Monthly Archives: Απριλίου 2009

Δυο σημαντικά βιβλία

Τον τελευταίο καιρό κυκλοφόρησαν δυο σημαντικά βιβλία:

Τα Collectanea του Ζήσιμου Λορεντζάτου, μια συναγωγή σύντομων σημειώσεων του συγγραφέα. Ξέρω ότι υπάρχουν απόψεις και απόψεις για τον Λορεντζάτο. Όμως αν δεν δούμε το θέμα οπαδικά, όπως συνηθίζουμε στην Ελλάδα, αν δεν επιδοθούμε σε έναν από τους γνωστούς εμφυλίους (Αγγελόπουλος ή Βούλγαρης, Καβάφης ή Παλαμάς, Ολυμπιακός ή Παναθηναϊκός, Αλίκη ή Τζένη, άσυλο και καταστροφές ή χούντα και καταστολή, …) τότε όλοι θα αναγνωρίσουμε και την σημασία και την προσφορά του. Ο Λορεντζάτος δεν κατατάσσεται εύκολα σε κατηγορίες, δύσκολα μπορείς να του αποδόσεις μια ιδιότητα. Είναι κατηγορία και ιδιότητα από μόνος του. Έτσι η μεταθανάτια έκδοση σκέψεων και παρατηρήσεων του συγγραφέα, έχει ιδιαίτερη αξία. Δεν το έχω διαβάσει ακόμα, αλλά θα και τότε θα πούμε περισσότερα…

Το άλλο βιβλίο είναι το «Αγαπητέ μου Γιώργο» Αλληλογραφία (1924-1970). Επιτέλους τα γράμματα που αντάλλαζε ο Σεφέρης κι ο Κατσίμπαλης εκδίδονται. Επιτέλους, ξαναλέω. Γιατί έχω την υποψία ότι θα φωτίσει από μια άγνωστη σε μας, το ευρύ κοινό, πλευρά της μεγάλης σύγχρονης ποίησής μας. Για τον Σεφέρη δεν χρειάζεται να πω τίποτα. Ένας εθνικός ποιητής με όλη την σημασία του όρου, που έγινε παγκόσμιος, ακριβώς για αυτό τον λόγο. Που η σαφήνεια και η καθαρότητα της έκφρασής του κουβαλάνε όλον τον καημό της ρωμηοσύνης, χωρίς να καταντάει μίζερος ομφαλοσκοπών βαλκάνιος. Ο Κατσίμπαλης δεν είναι ιδιαίτερα γνωστός σήμερα. Υπάρχει μια προτομή στην Ακαδημίας, έξω από το Αθηναϊκό Καφενείο, αλλά είναι μάλλον ξεχασμένος. Ήταν μεγάλη μορφή -παραλίγο να γράψω μούρη. Άνθρωπος παθιασμένος με την ελληνική τέχνη, ιδιαίτερα την ποίηση και την λογοτεχνεία, παθιασμένος την ελληνικότητα, ένα είδος ελληνικότητας, αφιέρωσε την ζωή του στην προώθηση, την ανάδειξη και την αναγνώρισή της. Υπήρξε φίλος και συνομιλητής των μεγάλων ποιητών μας: Παλαμά, Σικελιανού, Σεφέρη, Ελύτη, Γκάτσου κτλ, κτλ. Την χειμαρώδη προσωπικότητά του την αποτύπωσε το Henry Miller στο βιβλίο του Ο Κολοσσός του Μαρουσιού. Φαίνεται όμως ότι ο Κατσίμπαλης δεν ήταν ένας απλός πλασιέ της τέχνης των άλλων. Ότι ο Κατσίμπαλης είχε συγκεκριμένη άποψη για τι είναι ελληνικότητα, τι είναι ελληνική τέχνη, τι ιδέες πρέπει να υπηρετεί μια ελληνική τέχνη, κτλ. Συνεπώς δεν ήταν ένας  μισιονάριος ή ένας απλός θαυμαστής. Πιθανόν να υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο: Ένας από τους κυριότερους -και ο πιο αφανής- δημιουργούς της ιδέας για την Ελλάδα του φωτός, της θάλασσας, του Αιγαίου. Η αλληλογραφία του με τον Σεφέρη, η οποία κράτησε πάνω από 45 χρόνια, μπορεί να μας αποκαλύψει κάποιες από τις δραστηριότητες αυτού του ανθρώπου και να φωτίσει καλλίτερα μια σημαντική πλευρά του σύγχρονου ελληνικού βίου. Σύντομα θα σας πω περισσότερα για αυτό, αφού αυτή την περίοδο το διαβάζω.

Ελπίζω κι εύχομαι και τα δυο αυτά βιβλία να μελετηθούν και να σχολιαστούν διεξοδικά. Να μην περάσουν στο ντούκου…

Ημερολόγιο Λαμπρής 2009

Μέγα Σάββατο

Είναι το μοναδικό Σάββατο που οι Ορθόδοξοι νηστεύουν κι από λάδι.

Περίεργη μέρα. Θεολογικά ακροβατεί ανάμεσα στην πρώτη Ανάσταση του πρωινού και την κανονική που θα γίνει το βράδυ. Η λύπη από την χαρμολύπη της Μεγάλης Παρασκευής έχει υποχωρήσει, αλλά δεν έχει γίνει ακόμα χαρά.

Κι υπάρχουν τόσες δουλειές, μικρά και μεγάλα πρακτικά πράγματα, που πρέπει να γίνουν για να μπορέσουμε να γιορτάσουμε την επομένη. Οι εντάσεις είναι λογικές και αναμενόμενες και φυσικά επιδερμικές.

Παρόλα αυτά βρήκα τον χρόνο να πάω για έναν καφέ με τον Τ.: Στου Μακρή για δυο αργές ώρες αλληλοενημερωθήκαμε για το προηγούμενο διάστημα. Το μακρύ προηγούμενο διάστημα – καιρό είχαμε να τα πούμε.

Το απόγευμα ξεφύλλιζα παλιά βιβλία. Τακτοποίησα κάπως την βιβλιοθήκη μου. Πίστευα ότι η μετακόμιση στην Κύπρο θα την αποσυμφόριζε, αλλά ακόμα υπάρχουν στοιβαγμένα βιβλία στο πάτωμα. Και εδώ και εκεί.

Ανάσταση στην Αγία Μαρίνα. Πολύς κόσμος. Η εκκλησία γεμάτη και μετά το «Χριστός Ανέστη» τελείωσε λίγο μετά την μιάμιση.

Κυριακή του Πάσχα

Κάθε χρόνο εδώ, στα Γιάννενα, έχουμε το ίδιο άγχος: Θα βρέξει; / Δεν θα βρέξει; / Θα προλάβουμε να ψήσουμε το αρνί άνετα και χαλαρά ή θα τρέχουμε να στριμωχτούμε κάτω από υπόστεγα;

Φέτος οι οιωνοί ήταν μαύροι κι άραχλοι:

Όλες οι προβλέψεις, τα κανάλια, οι εφημερίδες, το δίκτυο, έλεγαν βροχές και καταιγίδες.

Το πρωί ο ουρανός βαριά συννεφιασμένος. Και μια ανησυχητική άπνοια.

Ανάψαμε τα κάρβουνα μουδιασμένα κι αποφασίσαμε να καθαρίσουμε το γκαράζ για κάθε ενδεχόμενο. Περιμέναμε και κόσμο, φίλους και συγγενείς και περαστικούς, κι ούτε ξέραμε πού τα τους χωρούσαμε όλους.

Τελικά όλοι οι φόβοι μας διαψεύστηκαν μαζί με τις προγνώσεις τους. Δεν πολυείδαμε τον ήλιο, αλλά ο καιρός ήταν μάλλον ιδανικός. Συννεφιά, χωρίς να κάνει ψύχρα και ένα ελαφρύ αεράκι, που δεν σκορπίζει την θερμοκρασία από τα κάρβουνα, αλλά αφήνει το αρνί να σιγοψήνεται.

Και μετά, όταν πια οι σούβλες τελείωσαν και τα κάρβουνα έλιωναν, κρασί και κουβέντα στο ύπαιθρο με παλιά λαϊκά να ακούγονται στο βάθος.

Στο τέλος παγωτά.

Αργά το απόγευμα έπεσα για ύπνο κι όταν ξύπνησα τα δελτία ειδήσεων είχαν τελειώσει. Τότε άνοιξα το κινητό μου: Δεκάδες μηνύματα και ειδοποιήσεις για ματαιωμένες κλήσεις κατέφτασαν. Λυπάμαι που το είχα κλειστό, φίλοι μου, και συγγνώμη αν σας στεναχώρησα. Αλλά αν το κλείσω αισθάνομαι πιο χαλαρός κι εκείνη την ελευθερία του παιδιού που κάνει σκανταλιές -παράξενο ε;

Το βράδυ οι γονείς μου ήπιαν ένα ποτήρι κρασί με τους μουσαφιραίους. Εγώ μόνο έφαγα λίγο ψητό και λαχανόπιτα. Όταν οι άλλοι πήγαν για ύπνο, είδα μια ταινία που έχω δει και ξαναδεί.

Ναι, το Πάσχα μας φέτος ήταν προβλέψιμα υπέροχο. Καμία έκπληξη, καμία αλλαγή δεν το σκίασε.  Και του χρόνου έτσι και για μας και για σας και για όλους.

Δευτέρα του Πάσχα

Εκείνο το πρωί ανόρεχτα κάθισα στο γραφείο.

Λίγη η δουλειά που έκανα, αλλά το σημαντικότερο ήταν ότι κάθισα στο γραφείο. Που έβαλα τα χαρτιά μου σε μια σειρά κι άρχισα πάλι να σκέφτομαι το υλικό μου.

Η μέρα ήταν γλυκιά και ζεστή. Αρώματα από τα λουλούδια και τα χορτάρια. Μια χήνα με 7-8 κατακίτρινους νεοσσούς σουλατσάριζε στο βάθος. Κάτι γερόντια είχαν βγει για περπάτημα. Παιδιά με ποδήλατα.

Εντάξει, δεν ήταν εύκολο να συγκεντρωθώ. Επέμεινα όμως και τους καρπούς της επιμονής θα τους θερίσω / τους θέρισα την επομένη.

Το μεσημέρι έβρασα μακαρόνια.

Οι άλλοι ήταν καλεσμένοι εδώ κι εκεί κι άδραξα την ευκαιρία να μείνω μόνος. Μετά την κοσμοσυρροή της προηγούμενης λίγη μοναξιά θα με ισορροπήσει -είμαι αμάθητος, βλέπετε, σε όλη αυτή την κοινωνικότητα. Όπως θα με ισορροπήσει και η μακαρονάδα μετά την κρεατοφαγία του Πάσχα.

Το μεσημέρι κοιμήθηκα. Άκουσα στον ύπνο μου τους άλλους να επιστρέφουν, κουδούνι να χτυπάει, επισκέπτες να έρχονται και να φεύγουν.

Ξύπνησα αργά.

Ήπια ένα δυνατό εσπρέσο γρατσουνώντας το μπουζούκι μου. Είχα καιρό να το πιάσω και τα δάχτυλά μου δύσκολα κινούνται / κουράζομαι γρήγορα. Και μετά, ενώ το σκοτάδι είχε ήδη πέσει, βγήκα για τζόκινγκ.

Όχι δεν θα βγω το βράδυ. Θα μείνω μέσα και θα δω καμιά ταινία στο DVD. Θα φάω μια σαλάτα και θα δω ταινία. Ξέρω ότι θα κοιμηθώ αργά, ότι δεν θα ξυπνήσω την ώρα που θέλω το πρωί, αλλά κάνα δίωρο αργότερα. Και ξέρω ότι αύριο, αν το προσπαθήσω, θα δουλέψω καλά…

Γιαννιώτικοι Επιτάφιοι

Τέτοια μέρα κάθε χρόνο περνάω από όλες τις Εκκλησίες της πόλης και προσκυνώ τους Επιταφίους. Αυτή τη φορά λέω να σας πάρω μαζί μου:

Η βόλτα ξεκινάει από την Περίβλεπτο, εκκλησία που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της πόλης:

01-peribleptos

Αγία Μαρίνα, η παλιά μου ενορία. Βρίσκεται σε έναν λαϊκο εμπορικό δρόμο. Πολύ τον αγαπάω αυτό τον ναό:

02-agia-marina

Ο Επιτάφιος της Μητρόπολης είναι στο μεγαλύτερο μέρος του ξυλόγλυπτος. Ένα μικρό αριστούργημα και κρίμα που δεν φαίνεται καλά στην φωτογραφία:

03-mitropoli

Άγιοι Ανάργυροι. Ένα μικροσκοπικό εκκλησάκι στην ακρόπολη του Κάστρου, το Ιτς Καλέ:

04-agioi-anargiroi

Στην εμπορική καρδιά των Ιωαννίνων βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Νικολάου αγοράς:

05-agios-nikolaos-agoras

Η Αγία Αικατερίνα είναι μετόχι της μονής Σινά:

05-agia-ekaterina

Και δίπλα της βρίσκεται ο ναός του Αρχιμαντρειού:

05-arximantreio

Και η βόλτα μας τελειώνει με τον ναό που είναι αφιερωμένος στον Νεομάρτυρα Άγιο Γεώργιο, τον Πολιούχο μας. Το πλήθος των προσκυνητώ δεν μου επέτρεψε να τραβήξω μια καλλίτερη φωτογραφία:

06-agios-georgios

Καλή Ανάσταση

Ρωμανός ο Μελωδός

Παραμονή Χριστουγέννων και πολλοί θα νόμισαν ότι ο νεαρός διάκονος δεν άντεξε την αγρυπνία κι αποκοιμήθηκε.

Τον φαντάζομαι αδύνατο, μελαχρινό, με μεγάλα ονειροπόλα μάτια, κάπως αλαφροΐσκιωτο, με θερμή καρδιά και γεμάτο όρεξη κι ενέργεια, παθιασμένο άνθρωπο. Τον φαντάζομαι να έχει γείρει με τα μάτια κλειστά και τα χέρια δεμένα στο στήθος σε μια χαμηλή καρέκλα μέσα στο ιερό. Γύρω του ψαλμωδίες, θυμιάματα, φως από τα κεριά -δεν είχαν άδικο όσοι νόμιζαν ότι κοιμότανε!

Όμως τα πράγματα δεν ήταν ακριβώς έτσι.

Διότι εκείνη την ώρα η Παναγία επισκεπτόταν τον Ρωμανό, του έδωσε τόμον χάρτου και του ζήτησε να τον φάει. Ο Ρωμανός υπάκουσε. Πήρε τον πάπυρο από τα χέρια της Μαρίας, τον μάσησε, τον κατάπιε. Κι αμέσως ξύπνησε. Η ιστορία μας μάς λέει ότι ανέβηκε στον άμβωνα κι άρχισε να λέει και να ψάλλει το Ἡ Παρθένος σήμερον τὸν ὑπερούσιον τίκτει.

Έτσι ξεκίνησε την ποιητική του δραστηριότητα ο άγιος Ρωμανός: Με έναν ύπνο που ήταν κλήση κι ένα όνειρο που ήταν επίσκεψη.

………

Όσοι καταλογίζουν στο Βυζάντιο έλλειψη πρωτότυπης δημιουργίας, είναι φανερό ότι -ανάμεσα στ’ άλλα- δεν γνωρίζουν ούτε τον Ρωμανό τον Μελωδό.

Δεν χρειάζονται πολλά λόγια:

Ο Ρωμανός είναι ένας από τους σημαντικότερους ποιητές που έχουν γράψει στην Ελληνική γλώσσα. Δικαίως ο Οδυσσέας Ελύτης τον τοποθετεί ανάμεσα στον Πίνδαρο, τον Σολωμό, τον Κάλβο, τον Καβάφη.

Άλλωστε, εκτός από το ταλέντο, την σημασία του έργου του στην εξέλιξη της Ελληνικής και της παγκόσμιας λογοτεχνίας, εκτός από την αναγνώριση πέρα και πάνω από χρόνους, εποχές, τόπους κι έθνη, ο υμνογράφος μοιράζεται κι ένα ακόμα χαρακτηριστικό με τους παραπάνω:

Ο Ρωμανός είναι κι αυτός ένα αίνιγμα. Αίνιγμα για τους ειδικούς κάθε χώρου.

………

Τα λίγα πράγματα που ξέρουμε για τον Ρωμανό προέρχονται από το Συναξάρι:

Γεννήθηκε στην Έμμεσα της Συρίας κι από νωρίς, πολύ νέος, έγινε διάκονος στο ναό της Αναστάσεως της Βυρηττού. Οι φιλόλογοι μας διαβεβαιώνουν ότι τα Ελληνικά δεν πρέπει να ήταν η μητρική του γλώσσα. Ότι θα τα διδάχτηκε στις εκκλησιές και τα περίφημα σχολεία της Έμμεσας και της Βυρηττού. Στηρίζουν την άποψή του στα μικρά λάθη που εντοπίζουν στα κοντάκιά του. Πιθανόν να είναι κι έτσι -δεν έχει σημασία, κι ας σοκάρονται οι ένθεν κακείθεν οπαδοί της εθνοφυλετικής καθαρότητας: Ο Ελύτης πάλι μας θυμίζει ότι κατά Σεφέρη και οι μεγάλοι σύγχρονοι ποιητές μας (Σολωμός, Κάλβος, Καβάφης) δεν ήξεραν Ελληνικά και εξηγεί:

…ο ανεξοικείωτος (συμβαίνει) να συλλαμβάνει αποτελεσματικότερα τις δυνατότητες που παρέχει ένα τέντωμα της γλώσσας και να τις αποτολμά, όταν ο άλλος, ο βαθύς γνώστης, έχει λόγους ν’ αντιστέκεται.

………

Στην Κωνσταντινούπολη πήγε όταν αυτοκράτορας ήταν ο Αναστάσιος. Για φανταστείτε το: Ένα παιδί από την περιφέρεια να βρίσκεται αίφνης στην πολυπληθέστερη, την σπουδαιότερη, την πιο λαμπρή πόλη του καιρού του, την Βασιλεύουσα του κόσμου. Και μάλιστα σε μια περίοδο που είχε ξεπεράσει τις εσωτερικές αναταραχές και τα προβλήματα της εποχής του Ζήνωνα, μάζευε δυνάμεις και ετοιμαζόταν για την μεγαλειώδη εποχή του Ιουστινιανού.

Ο νεαρός διάκονος από την Συρία όμως δεν θαμπώθηκε από τα πλούτη και τη λάμψη. Δεν ξεστράτισε. Εγκαταστάθηκε στην Μονή της Θεοτόκου εν τοις Κύρου, όπου έζησε όλη του την ζωή. Εκεί έγραψε όλα του τα έργα -η παράδοση του αποδίδει 1000 κοντάκια, εμείς σήμερα έχουμε περίπου 100 που είναι σίγουρα δικά του. Εκεί ἐτελειώθη ἐν εἰρήνη καὶ ἐτάφη.

………

Οι ύμνοι του Ρωμανού ανήκουν στο είδος του Κοντακίου. Είναι μεγάλα ποιήματα, αφηγηματικά, στα οποία προηγείται ένα προοίμιο, όπου συνοψίζεται το νόημα του έργου, κι ακολουθούν άλλες στροφές, οι οίκοι, που όλες τελειώνουν με τον ίδιο στίχο, το εφύμνιο. Τα πρώτα γράμματα των οίκων σχηματίζουν μια φράση, την ακροστιχίδα, που συνήθως είναι και η υπογραφή του ποιητή μας (π.χ. ΤΟΥΤΟ ΤΟ ΕΠΟΣ ΕΣΤΙΝ ΡΩΜΑΝΟΥ). O Ρωμανός χρησιμοποιεί τολμηρές παρομοιώσεις, προσωποποιήσεις, παρηχήσεις και ζωντανό, δραματικό διάλογο: Στα κοντάκιά του άνθρωποι άγιοι κι αμαρτωλοί, άγγελοι, διάβολοι, ο Θεός, στοιχεία της φύσης, σύμβολα κι ιδέες, διαλέγονται μεταξύ τους στην κοινή γλώσσα, την καθομιλουμένη, της εποχής του ποιητή. Είναι μια ποίηση φωτεινή και χαρούμενη, όπως το χρυσό φόντο στις αγιογραφίες.

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες ξεφυλλίζω τα έργα του. Και πολύ θέλω τελειώνοντας ετούτο το σημείωμα, κάτι δικό του να διαβάσουμε μαζί. Ας πούμε, το προοίμιο από το κοντάκιο για την Σταύρωση:

Ψυχή μου,       ψυχή μου,       ἀνάστα·        τί καθεύδεις;

τὸ  τέλος       ἐγγίζει,       καὶ μέλλεις       θορυβεῖσθαι·

ἀνάνηψον οὖν,       ἵνα φείσηταί σου

Χριστὸς ὁ θεός,

ὁ πανταχού τὰ πάντα πληρῶν

Αλαφουζιές: Δημοσκοπικά Παίγνια

Εβδομάδα των Παθών, αλλά υποκύπτω στον πειρασμό να επισημάνω πώς με δυο-τρεις απλές κινήσεις εξωθεσμικοί παράγοντες επιχειρούν να επηρεάσουν τα πολιτικά πράγματα.

Έχω επισημάνει ξανά ότι τους τελευταίους μήνες το πολιτικό παιχνίδι δεν παίζεται με όρους πραγματικότητας, αλλά με ψυχολογίστικους όρους: Η κριτική -ο κανιβαλισμός μάλλον- πολιτικών προσώπων και κομμάτων δεν γίνεται με βάση πραγματικά περιστατικά, στοιχεία, θέσεις, επιτυχίες ή αποτυχίες. Η κριτική -ο κανιβαλισμός καλλίτερα- γίνεται με καθαρά ψυχολογίστικους όρους.

Από την στιγμή βέβαια που δεχτήκαμε ότι το νόμιμο δεν είναι ηθικό, τα πράγματα δεν μπορούσαν να εξελιχτούν διαφορετικά: Η επικαιρότητα, ο πολίτης, είναι όμηρος του κάθε ηθικολογούντος τηλετσογλανιού (η λέξη τσογλάνι εδώ με την αρχική της σημασία). Το οποίο τηλετσογλάνι όσο πιο έντιμο / σοβαρό / αδέκαστο φαίνεται, τόσο πιο επικίνδυνο είναι -αλλά γι’ αυτό, άλλη φορά.

Δεν μπαίνω στη λογική να επιχειρηματολογήσω για τις 7,5 μονάδες που κατά το Συγκρότημα προηγείται το Πασόκ. Πραγματικά, δεν έχει σημασία.

Επισημαίνω μόνο:

1.       Το καλό Συγκρότημα δεν μπαίνει στον κόπο να εκτιμήσει την «Εκλογική επιρροή» των κομμάτων στις Ευρωεκλογές, που θα γίνουν στα σίγουρα σε δύο μήνες. Προτιμά να μας δώσει μια εκτίμηση για το τι θα συνέβαινε αν γινόταν Εθνικές Εκλογές την ερχόμενη Κυριακή. Έτσι ο κ. Γιάννης Αλαφούζος μπορεί να δώσει ό,τι μέγεθος ψαλίδας γουστάρει, χωρίς να χρειαστεί να λογοδοτήσει στους αναγνώστες του σε δυο μήνες. Διότι στην πολύ πιθανή περίπτωση που η διαφορά των κομμάτων δεν θα είναι 7-8 μονάδες, αλλά θα κυμανθεί από 2 έως 4, θα βάλει τον Μαυρή να μας πει: «Εγώ, κύριοι, μέτρησα Εθνικές Εκλογές, όχι Ευρωεκλογές, οπότε μη μου λέτε ότι έπεσα έξω ή ότι εσκεμμένα σας παραπληροφόρησα».

2.       Πέρσι ο κ. Αλαφούζος έδινε στον Σύριζα περί το 20% στην «Εκτίμηση Εκλογικής Επιρροής». Σε αυτό το ποσοστό στήριζε την διακήρυξή του για «ανατροπή του πολιτικού σκηνικού». Σήμερα επιμένει στην «ανατροπή», αλλά επειδή το τότε άλογο αποδείχτηκε ψωραλέο, ποντάρει αλλού.

3.       Το Συγκρότημα κατεβαίνει στις Ευρωεκλογές με τον γνωστό κομματικό σχηματισμό που δημιούργησαν σχολιαστές του. Είναι πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι δεν μπαίνουν στον κόπο να εκτιμήσουν την «Εκλογική επιρροή» του.

Ειλικρινά: Θα ήθελα να ήξερα τα κίνητρα του πρώην Μακεδονομάχου / Υπερπατριώτη / Αντινεοφιλελεύθερου / Ελληναρά και νυν Οικολόγου / Εκσυγχρονιστή Νεοφιλελεύθερου / Ηθικιστή Φιλοσόφου Αλαφούζου. Γιατί εγώ τουλάχιστον δεν πείθομαι από την ειλικρίνεια της αγωνίας του για τα ορυχεία Μαρκοπούλου.

(Συνεχίζεται…)

Αθήνα – Γιάννενα

…Δεν φαντάζεσαι πόσο κοντά στον θάνατο και την ανθρώπινη μηδαμινότητα βρίσκεται κανείς σε τέτοιες στιγμές, κι ούτε ένας άνθρωπος κοντά σου να πει έναν καλό λόγο. Πόσο εύκολα χάνεται η χαρά της δημιουργίας μέσα στη βουβαμάρα των όλων τριγύρω μας. Είμαστε μόνοι, αγιάτρευτα μόνοι, δηλαδή ξέρουμε πως δεν αξίζουμε μια δεκάρα, πως τίποτα δε δικαιολογεί την ύπαρξή μας ούτε στο Θεό ούτε στους ανθρώπους. Σε τέτοιες στιγμές, Γιώργο, είναι πολύ μεγάλο πράμα να τύχει κάποιος άνθρωπος, ζωντανός ή πεθαμένος, να σου δώσει το χέρι. Δεν ξέρω τι γίνεται αλλού, στον τόπο μας όμως δε γίνεται. Έτσι βλέπω εκείνο που στην κοινή κουβέντα ονομάζουμε έλλειψη παράδοσης και έλλειψη πνευματικού περιβάλλοντος: έλλειψη πεθαμένων και έλλειψη ζωντανών.

Γιώργος Σεφέρης

(Αγαπητέ μου Γιώργο. Αλληλογραφία Σεφέρη-Κατσίμπαλη, σελ. 86-87)

30 Rock

Αν νομίζετε ότι είναι εύκολη ή διασκεδαστική η δουλειά στα παρασκήνια ενός δημοφιλούς show σε κάποιο μεγάλο κανάλι, το 30 Rock είναι εδώ για να σας πείσει για το αντίθετο.

Η Liz Lemon είναι head writer (υπάρχει αντίστοιχη ορολογία στα ελληνικά;) του TGS with Tracy Jordan, που παίζεται κάθε Παρασκευή στο NBC. Κι έχει να αντιμετωπίσει τους συγγραφείς, που ο καθένας κουβαλάει την δική του τρέλα, την πρωταγωνίστρια η οποία αναζητά απεγνωσμένα λίγο περισσότερη προβολή αδιαφορώντας για το τίμημα, την ανύπαρκτη προσωπική της ζωή, τον μεγαλοδιευθυντή που χώνει την μύτη του παντού και, φυσικά, τον ίδιο τον Tracy Jordan.

30rock-04

Το 30 Rock ποντάρει στο έξυπνο χιούμορ, έχει χαρακτήρες που μπορείς να αγαπήσεις ή και να ταυτιστείς μαζί τους, καταστάσεις που όλο και κάτι δικό σου σού θυμίζουν, αλλά, το κυριότερο, αυτό που το απογειώνει, είναι που μας επιτρέπει να κρυφοκοιτάξουμε στα παρασκήνια μιας τηλεοπτικής εκπομπής. Εκεί ποντάρει κι από εκεί κερδίζει.

Μπορεί το TGS να μην είναι υπαρκτή εκπομπή, αλλά οι αναφορές στο Saturday Night Live είναι ευθύτατες -η Tina Fey, πρωταγωνίστρια και δημιουργός της σειράς, υπήρξε ηθοποιός και σεναριογράφος του SNL.

30rock-05

Όμως οι αναλογίες με την πραγματικότητα, που γαργαλάνε τον μπανιστιρτζή που κρύβουμε μέσα μας, δεν σταματάνε εδώ:

Το 30 Rock μας πηγαίνει πιο πέρα, πιο μέσα, πιο ψηλά μάλλον, στους τελευταίους ορόφους του NBC, για να μας δείξει πώς λειτουργούν και πώς σκέφτονται οι χαρτογιακάδες. Δεν διστάζει να αστειευτεί όχι μόνο με τη λογική τους, με τα αστέρια του σταθμού, τις αντίπαλες εκπομπές, αλλά ακόμα και με την μετοχική σύνθεση του καναλιού.

Εν ολίγοις, η σειρά δικαιώνει απολύτως τον τίτλο της: Tο NBC βρίσκεται στην 30 Rockfeller Plaza, κι από κει πήρε τον τίτλο του.

30rock-02

Η Tina Fey σαν δημιουργός και σεναριογράφος της σειράς κάνει εξαιρετική δουλειά. Σαν ηθοποιός, στον κεντρικό ρόλο της Liz Lemon, μας δίνει μια διαφορετική εικόνα της σύγχρονης Νεοϋορκέζας καριερίστριας, μακριά από τα πρότυπα που καθιερώθηκαν με το Sex and the City: Η Liz είναι δυναμική, αλλά είναι και γλυκιά, κι ευάλωτη, ευαίσθητη, ντύνεται σαν το κορίτσι της διπλανής πόρτας και γουστάρει να τρώει hot-dog και πίτσα με έξτρα τυρί σαν την γυναίκα των ονείρων μου.

30rock-011

Δίπλα στη Fey μπορείτε να δείτε μερικούς πολύ ωραίους κωμικούς ηθοποιούς, από εκείνους που σε κάνουν να γελάς χωρίς να καταφεύγουν σε γελοιότητες, όπως η Jane Krakowsky, ο Jack McBrayer και η προσωπική μου αδυναμία, η Katrina Bowden, στο ρόλο της ξανθιάς αλλά αναπάντεχα έξυπνης κουκλάρας γραμματέως.

Στέκομαι στον Alec Baldwin. Παίζει τον Γενικό Διευθυντή Τηλεόρασης και Φούρνων Μικροκυμάτων (!) Jack Donaghy. Μιλώντας με χαμηλή, βραχνή φωνή, χωρίς διακυμάνσεις, καταφέρνει να πλάσει έναν από τους ωραιότερους καλούς/κακούς της τηλεόρασης. Δεν έχω να πω τίποτα άλλο: Είναι τέλειος!

30rock-03

Τελειώνοντας, μια και μιλούσαμε για τους ελληνικής καταγωγής ανθρώπους της αμερικανικής βιομηχανίας του θεάματος, σημειώνω ότι η Tina Fey είναι ελληνίδα από την πλευρά της μάνας της -το Τίνα προέρχεται από το Σταματίνα. Και η ίδια έχει συνείδηση της ελληνικότητάς της. Θυμηθείτε το αυτό, όταν θα ακούτε τα αστεία εναντίον του Μπους και της Κοντολίζα ή τα υπέρ του Ομπάμα -ήδη από το 2006! Όπως επίσης και στα σποραδικά αστεία σχετικά με την Ελλάδα (π.χ. γιατί ο Χέστον ονομάστηκε στην Ελλάδα Ήστον!)