Αυτός ο κόσμος δε θ’ αλλάξει ποτέ.

1. Από την παλέτα των νεαρών επαναστατών του Νίκου Γκάτσου και του Μάνου Χατζιδάκι δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο πιο αγαπημένος είναι ο Κεμάλ. Κι είναι παράξενο, γιατί σε αυτό το τραγούδι λέγεται ρητά, και μάλιστα δυο φορές, με δυο διαφορετικούς τρόπους, η πικρή αλήθεια: Αυτός ο κόσμος δε θ’ αλλάξει ποτέ.

Πρώτος την αποκαλύπτει στον νεαρό ήρωα ο ίδιος ο Αλλάχ. Του λέει:

δεν αλλάζουν οι καιροί
με φωτιά και με μαχαίρι
πάντα ο κόσμος προχωρεί

Και στο τέλος, με σπασμένη φωνή, το επαναλαμβάνει κι ο ίδιος ο ποιητής με ακόμη πιο απόλυτο τρόπο:

Καληνύχτα.

.

 2. Το τραγούδι γράφτηκε στη Νέα Υόρκη στα μέσα της δεκαετίας του ’60 -σε μια εποχή καπνών, φυτών και μυρωδικών. Φτιάχτηκε από τη γνωριμία του Χατζιδάκι με έναν νεαρό που τον λέγανε Κεμάλ: Ένα όμορφο παιδί που το όνομά του είναι συνώνυμο της βαρβαρότητας τουλάχιστον για μας τους Έλληνες. Γοητευμένος ο Χατζιδάκις, όταν καληνυχτίστηκαν, τον έκλεισε σ’ αυτό το τραγούδι:

Την ομορφιά του νεαρού την έβαλε στο σώμα του τραγουδιού, την μελωδία· την βαρβαρότητα του ονόματος την κράτησε στον τίτλο· η δε καληνύχτα έμεινε εκεί που ήταν και στη γνωριμία τους, στο τέλος.

Τα υπόλοιπα είναι δουλειά του Γκάτσου. Αυτός εμπνεόμενος από την μουσική, την βαρβαρότητα, τη νιότη και την ομορφιά του παιδιού, την καληνύχτα, έπλασε τον νεαρό πρίγκηπα της Ανατολής, απόγονο του Σεβάχ του Θαλασσινού, που νόμιζε ότι μπορεί ν’ αλλάξει τον κόσμο.

.

3. Ο Σεβάχ νόμιζε – ο Γκάτσος γνώριζε: Ότι δεν μπορείς ν’ αλλάξεις τον κόσμο.

Όχι βέβαια από πάντα. Κανένας δεν γεννήθηκε σοφός – Κανένας δεν γεννήθηκε έμπειρος. Υπήρξε περίοδος που και κείνος προσδοκούσε έναν καλλίτερο επίγειο κόσμο. Στο ποίημα Ο Ιππότης κι ο Θάνατος (1513), το οποίο γράφτηκε το 1947, σε μια ιδιαίτερα σκοτεινή εποχή, αναφέρει χαρακτηριστικά:

Αυτός ο μαύρος τόπος
Θα πρασινίσει κάποτε.

Και πιο κάτω:

Ώσπου και πάλι στις σπηλιές των ποταμιών ν’ αντηχήσουν
Βαριά σφυριά της υπομονής
Όχι για δαχτυλίδια  και σπαθιά
Αλλά για κλαδευτήρια κι αλέτρια.

Αναρωτιέμαι μόνο αν κι εκείνος θα προσυπέγραφε εκείνο του παλιού του φίλου Ελύτη:

Εγώ αποβλέπω· σ’ έναν μακρύ θαλασσινό Κεραμεικό

Με Κόρες πέτρινες και που κρατούν λουλούδια. Θα ‘ναι νύχτα και Αύγουστος

.

4. Αλλά πώς μπορούσε και ζούσε ενώ το ήξερε; Χειρότερα: ενώ είχε αποδεχτεί την Τρομερή Αλήθεια;

Καταλήγω: Είχε δημιουργήσει τον ασφαλή, δικό του μικρόκοσμο, όπου μπορούσε να κινείται και να δημιουργεί.

Ξέρω δεν είναι αυτό που θέλουν να ακούσουν τώρα τα παιδιά που γεμίζουν τις πλατείες, ξέρω ότι θέλουν να οργώσουν τους ορίζοντες και να κατακτήσουν τον κόσμο -τουλάχιστον οι πιο υγιείς από αυτούς. Αλλά και πάλι νομίζω, πως αν πάρουν μια βαθιά ανάσα και το ξανασκεφτούν, θα δουν ότι είναι κι αυτό μια παρηγοριά:

Να έχεις τον δικό σου μικρόκοσμο, που θα σε περιμένει μέσα στα χρόνια και θα σε κάνει πάντα να αισθάνεσαι καλοδεχούμενος κι ασφαλής. Στο κάτω-κάτω της γραφής κι ο Οδυσσέας, παρά τις γνώσεις που απόχτησε, τις πολιτείες που είδε, τις γυναίκες που αγάπησε, βρήκε την γαλήνη μόνο στο τέλος, σε ένα μικρό νησί, στην αγκαλιά της παλιάς γυναίκας του. Μετά τη φωτιά και το μαχαίρι.

———

Για έναν άλλο επαναστάτη του Ν. Γκάτσου δες εδώ.

Περισσότερα κείμενα για τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Νίκο Γκάτσο στη σελίδα Μουσική

Advertisements

12 thoughts on “Αυτός ο κόσμος δε θ’ αλλάξει ποτέ.

  1. antiphono 02/07/2011 στο 10:52 πμ Reply

    Κι επίσης, τι κρίμα που έφυγε ο Μάνος και μας έμεινε ο Μίκυ…

    • fvasileiou 02/07/2011 στο 12:11 μμ Reply

      Σκληρή απόφανση…

  2. George 02/07/2011 στο 1:16 μμ Reply

    Και γιατί δεν θα αλλάξει ποτέ?
    Επειδή-κατά βάθος- αποστρεφόμαστε τον «Εχθρό τού Λαού» τού Ίψεν.Μπορούμε να τον χειροκροτήσουμε και να τον αντέξουμε μόνο ακινδύνως,δια μέσω της τέχνης, καθήμενοι στις πολυθρόνες μας.Αυτή η επευφημία,είναι μια μη ελέγξιμη ανακλαστική κίνηση τής ξεραμένης μας ψυχής, πού διψά για την αλήθεια πού τής στερούμε προς χάριν τής επιβίωσης .Τον καιρό που κάθε στιγμή αυτή αποζητά ζωή,εμείς την καθησυχάζουμε για λίγο μ’επιβίωση, αποφεύγονται προς στιγμήν τα στερητικά συμπτώματα τουλάχιστον .
    Γιατί μάς συγκινεί ο κάθε λογής ήρωας? Επειδή η αλήθεια του είναι αδιαίρετη από τις πράξεις του και αυτή την ίδια την ύπαρξη του.Την ύπαρξη μας πού εμείς προδίδουμε κάθε στιγμή.
    Δυστυχώς ούτε οι πολιτικοί ούτε οι αγανακτισμένοι τόλμησαν ποτέ να χρησιμοποιησούσαν τη λέξη «αγάπη».
    Μετέθεσαν τη χριστιανική υπαρξιακή αγάπη στην ευκόλως διαστρεβλωμένη και εμπορευματοποιημένη σφαίρα τού ρομαντισμού,εκχυδαίζοντας τον άχρι μεξικάνικων και τουρκικών serial.
    Είναι τω όντι δύσκολο να πουλήσουν τον Novalis και τον Byron.
    Ο Byron-μ’όλα τα πάθη του- δεν πολέμησε για ένα νεολληνικό κράτος αλλά για την Ελλάδα ως κοσμοθεωρία,μαχόμενος τον προτεσταντικό μηχανιστικό καπιταλισμό τον περιγεγραμμένο από τον Weber.Και υπέστην τις συνέπειες.Πολλοί άλλοι εκατοντάδες χιλιάδες άγνωστοι σ’εμάς,το ίδιο.
    Τούς σκοτώνουμε κι όταν πλέον καθίστανται ακίνδυνοι,τούς χειροκροτούμε.

    George

    • fvasileiou 04/07/2011 στο 10:56 πμ Reply

      Μακάρι ν’ αλλάξει!
      Αλλά πόσες φορές έχει αλλάξει κάτι στην ιστορία της ανθρωπότητας -και εννοώ κάτι ουσιαστικό, όχι να ανέβει ο κάτω πάνω, και ο πάνω να πέσει κάτω.

      Το πιο πικρό είναι αν αναλογιστεί κανείς πόσες προσδοκίες είχαν οι λαοί στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τι κινήματα γεννήθηκαν τότε, και πού φθάσαμε σήμερα.

  3. Σοφία 02/07/2011 στο 1:35 μμ Reply

    Δεν ξέρω τι θέλουν ν’ ακούσουν…φοβάμαι όμως πως θα καταλήξουν και αυτοί σαν τη γενιά του Πολυτεχνείου…ή ακόμα χειρότερα δε θα καταφέρουν τίποτα…πολύ το φοβάμαι….

    • fvasileiou 04/07/2011 στο 10:53 πμ Reply

      Γιατί προτρέχεις; Δεν είναι ώρα για τέτοια τώρα, αλλού είναι το σημαντικό και η ουσία. Το πώς θα καταλήξουν (-ουμε) θα το δούμε και θα το αντιμετωπίσουμε τότε.

  4. hfaistiwnas 02/07/2011 στο 3:21 μμ Reply

    Μ’αρέσει πολύ αυτό το κομμάτι, το ξέρω απ’έξω σχεδόν! Το μπακράουντ του δεν το ήξερα και χαίρομαι που το έμαθα τώρα!
    Καλό ΣΚ! Όλο και κάτι θα αλλάξει!!

    • fvasileiou 04/07/2011 στο 10:52 πμ Reply

      Το ΣΚ μου ήταν καλό -έπιασε η ευχή. 🙂 🙂 🙂

      Καλημέρα, καλή βδομάδα!

  5. γρηγόρης στ. 02/07/2011 στο 10:57 μμ Reply

    Να ορίσουμε και να έχουμε τον δικό μας μικρόκοσμο, για να μπορούμε να πορευτούμε ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο..
    Κι αυτό είναι που δε θέλουν όλοι αυτοί εκεί ψηλά όπου κι αν βρίσκονται….

    • fvasileiou 04/07/2011 στο 10:52 πμ Reply

      Χωρίς πια να κρατούν ούτε τα προσχήματα, ονομάζουν πολιτική την εμπάθεια και την επιβολή τιμωρίας. Σε αυτή την κατάσταση, ο ορισμός του (μικρο)κόσμου μας είναι το πρώτο βήμα για να μπορέσουμε να δούμε τι γίνεται μετά.

  6. roubinakiM (@roubinakiM) 03/07/2012 στο 7:00 μμ Reply

    Βαθιά μέσα μας ξέρουμε ότι αυτός ο κόσμος δεν θα αλλάξει ποτέ, κι όμως επιμένουμε να πιστεύουμε και να επιζητάμε το αντίθετο. Το ίδιο συμβαίνει με το θάνατο, είναι βέβαιο ότι δεν θα τον αποφύγουμε, αλλά ζούμε σαν να πιστεύουμε το αντίθετο.

  7. Ευάγγελος 31/05/2013 στο 5:43 μμ Reply

    Υπέροχο τραγούδι! Χαίρομαι που που μου έδωσες την ευκαιρία να μάθω και το παρελθόν του.
    ‘Οπως και να ‘χει η μελωδία και μόνο μ’ αγκαλιάζει τόσο τρυφερά νότα τη νότα και πολιορκεί την ψυχή λέξη τη λέξη, που η «καληνύχτα» μ’ αφήνει στο τέλος μ’ ένα αίσθημα ανολοκλήρωτου έρωτα κι ανεκπλήρωτης επιθυμίας.

    ‘Οσες φορές κι αν το ακούσω, το ακούω πάντα για πρώτη φορά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: