D. Hammet: Ο Κόκκινος Θερισμός

Γραμμένο τις παραμονές του Μεγάλου Κραχ, το κλασικό μυθιστόρημα του D. Hammet, μπορεί να ιδωθεί και σαν μια απόπειρα λογοτεχνικής καταγραφής των αιτιών της Κατάρρευσης. Πράγματι, ο σύγχρονος Έλληνας αναγνώστης θα αισθανθεί μια οικειότητα με την ατμόσφαιρα γενικευμένης διαφθοράς που επικρατεί στην Poisonvil.

Η ιστορία ξεκινάει όταν ο ανώνυμος ιδιωτικός αστυνομικός του Ηπειρωτικού Γραφείου Ντετέκτιβ του Σαν Φραντσίσκο καταφθάνει στην Πέρσονβιλ  καλεσμένος του μεγαλοεκδότη Ντ. Ουίλσον. Όταν ο τελευταίος δολοφονείται, ο ντετέκτιβ προσπαθώντας να διερευνήσει το συμβάν, συναντάται με τον πατέρα του, Ελιχού, μεγαλοεπιχειρηματία και μεγαλοπαράγοντα της περιοχής. Ο γέροντας εξηγεί στον ντετέκτιβ πώς βρέθηκε παραμερισμένος από τους γκάνγκστερ και τους χαρτοπαίχτες που λυμαίνονται την περιοχή και ζητά από τον ντετέκτιβ να τον βοηθήσει να αποκτήσει πάλι τον έλεγχο της πόλης του. Ο ήρωάς μας συμφωνεί, αλλά έρχεται αντιμέτωπος με την ανομία και την βία της Πέρσονβιλ, μετατρέπει την υπόθεση σε προσωπική εκδίκηση.

Ο Κόκκινος Θερισμός είναι ένα ορόσημο στην αστυνομική λογοτεχνία – ένα πραγματικό επίτευγμα, και πρέπει να διαβάζεται και ως τέτοιο. Στην πραγματικότητα αποτελεί την ιδρυτική πράξη του σύγχρονου ρεαλιστικού μυθιστορήματος. Το έγκλημα δεν συντελείται σε βικτωριανά σαλόνια, δεν υπάρχει για να βγάζει από την ανοία τους μπλαζέ τύπους. Η δράση εδώ συμβαίνει σε δρόμους και μπαρ και ξενοδοχεία και κρησφύγετα και πορνεία και ελεεινά γραφεία. Πρωταγωνιστεί ένας αθέατος σαραντάρης, για τον οποίο το μόνο που ξέρουμε είναι ότι δεν είναι καθόλου εκλεπτυσμένος, το αντίθετο δηλαδή, ότι πίνει πολύ, ότι δεν έχει κανέναν ηθικό φραγμό.

Αν κάτι διακρίνει τον Χάμετ είναι ότι από την γραφή του, σε αντίθεση με τον Chandler, απουσιάζει κάθε στιλ, κάθε επιτήδευση. Αποφεύγει τους λογοτεχνισμούς και προσπαθεί να δημιουργήσει ένα κείμενο καθαρό και ακριβές, σαν αποστειρωμένο νυστέρι:

Ένας κοντός γεροδεμένος άντρας ήταν πεσμένος ανάσκελα και τα νεκρά μάτια του κοιτούσαν το ταβάνι κάτω από το γείσο μιας γκρίζας τραγιάσκας. Ένα κομμάτι από το σαγόνι του είχε τιναχτεί. Το πιγούνι του ήταν ανασηκωμένο και άφηνε να φανεί η διαδρομή μιας δεύτερης σφαίρας από τη γραβάτα και το κολάρο μέχρι το λαιμό του. Το ένα του χέρι ήταν πιασμένο από το σώμα του και το άλλο κρατούσε ένα ρόπαλο χοντρό όσο μια μπουκάλα γάλα. Υπήρχε γύρω του πολύ αίμα (σελ. 53)

Μπορεί ο χαμετικός ήρωας να διατηρεί κάτι από την παράλογη ευφυΐα του Σέρλοκ Χολμς, αλλά αναμφίβολα είμαστε πολύ μακριά από τον κόσμο του σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ και του Τσέστερτον.

Μια πολύ σημαντική διάσταση του Κόκκινου Θερισμού είναι η διαφθορά που παρουσιάζει σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας της Πέρσονβιλ. Ο συγγραφέας με σαφήνεια παρουσιάζει τον σερίφη να είναι ενεργούμενο των γκάνγκστερ, όπως και ο τοπικός γερουσιαστής -ακόμα και οι δικαστές!

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πολιτική του τοποθέτηση (ήταν ενεργό μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος και μάλιστα φυλακίστηκε επειδή αρνήθηκε να συνεργαστεί με τον McCarthy) έχει σχέση με αυτή την οπτική: Ο Hammet παρουσιάζει έναν καπιταλισμό καταρρέοντα.

Και όμως, ο Κόκκινος Θερισμός δεν είναι ένα τυπικό κόκκινο μυθιστόρημα. Οι προλετάριοι, ο λαός απουσιάζουν εντελώς από την αφήγηση και δεν υπάρχει πουθενά η νύξη ή η υπόνοια για μια συλλογική αντίδραση στην γενικευμένη διαφθορά. Ακόμα και ο αρχισυνδικαλιστής Μπιλ Κουίντ έχει λερωμένη τη φωλιά του και προτιμάει να το σκάσει, παρά να βοηθήσει στο ξεκαθάρισμα της κατάστασης, αφήνοντας μόνο τον ντετέκτιβ. Από αυτή την άποψη εντυπωσιακή είναι και η λύση που προκρίνει ο ντετέκτιβ: Μετά το τελικό ξεκαθάρισμα, η πόλη παραδίδεται στον γερο-Ελιχού, τον παλιό κοτζαμπάση, όχι φυσικά γιατί είναι αθώος, αλλά γιατί κρίνεται καλλίτερος από τα νέα, εγκληματικά τζάκια που είχαν δημιουργηθεί.

Τον Κόκκινο Θερισμό ξαναδιάβασα στην μετάφραση του Α. Αποστολίδη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Advertisements

12 thoughts on “D. Hammet: Ο Κόκκινος Θερισμός

  1. crispy 05/04/2011 στο 5:01 μμ Reply

    Καλησπερα.Εξαιρετικο βιβλιο.Το εχω σε εκδοση Συγχρονη Εποχη!Σας συνιστω αν δεν τα εχετε διαβασει την ‘καταρα των Ντεην’ και τον ‘αδυνατο αντρα’ του ιδιου.

    • fvasileiou 05/04/2011 στο 5:08 μμ Reply

      Φυσικά και τα έχω διαβάσει. Κάποια στιγμή ίσως γράψω κάτι για τους Ντέιν, όπου κι εκεί δημιουργείται το αρχετυπικό για το αστυνομικό μυθιστόρημα σχήμα της οικογενειακής διαστροφής / αιμομιξίας. Ο Αδύνατος άνδρας, αν και η μεγαλύτερη επιτυχία του, δεν είναι το πιο αγαπημένο μου. Το μόνο που κρατάω είναι το συνεχές γέμισμα των ποτηριών των ηρώων 🙂

  2. Δύτης των νιπτήρων 05/04/2011 στο 5:27 μμ Reply

    Τι βιβλίο!

    Δεν έχω διαβάσει τη μετάφραση του Αποστολίδη, αλλά εκείνη της Σύγχρονης Εποχής είναι έξοχη: του Νίκου Σαραντάκου (σε μια άλλη ζωή, όπως λέει). Το είχα διαβάσει πριν είκοσι χρόνια και σχεδόν θυμάμαι κάθε φράση.

    Έτσι, απ’ όσο θυμάμαι, ο γερο-Ελιχού δεν είναι ούτε κατά διάνοια καλύτερος από τους άλλους: είναι ο κάτοχος της πόλης, ουσιαστικά, και ο ντετέκτιβ του την παραδίδει ξανά καθαρή και «έτοιμη να ξανακυλιστεί στο βούρκο».

    • fvasileiou 05/04/2011 στο 5:38 μμ Reply

      Μια και το αναφέρεις: Κι εγώ, φυσικά, πρωτοδιάβασα τον Θερισμό στην καλή μετάφραση του Σαραντάκου. Η επίπλαστη ευημερία του ’90 μας άφησε μια σειρά καινούργιων μεταφράσεων σε κλασικά έργα, οι οποίες, αν μη τι άλλο, αποτελούν αφορμή να τα ξαναδιαβάσουμε.

      Ο μηδενισμός του Θερισμού ήταν και ο βασικός λόγος που δεν έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο -αν και ο Χάμετ εργαζόταν ως σεναριογράφος.

      • Δύτης των νιπτήρων 05/04/2011 στο 6:53 μμ Reply

        Κατά κάποιο τρόπο, σκέφτομαι, μεταφέρθηκε τελικά το πνεύμα του στο σινεμά: με το Πέρασμα του Μίλλερ.

        • fvasileiou 05/04/2011 στο 6:56 μμ Reply

          Το πνεύμα του έχει στοιχειώσει πολλές ταινίες: Chinatown μου έρχεται επίσης στο μυαλό. Ίσως και το Όλοι οι άνθρωποι του Προέδρου αντλεί από εκεί…

  3. hfaistiwnas 05/04/2011 στο 9:05 μμ Reply

    Καλησπέρα!!! Τα αμειγώς αστυνομικά μυθιστορήματα δεν μου πολυαρέσουν.. προτιμώ τα μυστηρίου..

    • fvasileiou 07/04/2011 στο 4:31 μμ Reply

      Χμμμ ξέρω ποια εννοείς. Αλλά αυτά δεν πολυαρέσουν σε μένα! 🙂

  4. Σοφία 06/04/2011 στο 11:08 πμ Reply

    Μια πολύ καλή πρόταση για το μέλλον, μιας και είμαι κλεισμένη σ’ ένα σπίτι και η μόνη μου διαφυγή είναι το ίντερνετ και τα βιβλία! Θα τελειώσω αυτό που διαβάζω και θα το ψάξω…
    Καλημέρα Φώτη μου!

    • fvasileiou 07/04/2011 στο 4:30 μμ Reply

      Αν σου αρέσουν τα δυνατά αστυνομικά μυθιστορήματα με δράση και μυστήριο, είναι σίγουρο ότι θα το αγαπήσεις. Κι επιπλέον είναι από τα βιβλία που μπορείς να το πάρεις μαζί σου στον περίπατο και να το διαβάζεις στο πάρκο – ακούω ότι η Σαλονίκη είναι πολύ όμορφη αυτές τις μέρες 😉

  5. Belbo 06/04/2011 στο 9:18 μμ Reply

    Δεν το έχω διαβάσει, αλλά είμαι οπαδός της σχολής κι έχω διαβάσει πολύ Τσάντλερ, οπότε μάλλον θα το ψάξω, επίκαιρο!

    • fvasileiou 07/04/2011 στο 4:28 μμ Reply

      Η βασική διαφορά ανάμεσα στον Χάμετ και τον Τσάντλερ είναι ότι ο δεύτερος έχει στιλ ενώ ο πρώτος εσκεμμένα δεν έχει. Ο Χάμετ είχε ως πρότυπό του τις ξερές αναφορές των ντετέκτιβ -ο ίδιος εργάστηκε επί μακρόν ως ντετέκτιβ στους Πίνκερτον- ενώ ο Τσάντλερ είχε πάντα στο νου του τους μεγάλους μυθιστοριογράφους του 19ου αιώνα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: