντόνια σου! Κι εγώ, όπως καλά ξέρεις, συχνά-πυκνά το κάνω.

    Να σου πω την αλήθεια δεν πιστεύω ότι χρειάζεται να αυξηθούν οι αποδοχές των δασκάλων. Για τις γνώσεις που έχουν, για τις υπηρεσίες που προσφέρουν είναι υπερ-αρκετές. Σκέψου ότι πέρα από το καλό μηνιάτικο, έχουν και άριστη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ιδανικό ωράριο. Η επέκταση του ωραρίου δεν είναι απαραίτητη. Ξέρω ότι βολεύει τους γονείς, αλλά θα μπορούσαν να δημιουργηθούν άλλοι θεσμοί που θα απασχολούνται τα παιδιά. Γιατί δεν είναι και πολύ φυσιολογικό τα παιδιά να κάνουν μάθημα ή να διαβάζουν από το πρωί μέχρι το βράδυ -κάτι που σαφώς συμβαίνει εξαιτίας των φροντιστηρίων. Σκέψου μόνο ότι στη Γαλλία τα παιδιά πηγαίνουν πλέον 4 μέρες της εβδομάδας στο σχολείο, για να μπορούν να ξεκουράζονται και να βλέπουν τους γονείς τους και τους φίλους τους.
    Αυτό που κυρίως απουσιάζει από τα σχολεία μας είναι οι σαφείς προτεραιότητες: Τι είναι σημαντικό να μαθαίνουν τα παιδιά και τι δεν είναι.

    @monaxikoasteri
    Ναι, πραγματικότητα είναι πολύ συχνά μίζερη. Και πολύ μας βαραίνει την καρδιά. Προσπαθούμε όμως.

  10. monaxikoasteri 23/10/2008 στο 2:56 μμ Reply

    έχεις πρόσκληση σε παιχνίδι…καλησπέρα! 🙂

  11. tdjm 23/10/2008 στο 3:08 μμ Reply

    Aυτό για την Γαλλία ομολογώ δεν το γνώριζα !

    Ε τότε μάλλον είμαστε αιώνες πίσω ……!!!!

    Συμφωνώ ότι τώρα είναι καλοπληρωμένοι για την δουλειά που κάνουν και για τις ώρες που δουλεύουν.

    Λέω αν ήταν αλλιώς τα πράγματα…

    Πάλι σε σκέψεις με βάζεις….Γιατί όλα σε τούτο τον τόπο πάνε κατά διαόλου.!!!

  12. Cacofonix 23/10/2008 στο 8:08 μμ Reply

    @tdjm
    Μια υπενθύμιση μόνο! Και τους καθηγητές του δημοσίου εσύ τους πληρώνεις και ίσως πιο αδρά από τους καθηγητές της πραγματικής παιδείας…

  13. δ.τζ. 23/10/2008 στο 10:05 μμ Reply

    Όπως το θέτεις Φώτη, με βάση την «κοινωνική» διάσταση του ζητήματος, τίθεται ένα ερώτημα: θέλουμε να αλλάξει η κατάσταση, ή μήπως αν συμβεί αυτό θα υπάρξουν άλλα ζητήματα (ανεργία);

    Η απάντηση είναι νομίζω αυτονόητη. Δεν μπορεί να συντηρείται μια (νοσηρή, παράλογη όπως θες πες το) κατάσταση μόνο και μόνο επειδή έτσι μειώνεται κατ’ ελάχιστον το ποσοστό της ανεργίας. Κι όμω,ς το… «πολιτικό κόστος» που θα είχε μια τέτοια απόφαση είναι αυτό που αποτρέπει την εφαρμογή των αυτονόητων!

    Το εκπληκτικό είναι ότι από ένα σημείο και μετά κανείς δεν ασχολείται: το συγκεκριμένο status quo (στην αγορά, στην Παιδιά κλπ.) θεωρείται κάτι δεδομένο, που δεν αλλάζει. Όταν όμως αποδέχεσαι ως δεδομένο αυτό που υπό κανονικές συνθήκες φαντάζει παράλογο τότε έχεις πρόβλημα…

  14. fvasileiou 24/10/2008 στο 2:46 μμ Reply

    @ δ. τζ.
    Συμφωνώ, ότι δεν μπορεί να συντηρείται η παραοικονομία γιατί κάποιοι έτσι κερδίζουν το ψωμί τους (και, κατά κανόνα, όχι το παντεσπάνι τους). Αλλά υπάρχει κόστος, και δεν αναφέρομαι στο πολιτικό, αλλά στο κοινωνινό κόστος. Και το κυριότερο: Η κοινωνία, πέρα από διακηρύξεις, δεν είναι έτοιμη να πληρώσει το τίμημα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: