Ένα σπάνιο κείμενο του Μάνου Χατζιδάκι

Το παρακάτω κείμενο υπήρχε στο πρόγραμμα συναυλίας που έδωσε η Ορχήστρα των Χρωμάτων υπό την διεύθυνση του Μάνου Χατζιδάκι το Σάββατο 30 Μαΐου 1992 στα Ιωάννινα και απ’ όσο μπορώ να ξέρω δεν έχει δημοσιευτεί κάπου αλλού.

Ήταν μια δύσκολη εποχή και για την οικονομία και για την πολιτική και για την κοινωνία. Επί Κυβερνήσεως Ζολώτα η χώρα είχε φθάσει σε σημείο να μην μπορεί να πληρώσει μισθούς και συντάξεις. Ο τότε Πρωθυπουργός Μητσοτάκης έπαιρνε μια σειρά σκληρών μέτρων (κάποιοι που τότε τα λέγανε ανάλγητα και διαδηλώνανε, σήμερα θα τα θεωρούσαν σωστά και θα τα υπερασπιζόταν στα social media, αν φυσικά δεν τα έπαιρνε ο Μητσοτάκης, αλλά έτσι είναι οι ιδεολογίες θα μου πείτε…). Και στην τότε Κυβέρνηση της τότε Νέας Δημοκρατίας συμμετείχε για προφανείς συμβολικούς λόγους («Εθνική Συμφιλίωση») ο Μίκης Θεοδωράκης με το χαρτοφυλάκιο Επικρατείας -αν δεν κάνω λάθος, η «σκιά» αυτή ακόμα τον κυνηγάει.

Ο Χατζιδάκις έκανε το εξής πολύ απλό: Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας έπαιξε το έργο του Θεοδωράκη Ελληνική Αποκρηά (1954) και έγραψε ένα συνοδευτικό κείμενο, που νομίζω ότι είναι πολλαπλά επίκαιρο σήμερα:

.

Με τον Μίκη Θεοδωράκη -συνομήλικοι- ζήσαμε μιαν ίδια Ελλάδα, ιδιαίτερα απ’ την Απελευθέρωση και μετά. Η Ελλάδα αυτή είχε τρία πρόσωπα.

Το ένα αποτυπώθηκε στις ταινίες της Finos Film και το γνωρίζετε από την Τηλεόραση. Ανεπανάληπτη πνευματική φτώχεια, γελοιότητα σε προθέσεις και επιδιώξεις και επιθεωρησιακής υφής παρατήρηση στα κοινά. Καμιά σχέση με τις λαμπρές εξαιρέσεις εκείνου του καιρού.

Το άλλο πρόσωπο ήταν το επίσημο. Αστυνομοκρατία, ανελευθερία, ψευτοηθική και κομπασμός για μια Αρχαία Κληρονομιά, απ’ την οποία όμως δεν παρουσιάζουμε κανένα σύμπτωμα ή χαρακτηριστικό κληρονόμων.

Το τρίτο και αληθινό ίσαμ’  ένα σημείο, ήταν η ερωτική μας αλήθεια στις γειτονιές των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης και οι εξαιρετικές πνευματικές μας φυσιογνωμίες, καταδιωκόμενες πότε από την Ασφάλεια και πότε από την κρατούσα επίσημη θέση κι άποψη. Οι κυβερνήσεις μας υπήρξαν πάντα αντιπνευματικές. Κείνο που κυριάρχησε, πέρα από κάθε βούληση των κυβερνώντων, ήταν μια διαφυγούσα ελευθερία στην ευαισθησία μας και στον προαιώνιο ερωτισμό μας.

Αυτά δεν ήταν δυνατόν να αστυνομευθούν ούτε να καθοδηγηθούν από τους παντοδύναμους δημοσιογραφικούς κονδυλοφόρους.

Αυτό το τρίτο ελληνικό πρόσωπο κείνου του καιρού μας έθρεψε, εμένα και τον Μίκη, εμένα στο Παγκράτι κι εκείνον εξόριστο στην Ικαρία, κι αυτό το πρόσωπο περιείχε η μουσική μας που ήδη είχε ποτιστεί απ’ τον Τσαρούχη, τον Μόραλη, τον Ελύτη, τον Γκάτσο, τον Ρίτσο και κάθε άξιο χλευαζόμενο των καιρών. Ίσαμε που ο τόπος μας απέκτησε τουριστική συνείδηση και γέμισαν τις δυο μεγάλες πόλεις μας τυχοδιώκτες της επαρχίας.

Η Αθήνα από πόλη εξακοσίων χιλιάδων έγινε πόλη τεσσάρων εκατομμυρίων. Οι δουλοπάροικοι αποκτήσανε δύναμη, πλούτο και μας επέβαλαν την αισθητική τους και τις πολιτικές τους προτιμήσεις. Αποκτήσανε πολιτικό κόμμα που μας κυβέρνησε μάλιστα οκτώ χρόνια, εφημερίδες με την άθλια όψη του περιεχομένου τους, γίναν ποδοσφαιρικοί παράγοντες, κάτοικοι φυλακών που συναλλάσσονται με τα υπουργικά γραφεία σε μια συνεχή πρωτοφανή εξάρτηση, ώσπου τέλος γεννήθηκε ο ναός της Σύγχρονης Ελλάδος που φιλοδοξεί να παραλάβει τα Ελγίνεια, ο γυάλινος πύργος Διογένη Παλλάς, ο ναός της Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης.

Καθώς αντιλαμβάνεσθε η «Ελληνική Αποκρηά» είναι γέννημα μιας περιθωριακής ευαισθησίας που έμελλε να σφραγίσει τον τόπο εδώ και 40 χρόνια, σε πείσμα των κρατούντων και των εμπόρων μες στην οποία υπάρχει το υπέροχο θέμα του σαξοφώνου που το έκλεψα συνειδητά για να γράψω το τραγούδι μου Το πέλαγο είναι βαθύ, πιστεύοντας όπως ο Στραβίνσκυ πως… «οι μεγάλοι κλέβουν ενώ οι μέτριοι μιμούνται».

Οφείλω να ομολογήσω ότι κατέχομαι από ιδιαίτερη συγκίνηση που παρουσιάζω απόψε αυτό το έργο του Μίκη. Είναι ένα κομμάτι από τη ζωή μου.

 

——————–

Τα βιβλία του Μάνου Χατζιδάκι

Advertisements

8 thoughts on “Ένα σπάνιο κείμενο του Μάνου Χατζιδάκι

  1. moody 14/06/2011 στο 10:30 πμ Reply

    Άλλη μια επιβεβαίωση πως ο Μάνος είναι ο σπουδαιότερος Νεοέλληνας (με τα καλά και τα κακά του).

    • fvasileiou 14/06/2011 στο 4:25 μμ Reply

      Αν με τα κακά του εννοείς ότι δεν συμφωνούμε πάντα μαζί του, θα σου έλεγα ότι εννοείται. Νομίζω ότι θα τον ενοχλούσε και τον ίδιο κάτι τέτοιο.

      • moody 14/06/2011 στο 4:42 μμ Reply

        Εννοείται πως είναι ωραίο να διαφωνούμε, αλλά π.χ. η αποκλήρωση των περισσοτέρων κινηματογραφικών του τραγουδιών είναι άσχημο. Αυτά τον διαμόρφωσαν σαν συνθέτη.

        • fvasileiou 14/06/2011 στο 4:45 μμ Reply

          Αυτή είναι μια ωραία κουβέντα. Κάποια στιγμή να την κάνουμε.

  2. καλημέρα 14/06/2011 στο 10:45 πμ Reply

    Φώτη,
    δεν ήξερα αυτό το κείμενο.
    Αυτό το τρίτο ελληνικό πρόσωπο, αντεχει ακόμα λες; Το ίδιο δεν υπαρχει πια, αλλα λες να είναι ακόμα εδώ;

    • fvasileiou 14/06/2011 στο 4:29 μμ Reply

      Δεν έχει εκδοθεί. Δυστυχώς μια συνολική έκδοση των σημειωμάτων και των κειμένων του Μάνου Χατζιδάκι εκκρεμεί και, δυστυχώς, όσο περνάει ο καιρός τόσο πιο απίθανο είναι να γίνει. Ίσως κάποια στιγμή ανεβάσω και το περίφημο κείμενό του για τον Νεοναζισμό.

      Ξέρω ότι η ερώτηση που κάνεις είναι κατά βάσιν ρητορική, αλλά τρώγομαι να απαντήσω. Θυμάμαι από την μια την αρχαία βιβλική ιστορία που όταν ο Προφήτης έκλαψε γιατί χάθηκαν ποια οι πιστοί, ο Θεός τον επέπληξε για την ολιγοπιστία και τον εγωισμό του. Κι έπειτα, πάντα εκ των υστέρων μπορούμε να το κρίνουμε.

  3. Σοφία 14/06/2011 στο 5:47 μμ Reply

    Πόσο τον αγαπώ τον Χατζηδάκη κι ας τον έμαθα αφού είχε φύγει…
    Πόσο γενναιόδωρος, μοναδικός άνθρωπος, καλλιτέχνης.
    Τι υπέροχο κείμενο!
    Θα μπορούσε να έχει γραφτεί σήμερα….
    Τόσο επίκαιρο!
    Ο μοναδικός Μάνος πόσο θα ομόρφαινε τις μαύρες μέρες που ζούμε η παρουσία του…όμως ίσως είναι καλύτερα γι αυτόν που δεν τις ζει….
    Να σαι καλά φίλε Φώτη που το δημοσίευσες!!

    • fvasileiou 16/06/2011 στο 1:38 πμ Reply

      Είναι από τους λίγους ανθρώπους που ο λόγος του, οι δημόσιες παρεμβάσεις του, λείπουν.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: