James Ellroy: Το αίμα δεν σταματάει ποτέ

Πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Άγρα το τελευταίο μέρος της τριλογίας του J. Ellroy Αμερικάνικος υπόκοσμος, σε μετάφραση του Ανδρέα Αποστολίδη. Είχαν προηγηθεί το Αμερικάνικο Ταμπλόιντ, που παρακολουθεί τα γεγονότα της ανάδειξης του JFK στην Προεδρία των ΗΠΑ μέχρι την δολοφονία του και το Αμερικάνικο Ταξίδι Θανάτου, που ξεκινά την επομένη της δολοφονίας και τελειώνει με εκείνες του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Ρόμπερτ Κένεντι. Τώρα, στο Αίμα δεν σταματάει ποτέ ο Ellroy αφηγείται τα γεγονότα της περιόδου 1968-72, μέχρι τις παρυφές δηλαδή του Watergate, το οποίο ο συγγραφέας δηλώνει ότι βαριέται, καθώς έχουν γραφτεί πάρα πολλά γύρω από αυτό και οι πρωταγωνιστές του βρίσκονται ακόμα εν ζωή, που σημαίνει ότι δεν μπορεί να τους αναπλάσει λογοτεχνικά.

Η τριλογία του Ellroy είναι ίσως το πιο επιβλητικό λογοτεχνικό επίτευγμα των καιρών μας. Τα βιβλία ξεπερνούν τις 2.000 σελίδες –Το αίμα δεν σταματάει ποτέ αριθμεί μόνο του 823 πυκνές σελίδες. Η πλοκή είναι δαιδαλώδης, τα γεγονότα πολλά και πυκνά, τα πρόσωπα δεκάδες, το πεδίο δράσης τεράστιο. Η υπόθεση των τριών βιβλίων είναι πολύ δύσκολο να συνοψιστεί σε λίγες αράδες, αλλά χρειάζεται πολλές σελίδες.

Ο Αμερικάνικος Υπόκοσμος δεν ασχολείται την επίσημη ιστορία. Οι επιφανείς της εποχής, ο JFK, o RFK, o MLK, βρίσκονται στο δεύτερο ή το τρίτο πλάνο της αφήγησης. Οι πρωταγωνιστές του Ellroy είναι βρώμικοι μπάτσοι, έμποροι ναρκωτικών, ρατσιστές, νταβατζήδες, δολοφόνοι, βίαιοι κι εμμονικοί άντρες που συχνά λειτουργούν υπό την επήρεια ναρκωτικών και αλκοόλ ή υπό εκβιασμό. Αυτοί χειραγωγούνται και χειραγωγούν την Μαφία, τον  Χάουαρντ Χιουζ και τον κύριο Χούβερ –το τρίγωνο του κακού στην ελλροϊκή ανάγνωση της ιστορίας.

Τα Παιδιά της Μαφίας θέλουν να επεκτείνουν τις δουλειές τους και να ξεπλένουν ανενόχλητα τα κέρδη τους. Ο «Δράκουλας» Χάουαρντ Χιουζ πηδάει ανήλικες στάρλετ, ζει με ναρκωτικά, φοβάται τα μικρόβια και το σπέρμα των μαύρων και κάνει συνεχώς μεταγγίσεις με αγνό αίμα Μορμόνων. Ο «Γκέι» Έντγκαρ Χούβερ εκπροσωπεί το απόλυτο κακό. Κινητήρια δύναμή του ο φόβος και ο φθόνος για τους Κόκκινους, τους ομοφυλόφιλους και τους μαύρους. Παθιασμένος κουτσομπόλης, μαζεύει στοιχεία για επώνυμους κι ανώνυμους, καταγράφει συνομιλίες, εκβιάζει, μηχανορραφεί. Κι όταν δεν συμμετέχει ο ίδιος στις συνομωσίες, δεν κάνει τίποτα για να τις αποτρέψει, ακόμα κι αν στόχος τους είναι ο ίδιος ο Πρόεδρος.

Το αίμα δεν σταματάει ποτέ, ολοκληρώνει ένα μεγαλύτερο έργο, αλλά μπορεί να διαβαστεί κι από μόνο του, αυτοτελώς. Ο συγγραφέας μάλιστα στην αρχή συνοψίζει τα βασικά γεγονότα του προηγούμενου βιβλίου.

Όπως και τα προηγούμενα στο Αίμα ακολουθούμε τρεις άνδρες: Τον Ουέην Τέντροου Τζούνιορ, πατροκτόνο κι εραστή της μητριάς του, συνεργάτη της Μαφίας και του Χάουαρντ Χιουζ, μάγειρα πρέζας και συνεργό στη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Ο Ντουάιτ Χόλλυ, πρώην δικηγόρος, εργάζεται για το Γραφείο κι αναλαμβάνει τις πολύ βρώμικες δουλειές του κυρίου Χούβερ με τον οποίο έχει μια περίπλοκη σχέση εξάρτησης. Ο Ντον Κράτσφιλντ, νεαρός ιδιωτικός ντετέκτιβ και μπανιστιρτζής, με εξαφανισμένη μητέρα και μπέκρα πατέρα, με σκοτεινές εμμονές που τον σπρώχνουν στο κέντρο των γεγονότων, αποτελεί διάφανο alter ego του ίδιου του συγγραφέα.

Πιο πίσω βρίσκονται ο Μαρς Μπόουεν, μαύρος αστυνομικός και καταπιεσμένος ομοφυλόφιλος που αναλαμβάνει να διεισδύσει στις οργανώσεις των μαύρων για λογαριασμό του Χόλλυ και του Γραφείου. Ο Σκοττ Μπένετ, βρώμικος μπάτσος, δολοφόνος μαύρων, που δραστηριοποιείται στη Νεγρούπολη του Λ.Α. Και δυο γυναίκες: Η Κάρεν Σιφάκις, αριστερή ακτιβίστρια που απεχθάνεται την βία, και η Τζόαν Κλάιν, η Κόκκινη Θεά, που δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει κάθε μέθοδο και μέσο για να πετύχει τους σκοπούς της –και οι δυο ερρωμένες του Ντουάιτ Χόλλυ.

Προσθέστε σε αυτά: Το κίνημα για τα δικαιώματα των μαύρων, την άνοδο του Νίξον, την προσπάθεια των Παιδιών να ανοίξουν καζίνο στην Δομινικανή Δημοκρατία, αντικαστρικούς εξτρεμιστές, το κυνήγι ενός θησαυρού, οιδιπόδεια συμπλέγματα, βουντού, ναρκωτικά, κουτσομπολιά για διασημότητες της εποχής, την Κου-Κλουξ-Κλαν, συνομωσίες και προδοσίες, αυτοβιογραφία κι έχετε μια ιδέα για το περιεχόμενο του βιβλίου.

Το Αμερικάνικο Ταξίδι Θανάτου είναι από κάθε άποψη η κορύφωση της Τριλογίας – το Αίμα δεν σταματάει ποτέ το ιδανικό τέλος της. Αν στα προηγούμενα βιβλία θεμελίωσε και δικαιολόγησε την άποψή του ότι η Αμερική δεν υπήρξε ποτέ αθώα, εδώ περιγράφει τις συνέπειες της ενοχής της. Ο Τέντροου κι ο Χόλλυ αναζητούν εξιλέωση για τα εγκλήματά τους, αλλάζουν στρατόπεδο, συμμαχούν με τους Κόκκινους, φτάνουν ακόμα και στην αυτοθυσία, αλλά το αποτέλεσμα είναι αμφισβητούμενο: Στην καλλίτερη περίπτωση έσωσαν την ψυχή τους, η παρτίδα είναι χαμένη από χέρι. Στο ελλροϊκό σύμπαν το τέλος έρχεται, αλλά δεν φέρνει την κάθαρση. Δεν υπάρχει τάξη, ποτέ δεν υπήρξε, για να αποκατασταθεί στο φινάλε. Αξίζει όμως να παλεύει κανείς, γιατί, πώς να το κάνουμε, η σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα. Ναι, παρά τον μηδενισμό και την απαισιοδοξία του, ο Ελλρόυ κρύβει μέσα του και πίστη και αισιοδοξία –τουλάχιστον μια μορφή πίστης κι αισιοδοξίας.

Για τον τρόπο γραφής του James Ellroy έχουν ήδη γραφτεί πολλά και στο μέλλον θα γραφούν ακόμα περισσότερα. Το στακάτο, βίαιο στιλ του, από το οποίο απουσιάζει κάθε ρητορισμός ή καλλιέπεια, μπολιασμένη με την αργκό της εποχής, είναι επίτευγμα από μόνο του κι έχει θαυμαστές και μιμητές σε όλον τον κόσμο. Η φράση του Ellroy είναι σύντομη και σαφής –σπανίως ξεπερνά τις 5 λέξεις στο πρωτότυπο. Κι όμως, αυτές οι σύντομες, καθαρές φράσεις, η μια δίπλα στην άλλη, δημιουργούν ένα περιστροφικό αποτέλεσμα, που ζαλίζει και μπερδεύει. Ο συγγραφέας παρεμβάλει στην αφήγησή του αποσπάσματα από εκθέσεις των Αρχών, υποκλεμμένες συνομιλίες, αποσπάσματα από εφημερίδες και περιοδικά, ημερολογιακές καταγραφές των πρωταγωνιστών. Αυτό το υλικό, δεν φανερώνει μόνο την συγγραφική δεξιοτεχνία του Ελλρόυ, αλλά φωτίζει τα γεγονότα από διαφορετικές γωνίες.

Η μετάφραση του Αποστολίδη είναι έξοχη. Καταφέρνει και μεταφέρει στα Ελληνικά το αίσθημα του πρωτότυπου, κι αυτό, πιστέψτε με, δεν είναι καθόλου αυτονόητο, όταν έχεις να κάνεις με τέτοια κείμενα. Η ποιότητα των εκδόσεων Άγρα είναι γνωστή σε όλους μας, γι’ αυτό μου έκαναν μεγάλη εντύπωση τα πολλά τυπογραφικά λάθη. Φαντάζομαι ότι θα διορθωθούν στην προσεχή ανατύπωση.

Advertisements

9 thoughts on “James Ellroy: Το αίμα δεν σταματάει ποτέ

  1. hfaistiwnas 18/02/2011 στο 2:44 μμ Reply

    Δεν έχω διαβάσει κανένα..
    Καλό ΣΚ!!!!

    • fvasileiou 18/02/2011 στο 7:46 μμ Reply

      Σου αρέσει η αστυνομική λογοτεχνία; Τότε πρέπει ο-πωσ-δή-πο-τε 🙂

      • hfaistiwnas 18/02/2011 στο 8:22 μμ Reply

        Τώρα τελευταία είμαι φαν βιβλίων μυστηρίου.. όχι τόσο αστυνομικού όσο κατά Νταν Μπράουν μεριά..

        • fvasileiou 19/02/2011 στο 1:34 μμ Reply

          Είχα διαβάσει τον «Κανόνα των Τεσσάρων» στο στρατό. Μου το είχε δανείσει φίλος που ήταν κατενθουσιασμένος με αυτό, αλλά, πρέπει να ομολογήσω, ότι δεν μου έκανε το κλικ. Μου φάνηκε και (πώς να το πω;) όχι-καλογραμμένο.

          Και μια και το αναφέρεις, ας το βγάλω από μέσα μου να ξαλαφρώσω: Δεν έχω διαβάσει Νταν Μπράουν!

          • hfaistiwnas 19/02/2011 στο 7:28 μμ Reply

            χεχε σιγά δεν είναι και υποχρεωτικό! Εμένα πάλι το συγκεκριμένο βιβλίο μου άφησε κενά και δεν μου άρεσε το τέλος.. δεν πολυθυμάμαι βέβαια γιατί πάει και καιρός..

  2. roadartist 18/02/2011 στο 2:58 μμ Reply

    Χρόνο να είχα και να διάβαζα όλα όσα θέλω!!! Να διαβάζουμε, ανοίγει το μυαλό, οξύνει την κριτική σκέψη..

    • fvasileiou 18/02/2011 στο 7:46 μμ Reply

      Εγώ είμαι σε χειρότερη φάση, γιατί θέλω χρόνο και για να ξαναδιαβάσω τα αγαπημένα μου 🙂

  3. Belbo 19/02/2011 στο 11:27 πμ Reply

    Παρότι έχω ένα μεγάλο κομμάτι της αστυνομικής σειράς της Άγρα χιλιοδιαβασμένο, έχω μείνει μακριά από τον Ellroy, ίσως λόγω της υπέρμετρης βίας και του λόγου που περιγράφεις, μου έχεις τραβήξει την προσοχή πάντως και θα το αποπειραθώ, φιλικά,

    • fvasileiou 19/02/2011 στο 1:28 μμ Reply

      Η βία είναι ενδημική και στο είδος (νουάρ λογοτεχνία) αλλά και στον Ellroy. Νομίζω ότι θα γραφτούν πολλές διατριβές για την λειτουργία της στην ελλροϊκή λογοτεχνία -αν δεν έχουν γραφεί ήδη δηλαδή.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: