Δυο σημαντικά βιβλία

Τον τελευταίο καιρό κυκλοφόρησαν δυο σημαντικά βιβλία:

Τα Collectanea του Ζήσιμου Λορεντζάτου, μια συναγωγή σύντομων σημειώσεων του συγγραφέα. Ξέρω ότι υπάρχουν απόψεις και απόψεις για τον Λορεντζάτο. Όμως αν δεν δούμε το θέμα οπαδικά, όπως συνηθίζουμε στην Ελλάδα, αν δεν επιδοθούμε σε έναν από τους γνωστούς εμφυλίους (Αγγελόπουλος ή Βούλγαρης, Καβάφης ή Παλαμάς, Ολυμπιακός ή Παναθηναϊκός, Αλίκη ή Τζένη, άσυλο και καταστροφές ή χούντα και καταστολή, …) τότε όλοι θα αναγνωρίσουμε και την σημασία και την προσφορά του. Ο Λορεντζάτος δεν κατατάσσεται εύκολα σε κατηγορίες, δύσκολα μπορείς να του αποδόσεις μια ιδιότητα. Είναι κατηγορία και ιδιότητα από μόνος του. Έτσι η μεταθανάτια έκδοση σκέψεων και παρατηρήσεων του συγγραφέα, έχει ιδιαίτερη αξία. Δεν το έχω διαβάσει ακόμα, αλλά θα και τότε θα πούμε περισσότερα…

Το άλλο βιβλίο είναι το «Αγαπητέ μου Γιώργο» Αλληλογραφία (1924-1970). Επιτέλους τα γράμματα που αντάλλαζε ο Σεφέρης κι ο Κατσίμπαλης εκδίδονται. Επιτέλους, ξαναλέω. Γιατί έχω την υποψία ότι θα φωτίσει από μια άγνωστη σε μας, το ευρύ κοινό, πλευρά της μεγάλης σύγχρονης ποίησής μας. Για τον Σεφέρη δεν χρειάζεται να πω τίποτα. Ένας εθνικός ποιητής με όλη την σημασία του όρου, που έγινε παγκόσμιος, ακριβώς για αυτό τον λόγο. Που η σαφήνεια και η καθαρότητα της έκφρασής του κουβαλάνε όλον τον καημό της ρωμηοσύνης, χωρίς να καταντάει μίζερος ομφαλοσκοπών βαλκάνιος. Ο Κατσίμπαλης δεν είναι ιδιαίτερα γνωστός σήμερα. Υπάρχει μια προτομή στην Ακαδημίας, έξω από το Αθηναϊκό Καφενείο, αλλά είναι μάλλον ξεχασμένος. Ήταν μεγάλη μορφή -παραλίγο να γράψω μούρη. Άνθρωπος παθιασμένος με την ελληνική τέχνη, ιδιαίτερα την ποίηση και την λογοτεχνεία, παθιασμένος την ελληνικότητα, ένα είδος ελληνικότητας, αφιέρωσε την ζωή του στην προώθηση, την ανάδειξη και την αναγνώρισή της. Υπήρξε φίλος και συνομιλητής των μεγάλων ποιητών μας: Παλαμά, Σικελιανού, Σεφέρη, Ελύτη, Γκάτσου κτλ, κτλ. Την χειμαρώδη προσωπικότητά του την αποτύπωσε το Henry Miller στο βιβλίο του Ο Κολοσσός του Μαρουσιού. Φαίνεται όμως ότι ο Κατσίμπαλης δεν ήταν ένας απλός πλασιέ της τέχνης των άλλων. Ότι ο Κατσίμπαλης είχε συγκεκριμένη άποψη για τι είναι ελληνικότητα, τι είναι ελληνική τέχνη, τι ιδέες πρέπει να υπηρετεί μια ελληνική τέχνη, κτλ. Συνεπώς δεν ήταν ένας  μισιονάριος ή ένας απλός θαυμαστής. Πιθανόν να υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο: Ένας από τους κυριότερους -και ο πιο αφανής- δημιουργούς της ιδέας για την Ελλάδα του φωτός, της θάλασσας, του Αιγαίου. Η αλληλογραφία του με τον Σεφέρη, η οποία κράτησε πάνω από 45 χρόνια, μπορεί να μας αποκαλύψει κάποιες από τις δραστηριότητες αυτού του ανθρώπου και να φωτίσει καλλίτερα μια σημαντική πλευρά του σύγχρονου ελληνικού βίου. Σύντομα θα σας πω περισσότερα για αυτό, αφού αυτή την περίοδο το διαβάζω.

Ελπίζω κι εύχομαι και τα δυο αυτά βιβλία να μελετηθούν και να σχολιαστούν διεξοδικά. Να μην περάσουν στο ντούκου…

Advertisements

6 thoughts on “Δυο σημαντικά βιβλία

  1. vad 26/04/2009 στο 8:34 πμ Reply

    Γίγαντες του πνεύματος και οι δυο,δε χρειάζεται παραπέρα ανάλυση,τουλάχιστον αναγνωρίστηκε η προσφορά τους εν ζωή και όχι μετά θάνατον οπως συνήθως συμβαίνει εν Ελλάδι….

    Καλημέρα,Φώτη…

  2. Belbo 26/04/2009 στο 10:37 πμ Reply

    Αγαπητέ Φώτη,

    Για όσους έχουν διαβάσει τον «Κολοσσό του Αμαρουσίου» ο Κατσίμπαλης ξεπετάγεται σαν μια εμβληματική μορφή των νεο-Ελληνικών γραμμάτων. Νομίζω ότι η εξερεύνηση της προσωπικότητας αυτού του ανθρώπου έχει ξεκινήσει εδώ και καιρό (πέρσι εκδόθηκε η αλληλογραφία του με το Θεοτοκά αν δεν κάνω λάθος), αλλά η έκδοση του βιβλίου που περιγράφεις σίγουρα είναι σταθμός λόγω της βαρύτητας και των δύο ονομάτων.

    Προσωπικά με συναρπάζει όσο λίγοι νεο-Έλληνες και πραγματικά ανυπομονώ να διαβάσω την αλληλογραφία του, μιας και μέσα από μια αλληλογραφία βγαίνουν πάντα πολύ προσωπικά στοιχεία. Το βιβλίο περιέχει εκπλήξεις για όσους περιμένουν «politically-correct» ανταλλαγή απόψεων (ήδη συζητιώνται οι χαρακτηρισμοί του για τη Μελίνα), αλλά ο λόγος του νομίζω έχει να μας μάθει πολλά. Τελειώνοντας και χωρίς προσπάθεια αρνητισμού (Κυριακή που είναι), να σε ρωτήσω βρε Φώτη που βρίσκονται οι «Κατσίμπαλοι» και οι «Σεφέριδες» σήμερα και γιατί είμαστε καταδικασμένοι να διαβάζουμε αυτά που διαβάζουμε άραγε (ή μήπως η απάντηση του Κατσίμπαλη θα ήταν ότι αν δεν υπάρχουν να πάμε να τους βρούμε και στην ανάγκη να τους φτοιάξουμε – αυτό έδειχνε ο βίος του πάντως), φιλικά,

  3. Anna 26/04/2009 στο 11:28 πμ Reply

    Καλημέρα Φωτη…Περασα να πω Χρονια Πολλά γιατι νομιζω δε τα ειπαμε…
    Να εχεις μια ομορφη Κυριακη!!!

  4. Μάρκο Τ 29/04/2009 στο 11:08 πμ Reply

    Και τα δύο βιβλία είναι πολύ σημαντικά. Πολύ καλά έκανες και τα παρουσίασες. Ο Ζήσιμος Λορεντζάτος είναι ένας μάλλον παραθεωρημένος διανοούμενος – οι λόγοι είναι κυρίως ιδεολογικοί, είναι προφανές αυτό. Μου είχε κινήσει από παλιά το ενδιαφέρον και σκοπεύω να το αγοράσω το βιβλίο. Δεν θα το κάνω τώρα, γιατί έχω διάφορα βιβλία αγορασμένα πρόσφατα που μόλις και τα έχω ξεφυλλίσει, αλλά με βάζεις σε πειρασμό.

  5. geokalp 03/05/2009 στο 12:30 πμ Reply

    δεν είχα ιδέα ούτε για τους συγγραφείς ούτε για τα βιβλία…
    το 2ο το έβαλα στα υπόψη
    πολύ καλές οι προτάσεις!

  6. fvasileiou 03/05/2009 στο 6:45 μμ Reply

    @Vad
    Αναγνωρίστηκε μεν, αλλά μάλλον με έναν τρόπο που οι ιδέες τους να προσπεραστούν χωρίς αιδώ και τύψεις.

    @Belbo
    Δεν ξέρω πού βρίσκονται οι «Κατσίμπαλοι» σήμερα ή οι «Σεφέρηδες». Μάλλον δεν υπάρχουν, γιατί και η εποχή δεν τους σηκώνει.

    @Μάρκο Τ
    Η εμμονή του Ζη (έτσι τον προσφωνούσε ο Σεφέρης στην αλληλογραφία τους) στην κατανόηση της παράδοσης είναι σημαντική. Και του έχει κοστίσει. Διάφορα καλοπαίδια, αρθρογράφοι αθηναϊκών εφημερίδων, με ευκολία και χωρίς συναίσθηση τον εξύβριζαν ακόμα και τη μέρα του θανάτου του…

    @geokalp
    Λαμβάνοντας υπόψη και τα ιστοριογραφικά σου ενδιαφέροντα, νομίζω ότι και η αλληλογραφία των Σεφέρη-Κατσίμπαλη θα σου αρέσει, αφού από πρώτο χέρι μπορείς να δεις τις απόψεις δυο σημαντικών ανθρώπων/ενός κομματιού του λαού για γεγονότα 40 χρόνων.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: