Monthly Archives: Νοέμβριος 2011

To ΠΑΣΟΚ αύριο

1.  Και περιμένουν τώρα όλοι (με την ανεργία να έχει φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη και την φτώχεια των τυχερών που ακόμα εργάζονται να την συναγωνίζεται, αυτό το όλοι είναι μια ακόμα κορύφωση της Ελλαδικής κωμικοτραγωδίας και του σταρχιδιτισμού του συστήματος εξουσίας), ο ΓΑΠ να ανακοινώσει τις αποφάσεις του. Μέχρι τότε θα συζητά με τους συνεργάτες του, θα συναντιέται με τους βαρόνους του κόμματος, θα συγκαλεί συμβούλια με τους υπουργούς, θα περιοδεύει στο εξωτερικό.

Θυμίζω ότι αρχικά διαδιδόταν ότι οι συγκεκριμένες αποφάσεις θα ανακοινωνόταν ευθύς αμέσως μετά τη συμφωνία με ΝΔ_ και Λαός για τον διάδοχό του. Στη συνέχεια μας εξήγησε ότι θα ήταν ανεύθυνο να γίνει κάτι τέτοιο πριν εκταμιευτεί η έκτη δόση. Τώρα που η εκταμίευση έγινε, η όποια ανακοίνωση τοποθετείται για μετά τις γιορτές και βλέπουμε.

Ακριβώς όπως το Πασόκ και οι υποστηρικτές του επιδιώκουν να παραταθεί η διακυβέρνηση Παπαδήμου, προφανώς γιατί πιστεύουν ότι ο χρόνος θα επουλώσει τις πληγές που προκάλεσαν στους πολίτες τα δύο τελευταία χρόνια ή ότι, έστω, θα συμβάλει στη διάχυση των ευθυνών, οπότε δεν θα χάσουν μόνοι τους, έτσι κι ο ΓΑΠ πιστεύει ότι θα μπορέσει παίζοντας στις καθυστερήσεις να γυρίσει το παιχνίδι.

Έτσι προσπαθεί να αναστυλώσει το προφίλ του: Το ταξιδάκι στις Βρυξέλλες της προηγούμενης εβδομάδας συνδυάστηκε με δεκάρικους εναντίον των συντηρητικών ηγετών της Ευρώπης που απέτυχαν (θεωρεί προφανώς πως ο ίδιος εκτός από προοδευτικός είναι και πετυχημένος) και συνέντευξη σε γερμανική εφημερίδα, αφενός μεν μας ενημέρωσε ότι έφερε την διαφάνεια στη Δημόσια Διοίκηση (!) και εξάλειψε και την γραφειοκρατία (!!!) κι αφετέρου έκανε για πρώτη φορά ένα είδος αυτοκριτικής.

Αυτά και άλλα μας δείχνουν ότι παρά τα σενάρια, τις φήμες, τις διαρροές, τις δηλώσεις και τα προσδοκίες, τα σενάρια και, βεβαίως, την πραγματικότητα, ο κύριος ΓΑΠ δεν έχει καμιά διάθεση να παραδώσει ειρηνικά το οικογενειακό του φέουδο. Αντιθέτως, γαντζώνεται στον θρόνο (έχει διακηρύξει επανειλημμένως ότι σε καρέκλα δεν πρόκειται να γαντζωθεί) και επιχειρεί να ανασυντάξει το σύστημα εξουσίας που είχε δημιουργήσει. Ήδη κάποιοι τίθενται στο πλευρό του, την ώρα που χθεσινοί συνεργάτες του τον εγκαταλείπουν με εκκωφαντικό τρόπο.

.

2.  Η δευτεριάτικη συνέντευξη της κας Α. Διαμαντοπούλου στο δελτίο ειδήσεων του Σκάι συμπύκνωνε όλη την παθογένεια του κόμματος, του χώρου και ίσως του πολιτικού μας συστήματος συνολικότερα.

Στην παρούσα συγκυρία, η κα Διαμαντοπούλου εξέφρασε την ειλικρινή της αγωνία: Το κόμμα της ξέμεινε από ψηφοφόρους, ξεμένει κι από μεσαία στελέχη κι απέμειναν μόνο οι μεγαλοβαρόνοι, που κινδυνεύουν να βουλιάξουν στ’ αλήθεια αυτή τη φορά. (Οι πολίτες που πλήττονται από την πολιτική τους σε αυτές τις περιπτώσεις αναφέρονται μόνο για να υπογραμμίζουν τον κίνδυνο που διατρέχει το κόμμα ή το συνειδησιακό πρόβλημα των βουλευτών και των υπουργών (!) που ψήφισαν και ψηφίζουν τα μέτρα).

Η διέξοδος που πρότεινε η κα. Διαμαντοπούλου είναι ενδεικτική του τρόπου που αντιλαμβάνεται την πολιτική: Χρειάζεται, μας είπε, ένα Πασόκ πλας –δηλαδή Pasok+ και όχι Πασόκ+, που θα προφερόταν «Πασόκ συν».

Τουλάχιστον ο κ. Ε. Βενιζέλος, όταν μιλούσε για ένα «ευρύχωρο Πασόκ» επιδείκνυε χιούμορ και αυτοσαρκασμό – το Πασόκ πλας τι άλλο φανερώνει εκτός από αρχοντοχωριατισμό; Δεν αντιλαμβάνονται τουλάχιστον ότι τέτοιοι ψευδομοντερνισμοί είναι εντελώς κακόγουστοι, όταν ο μέσος πολίτης δεν έχει χρήματα για τα χρειώδη, όπως θέρμανση; Κι όμως, με τέτοια φτηνά και ανέμπνευστα διαφημιστικά κολπάκια νομίζουν ότι μπορούν να διασωθούν οι ίδιοι και το κόμμα τους.

Αλλά και γιατί να περιμένει κανείς κάτι περισσότερο από την κα Διαμαντοπούλου; Μπορεί η ρητορική της να είναι σε διαφορετικούς τόνους από του κ. Παναγιωτακόπουλου, αλλά η πράξη, η πορεία της, αυτό που κυρίως μετράει δηλαδή, δεν δείχνει ότι ανήκει στο πλέον βαθύ Πασόκ;

.

3.  Τέσσερις είναι οι απόψεις που εκφράζονται αυτή τη στιγμή μέσα στο Πασόκ:

Κάποιοι θέλουν να παραμείνει ο ΓΑΠ στην αρχηγεία και για μια ακόμα φορά να τα αλλάξει όλα –εκτός από τον εαυτό του, φυσικά. Άλλοι επιθυμούν να εκλεγεί νέος αρχηγός πιστεύοντας ότι αυτό θα είναι αρκετό για να ξαναπλασαριστούν ως νέοι και άφθαρτοι, που δεν χρωστάνε σε κανέναν, σε δύο ή τρία χρόνια. Πιο δύσπιστοι οι τρίτοι, θέλουν το πλας, μια ευρύτερη αναδιάταξη, ενώ οι τέταρτοι θεωρούν αναγκαία την δημιουργία ενός νέου κόμματος.

Με άλλα λόγια, κανένας από τους βαρόνους και τους τιμαριούχους του κόμματος δεν αντιλαμβάνεται τον εαυτό του σαν πρόβλημα, σαν βαρίδι, που θα πρέπει να αποχωρήσει για να διευκολύνει τις εξελίξεις και να δώσει χώρο στο νέο. Όλοι βλέπουν τους εαυτούς τους παρόντες την επόμενη μέρα, να διαμορφώνουν το όποιο μας αύριο.

Λογαριάζουν όμως χωρίς τον ξενοδόχο. Και ξενοδόχος στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι ο λαός ακριβώς, αλλά η βάση του κόμματος, ο κορμός των μεσαίων και χαμηλών στελεχών, εκείνων δηλαδή που λίγο-πολύ πείθονται από την προεκλογική ρητορική, πιστεύουν τα συνθήματα και στηρίζουν (σχεδόν) άνευ όρων. Χωρίς αυτούς τους «μικρούς», οι «κορυφαίοι» ελάχιστα μπορούν να κάνουν, παρά την λάμψη ή τα κυβικά τους.

Ο Στ. Λυγερός συνηθίζει να λέει ότι το Πασόκ είναι κόμμα-φυλή, εννοώντας προφανώς το δέσιμο, η αλληλεξάρτηση, η «συνευθύνη» και «συνυπεθυνότητα» όπως λέμε σήμερα, που διαθέτουν τα στελέχη του. Τα κοινά συμφέροντα απέναντι στους «άλλους». Η αλήθεια είναι ότι αυτό το ένστικτο το είδαμε πολλές φορές να κινητοποιείται τα τελευταία 30 χρόνια και να κερδίζει την παρτίδα. Εξίσου αλήθεια όμως είναι ότι τις τελευταίες εκλογές εμφανίστηκε κουρασμένο και ανόρεχτο: Οι δέκα μονάδες της διαφοράς δεν μετρούσαν το εύρος της νίκης, αλλά το εύρος της ήττας· αυτά τα δυο σε ομαλές συνθήκες θα ταυτίζονταν, αλλά αυτό που ζούμε κάθε άλλο παρά ομαλό ή κανονικό είναι.

Υπάρχει δηλαδή μια τεράστια, ιστορική ευκαιρία μπροστά μας: Η οικονομική κρίση, που είναι και κοινωνική και θεσμική και δημοκρατική και αντιπροσώπευσης, να γίνει και κρίση του κομματικού συστήματος. Η κατάρρευση του Πασόκ, και κατά συνέπεια των κατεστημένων κομματικών σχηματισμών, θα δημιουργήσει τις συνθήκες ανάδειξης νέων δυνάμεων.

.

Αφού τα ψέματα τελείωσαν, είναι καιρός να αρχίσουμε να λέμε τις αλήθειες…

Advertisements

Η Διεθνής κρίση, η Ελληνική κοινωνία και ο αυτόματος πιλότος

Η ραγδαία εξάπλωση της Κρίσης σε χώρες οι οποίες μέχρι χθες θεωρούνταν ισχυρές, θωρακισμένες και απρόσβλητες, μαζί με την επιδείνωση της θέσης των χωρών που διαφημίζονταν ως πρότυπα εφαρμογής των Μνημονίων, αποδεικνύουν για μια ακόμη φορά ότι ούτε η Κρίση είναι Ελληνικό φαινόμενο, ούτε η Ελλάδα αποτελεί κάποια ιδιαιτερότητα ή σκοτεινή εξαίρεση στον δυτικό κανόνα. Η χώρα μας δεν είναι παρά ένα από τα πρώτα πλακίδια που κατέρρευσαν στη γιγαντιαία παρτίδα ντόμινο της παγκοσμιότητας.

Που σημαίνει ότι είναι άλλο πράγμα η οικονομική κρίση που βιώνουμε εδώ και 3, ίσως 4, χρόνια και άλλο οι δυσλειτουργίες, οι κακοήθειες, οι παραμορφώσεις, οι αδικίες και ο παραλογισμός των δομών του κράτους και της κοινωνίας.

Συνεπώς, ακόμα κι αν γινόταν / γίνουν οι μεταρρυθμίσεις, που ειδικοί και μη προκρίνουν ως αναγκαίες και απαραίτητες, η Ελλάδα δεν πρόκειται να βγει από την Κρίση αυτόματα κι από μόνη της. Για να το πω και διαφορετικά, φαίνεται σήμερα πως ακόμα κι αν δεν διαμορφωνόταν τα τελευταία 30 χρόνια αυτό το άρρωστο, κλειστό, αντιπαραγωγικό και αναξιοκρατικό σύστημα, πάλι θα πέφταμε στη μαύρη τρύπα. Η πτώση ίσως δεν θα γινόταν από τόσο ψηλά, αλλά ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις για τις οδύνες που θα προκαλούσε.

Είναι άλλο πράγμα λοιπόν η διαχείριση της Κρίσης και η ανεύρεση πιθανής διεξόδου και εντελώς άλλο οι κρατικές και κοινωνικές δομές και λειτουργίες. Άλλο πράγμα η πορεία των εσόδων, για παράδειγμα, και άλλο η λειτουργία των Πανεπιστημίων. Ακόμα κι αν σε κάποιες περιπτώσεις αυτά τα δυο εφάπτονται, δεν πρέπει να τα ταυτίζουμε, γιατί και η ανάλυσή μας είναι ομφαλοσκοπική και οι προτάσεις μας λανθασμένες.

Έτσι, οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν, το κράτος πρέπει να επανεκκινηθεί, η κοινωνία πρέπει να εκσυγχρονιστεί, όχι βέβαια γιατί με τον τρόπο αυτό θα υπερβούμε την Κρίση ή γιατί θα επιστρέψουμε στο συμβολικό ’09, αλλά για να γίνει η καθημερινότητά μας πιο εύκολη, λιγότερο οδυνηρή, πιο λειτουργική. Κι αυτό είναι κάτι που αφορά μόνο εμάς και κανέναν άλλο.

Για τον λόγο αυτό οι μεταρρυθμίσεις και οι αλλαγές είναι απαραίτητες μόνο αν αναφέρονται στην κοινωνία και αν γίνονται σε συμφωνία με τους πολίτες -αν προκύπτουν, όπως θα λέγαμε παλιά, από ένα κοινωνικό συμβόλαιο. Αντιθέτως, είναι περιττές και ίσως-ίσως επιζήμιες, όταν γίνονται με το βλέμμα στις αγορές ή μας επιβάλλονται από αυτές -όταν προκύπτουν αντίστοιχα από διεθνείς συνθήκες.

Όλα αυτά όμως προϋποθέτουν ξεκαθαρισμένους στόχους και προσδιορισμένο όραμα, καλή αντίληψη της εσωτερικής και διεθνούς κατάστασης, ώστε να προσαρμόζεται η στρατηγική με την ευελιξία που είναι αναγκαία σε καιρούς Κρίσης. Όμως τέτοια πράγματα στην Ελλάδα δεν έχουμε. Διαθέτουμε μόνο όμορφες και ευρύχωρες λέξεις, στις οποίες ο καθένας μπορεί να προβάλει το δικό του άλυτο, για να καταντήσουν στο τέλος σκουριασμένοι τενεκέδες. Προϋποθέτουν ένα διαρκή και σε βάθος διάλογο σε όλα τα επίπεδα και τα στρώματα της κοινωνίας, για να διαμορφώνονται συνεχώς οι βλέψεις και οι πολιτικές, αλλά εμείς το μόνο που διαθέτουμε είναι μικροπολιτικές και εκβιασμοί.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο τεχνοκράτης Παπαδήμος αποτελεί την κορυφαία απόδειξη της έλλειψης στοχοθεσίας και οράματος όσο της ηγεσίας μας -της κάθε ηγεσίας μας- και της κοινωνίας, αλλά και της ίδιας της Ευρώπης. Γιατί όταν εμείς και οι άλλοι Ευρωπαίοι νιώθουμε κουρασμένοι και απηυδισμένοι από την πολιτική, όπως χαρακτηριστικά είπε ο κ. Μπαρόζο προ ημερών, στην ουσία είμαστε κουρασμένοι και απηυδισμένοι από τον ίδιο μας τον εαυτό, το ίδιο μας το είναι. Και καταθέτουμε τα όπλα, τα μέσα που μας έφεραν ως εδώ, και αφηνόμαστε στον αυτόματο πιλότο, που εδώ ονομάζεται Παπαδήμος, αλλού κάπως αλλιώς, με την μεταφυσική (και κάπως παράλογη) βεβαιότητα ότι όλα θα πάνε καλά στο τέλος, αν εξαλείψουμε τον ανθρώπινο παράγοντα…

Don’t go home with your hard-on

Ο καφές τελείωσε. Όσο και να αναποδογυρίζω την κούπα, δεν πρόκειται να πέσει ούτε μια σταγόνα παραπάνω στη γλώσσα μου. Απόμεινε μόνο το λερό καϊμάκι κολλημένο στα εσωτερικά τειχώματα της κούπας.

.   .   .

Να κινείσαι ανάμεσα σε δυο πόλεις είναι σαν να κινείσαι ανάμεσα σε δυο κορμιά. Μπορείς να κοκορεύεσαι και να ψηλώνεις στην παρέα, μα στην πραγματικότητα διαμελίζεσαι εδώ κι εκεί, αφήνεις κομμάτια του κορμιού και της ψυχής σου άλλα εδώ, άλλα εκεί, χάνεις την συνάρτηση και την ραχοκοκαλιά της ύπαρξής σου, σέρνεσαι εδώ κι εκεί ψάχνοντας να βρεις το πρόσωπο της αγαπημένης σου, πεινασμένος και διψασμένος ξεγελιέσαι από αντικατοπτρισμούς που διακρίνεις, που ψηλαφείς στα ξένα σώματα, μα πλήρωση δεν βρίσκεις πουθενά. Δεν ανοίξεις πουθενά. Κι ο άνθρωπος δεν μπορεί να γαληνέψει, αν δεν ανήκει πουθενά. Δεν μιλάμε για ευτυχία τώρα, αυτή είναι για τις ροζ σελίδες των μπεστσέλερ, μιλάμε για την γαλήνη, την εσωτερική ειρήνη.

.   .   .

Τα πάντα γύρω μου παγωμένα. Εκτός από τον χρόνο, βεβαίως. Ο χρόνος ζεστός-ζεστός τρέχει ακούραστα προς το άπειρό του -το πέρας μου.

.   .   .

Τι δεν καταλαβαίνεις;

Είχαμε και τις καλές στιγμές μας, αλλά α) αισθανόμουν -και τώρα ξέρω- ότι δεν με άκουγες, β) με έκανες να καταπιέζω την μελαγχολία / νεύρα / οργή μου και πλέον ξέρεις κι εσύ ότι αυτό είναι επικίνδυνο.

Πάμε παρακάτω…

.   .   .

Το πληκτρολόγιο ισορροπεί πάνω σε φωτοτυπίες, δελτία, σημειωματάρια, μολύβια και στιλό, σκληρούς δίσκους και CD. Ακόμα κι αν αφιερώσω μία, δύο ώρες για να το τακτοποιήσω, η αυτή κατάσταση θα επανέλθει μέχρι αύριο το πρωί. Ο μόνος τρόπος για να επιβληθεί μια τάξη είναι να τελειώνω.

Δηλαδή δεν πρόκειται ποτέ να επιβληθεί καμιά τάξη…

.   .   .

Πρέπει να βρούμε τον τρόπο και την δύναμη να χαρούμε και να γιορτάσουμε χωρίς να καταναλώνουμε. Πρώτα για τα παιδιά που εξαρτώνται από μας κι έπειτα για τους ίδιους τους εαυτούς μας – τι αξίζει ο ανεόρταστος βίος; Η λιτότητα που μας επιβάλλουν ας είναι μόνο οικονομική, ας μην μετατραπεί σε λιτότητα αισθήματος. Στο κάτω-κάτω της γραφής εκείνο που πραγματικά τους ενοχλεί δεν είναι το πώς δίνονται οι άδειες στους ταρίφες ή αν οι σερβιτόροι πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στα βαρέα και ανθυγιεινά, αλλά ο συνολικότερος τρόπος ζωής μας, εννοώ των λαών της Μεσογείου -η ίδια η Α. Μέρκελ το διακήρυξε πριν από λίγους μήνες. Όσο δεν μετατρεπόμαστε σε μπυροπότες καλβινιστές, θα είμαστε τα μαύρα πρόβατα γι’ αυτούς. Συνεπώς, η διαφύλαξη της ουσίας του τρόπου ζωής μας, δηλαδή αυτή η εορταστικότητα και στα πιο μικρά που μας διακρίνει από εκείνους, είναι ίσως ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντίστασης.

.   .   .

Το Death Of A Ladies’ Man προοριζόταν να γίνει ο πιο πετυχημένος του L. Cohen, καθώς συνεργαζόταν με τον ήδη από τότε θρυλικό παραγωγό Phil Spector. Όμως ο δίσκος ήταν περισσότερο Spector και λιγότερο Cohen -ο ίδιος ο Ποιητής αποκήρυξε τον δίσκο αμέσως μετά την κυκλοφορία του χαρακτηρίζοντάς τον καταστροφή.

Κι όμως, αν προσπεράσει κανείς τον ήχο του Spector, συναντά τον Leonard Cohen που ξέρει κι αγαπά, στοχαστικό, αυτοσαρκαστικό, βιωματικό, μελαγχολικό.

Το Don’t Go Home With Your Hard-On (που μου θυμίζει λίγο το Μπατιρημένο Κουρείο των Κουγιουμτζή-Χριστιανόπουλου) είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Όχι μόνο γιατί είναι ένα σπουδαίο αυτοβιογραφικό / αυτοσαρκαστικό τραγούδι, αλλά και γιατί στην πρώτη ηχογράφηση συμμετέχουν κάνοντας β’ φωνές ο Bob Dylan και ο Allen Ginsberg. Όμως όλο το τραγούδι καπελώνεται από το wall of sound του Spector. Ευτυχώς στο tribute του 1991 το τραγούδησαν ο David McComb και ο Adam Peters με τον τρόπο που πρέπει να τραγουδιέται -ο ίδιος ο Cohen έχει δηλώσει πως αυτή η εκτέλεση είναι καλλίτερη από τη δική του…

 

 

Trust. Μια ταινία για τους κινδύνους του διαδικτύου για τα παιδιά

Η δεκατετράχρονη Annie (L. Liberato), το δεύτερο παιδί μιας δεμένης μεσοαστικής οικογένειας, γίνεται φίλη διαδικτυακά με τον Charlie, που νομίζει ότι είναι ένας συνομήλικος της Καλιφορνέζος. Μιλάει μαζί του, δένεται, τον εμπιστεύεται, του εξομολογείται τις αδυναμίες και τους φόβους της. Καθώς η σχέση τους γίνεται όλο και πιο στενή, η Annie μαθαίνει ότι ο συνομιλητής της δεν είναι ο δεκαεξάχρονος που νόμιζε αρχικά, αλλά εικοσάρης, εικοσιπεντάρης, κι όταν τελικά τον συναντά, βλέπει μπροστά της έναν άνδρα γύρω στα σαράντα! Ο Charlie εκμεταλλεύεται την παιδική της αφέλεια και την εμπιστοσύνη που η το κορίτσι του δείχνει και την κακοποιεί σεξουαλικά. Όταν αυτό γίνεται γνωστό, η οικογένεια της μικρούλας, ο κόσμος της ολόκληρος, κλονίζεται.

Η ταινία είναι σκηνοθετημένη από τον D. Schwimmer, τον Ross των Friends, ο οποίος αποσπά σπουδαίες ερμηνείες από τους ηθοποιούς του -η μικρούλα L. Liberato είναι συγκλονιστική σε έναν ιδιαίτερα απαιτητικό ρόλο και είναι βέβαιο ότι θα την βλέπουμε συχνά. Κρατάει όμως σε χαμηλούς τόνους, επειδή ίσως ξέρει ότι το θέμα του είναι τέτοιο, που εύκολα θα μπορούσε να διολισθήσει σε φτηνό μελόδραμα.

Το Trust βέβαια δεν είναι ένα αριστούργημα. Από τη μέση και μετά χάνει την ισορροπία του, καθώς παύει να εστιάζει στην Annie και να στρέφει την προσοχή του στον πατέρα του Clive Owen. Εμφανής είναι και η αμηχανία του σεναριογράφου να προτείνει ένα φινάλε που θα προσφέρει την κάθαρση που έχει ανάγκη ο θεατής: Οι τίτλοι τέλους εμφανίζονται όταν τα πρόσωπα του δράματος αποδέχονται την πραγματικότητα, η Annie ότι είναι θύμα βιασμού και ο πατέρας ότι δεν μπορούσε να προφυλάξει την κόρη του από τον κίνδυνο.  Η ταινία όμως έχει ουσία και δύναμη και, χωρίς αμφιβολία, είναι πολύ καλή.

Είναι όμως και χρήσιμη, γιατί δίνει την ευκαιρία σε όλους μας να εστιάσουμε σε ένα ή δύο θέματα που έχουν να κάνουν με την ασφάλεια των ανηλίκων όταν σερφάρουν στο διαδίκτυο:

1.   Η Annie, όπως είπαμε και στην αρχή, προέρχεται από μια μεσοαστική οικογένεια, που τα μέλη της είναι δεμένα, έχουν αλληλεγγύη και αγάπη μεταξύ τους. Ακούγαμε παλιότερα ότι θύματα των ναρκωτικών είναι παιδιά προβληματικών οικογενειών – αυτό σε καμιά περίπτωση δεν ισχύει με το διαδίκτυο.

2.   Ο Charlie εκμεταλλεύεται τις φυσιολογικές για την ηλικία ανασφάλειες του κοριτσιού. Αν και καλή μαθήτρια και μέλος της αθλητικής ομάδας του σχολείου, η Annie αμφιβάλλει για την εξυπνάδα της και δυσκολεύεται να αποδεχτεί το σώμα της, που φυσικά αλλάζει καθημερινά.

3. Όταν της δίνεται η ευκαιρία, η μητέρα δίνει τις σωστές συμβουλές στην κόρη της (δεν πρέπει να προσπαθεί να προκαλέσει τα αγόρια με την εξωτερική της εμφάνιση, να έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό της κτλ). Το πρόβλημά της είναι πως δεν γίνεται πειστική. Οι σωστές συμβουλές, τα σωστά λόγια, ακόμα και την πλέον κατάλληλη στιγμή προκαλούν αμηχανία και ενόχληση – αυτό φαίνεται και σε ανάλογη συζήτηση που έχει ο μεγάλος γιος με τον πατέρα, πριν φύγει για το κολέγιο. Σύμφωνα με τους δημιουργούς της ταινίας, γι’ αυτό ευθύνονται τα πρότυπα που προβάλλονται σήμερα από όλα τα Μέσα και με όλους τους τρόπους -όταν ανορεκτικές Λολίτες μας κοιτάνε λάγνα από τις γιγαντοαφίσες, πόσο πειστική είναι μια μαμά όταν προσπαθεί να πείσει την 14χρονή κόρη της ότι δεν έχει ανάγκη ένα ενισχυμένο σουτιέν;

4.   Όσο αφελής είναι η Annie στη σχέση της με τον Charlie, άλλο τόσο είναι και οι γονείς της. Θεωρούν το chat που κάνει η κόρη τους (ακόμα και κατά το οικογενειακό τραπέζι) μια εφηβική τρέλα, ακίνδυνη, αρκούνται σε όσα τους λέει ή δεν τους λέει για τον συνομιλητή της χωρίς να μπαίνουν στην διαδικασία να το ελέγξουν. Αν η Annie  έβγαινε με ένα συμμαθητή της, οι γονείς της θα μάθαιναν για το αγόρι, την οικογένειά του, θα την συμβούλευαν και θα την καθοδηγούσαν με κάποιο τρόπο -με τις εντάσεις που συνεπάγεται κάτι τέτοιο φυσικά. Όμως ο Charlie τους φαίνεται κάτι μακρινό. Αδυνατούν να κατανοήσουν το πόσο στενές μπορεί να γίνουν οι διαδικτυακές σχέσεις.

5.   Ο τίτλος της ταινίας, Trust, εμπιστοσύνη, είναι η λέξη-κλειδί του προβλήματος σύμφωνα με τους δημιουργούς. Τα παιδιά εμπιστεύονται τους ενηλίκους. Ακόμα και στην εφηβεία, όταν πια αμφισβητούν τους γονείς τους, στρέφονται και εμπιστεύονται άλλα πρόσωπα -τον δάσκαλο, τον γυμναστή, τον φίλο, τον παπά. Αυτή την εμπιστοσύνη εκμεταλλεύεται ο Charlie κι αυτή πρέπει να ανακτήσουν οι γονείς του κοριτσιού.

6.  Η αποκάλυψη της πραγματικής ταυτότητας του Charlie στα τελευταία πλάνα είναι πραγματικά φοβιστική: Είναι φιλόλογος σε κάποιο λύκειο και πατέρας εφήβων ο ίδιος.

Αυτός ο Νοέμβρης θα είναι μακρύς, θα κρατήσει χρόνια….

Ο χειμώνας μας ζέστανε, σκεπάζοντας

Τη γη με το χιόνι της λησμονιάς, θρέφοντας

Λίγη ζωή μ’ απόξερους βολβούς

γράφει ο Έλιοτ στην Έρημη Χώρα και κάπως έτσι είναι ο χειμώνας διαρκείας που ζούμε μήνες τώρα: Χιόνι λησμονιάς σκεπάζει αρχαίες αξίες και νεώτερες ευκολίες κι η λίγη ζωή που μένει συντηρείται με απόξερους βολβούς -όμως γιατί δεν νιώθω καμιά ζεστασιά; Γιατί μου ακούγεται καλλίτερα το Ο χειμώνας είναι ο χρόνος ο σκληρός..;

…    …   …

Όσο πιο επιτακτική καθίσταται η ανάγκη να μιλήσουμε ξεκάθαρα και χωρίς ταμπού για το πού βρισκόμαστε και προς τα πού οδεύουμε, τόσο οι πολιτικοί μας ηγέτες παραιτούνται της πολιτικής παραδίδοντας την εξουσία στους «τεχνοκράτες» και κηρύσσοντας την κοινωνία ανώριμη ακόμα ακόμα και για να αντιληφθεί το συμφέρον της.

…   …   …

Σημείωσα σήμερα:

Το Μυθιστόρημα φαίνεται ότι είναι το μοναδικό λογοτεχνικό είδος με κοσμική προέλευση. Που δεν δημιουργήθηκε για να υπηρετήσει κάποια λατρεία, παρά μόνο την διασκέδαση. Και μάλιστα κοινωνική διασκέδαση, αφού τα πρώτα μυθιστορήματα διαβάζονταν δυνατά σε παρέες, ακόμα και μέσα σε χάνια ή καπηλιά προς τέρψη των ακροατών. Η εικονογράφηση δε που τα συνοδεύει στα χειρόγραφα δείχνει ότι ή από την αυτοκρατορική εποχή είχε δημιουργηθεί ένα είδος αφήγησης σε εικόνες -σήμερα το λέμε κόμιξ.

…   …   …

Το γεγονός ότι διαφωνώ με τις πολιτικές που επιβάλλονται -πιο σωστά: Με το πού οδηγούν τα πράγματα όλοι έχουν τη δύναμη- δεν σημαίνει ότι υπερασπίζομαι την προηγούμενη (άθλια) κατάσταση. Αλλά, όπως έλεγε ο Γιανναράς ήδη από το 1992: «Έρχονται (ήρθαν!) μέρες, και δεν χρειάζεται προφητικό χάρισμα για να τις προβλέψει κανείς, που ακόμα και η σημερινή κοινωνική διάλυση και κρατική χρεωκοπία θα μοιάζει στα μάτια μας νοσταλγική ευτυχία».

…   …   …

Οι άνθρωποι γύρω μου σφίγγουν τα παλτά τους πάνω τους, σκύβουν το κεφάλι και προσπερνάνε γρήγορα τις σκοτεινές βιτρίνες. Δεν τους αδικώ. Η επιβίωση φαίνεται να είναι το πρωταρχικό και το μείζον αυτή την ώρα. Αλλά ας μην έχει κανείς αυταπάτες: Θα έρθει ο καιρός και για τα υπόλοιπα.

…   …   …

Ας το πούμε καθαρά:

Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης επιβαρύνει κατεξοχήν τους κατοίκους Ηπείρου, Μακεδονίας και Θράκης, ορεινής Πελοποννήσου, δηλαδή τους κατοίκους των πιο φτωχών περιοχών της Ελλάδας και με την υψηλότερη ανεργία.

…   …   …

Αξιολύπητοι όσοι αντλούν από τα έξω την αυτοεκτίμησή τους. Χρειάζεται κανείς πρώτα να βρει την δύναμη να αναγνωρίσει το καλό και την ομορφιά μέσα του, να τα αγκαλιάσει και να τα αναδείξει, για να μπορέσει μετά να βελτιώσει τις αδυναμίες του, να σταθεί όρθιος στον κόσμο, να αντιμετωπίσει τους άλλους και τα προβλήματα. Από τετρομαγμένους, καταθλιπτικούς, τσαλακωμένους ανθρώπους δεν μπορείς να περιμένεις τίποτα πέρα από υποταγή και έκρηξη.

Και, ναι, αυτή είναι η πολιτική μου πρόταση.

…   …   …

Οι προηγούμενες μέρες πέρασαν με ήλιο και παγωνιά μέσα σε ζωηρά φθινοπωρινά χρώματα. Σήμερα ξυπνήσαμε κι αντικρίσαμε παντού το γκρίζο: Γκρίζα σύννεφα, γκρίζα απαλή ομίχλη, γκριζωμένα θαμπά χρώματα. Λιγότερο και το κρύο, πιο απαλό, γλυκιά υγρασία να χαϊδεύει τα μάγουλα και μυρουδιά καμένου ξύλου παντού.

Σκέφτομαι μέσα στη βδομάδα να πάρω στολίδια και μέχρι το Σαββατοκύριακο να στολίσουμε το δέντρο. Ελπίζω ότι η χαρά της Γιορτής θα διώξει, έστω πρόσκαιρα, την μελαγχολία των πραγμάτων.

Στ. Κραουνάκης: Επιλύχνιος Ευχαριστία

Ξέρουμε ότι το Κυκλοφορώ κι οπλοφορώ είναι ένας δίσκος σε στίχους Λ. Νικολακοπούλου και μουσική Στ. Κραουνάκη κι αυτό είναι σωστό (τα ονόματα των δημιουργών γράφονται με μεγάλα-μεγάλα γράμματα πάνω από τον τίτλο), αλλά όχι απόλυτα. Γιατί τα λόγια σε πέντε από τα τραγούδια έχουν γραφτεί από τον ίδιο τον συνθέτη και δη τα τέσσερα τελευταία.

Μετά τον ανέμελο Άδωνι ακολουθεί ο Γιώργος, η τραγική ιστορία ενός λαϊκού παιδιού από την Ξάνθη / ενός φτωχοδιάβολου / μιας αγάπης που δεν πρόλαβε ν’ ανθίσει / ενός νταβατζή / ενός παλιού σουξέ -διαλέξτε όποια εκδοχή σας ταιριάζει. Η ιστορία αυτή, ενώ κυλάει σε τρίτο πρόσωπο, στο τελευταίο κουμπλέ γίνεται αίφνης πρωτοπρόσωπη, προσωπική (αγάπησε κι εμένα κτλ) και μας προετοιμάζει για το επόμενο, το τελευταίο και πιο προσωπικό τραγούδι του δίσκου, την Επιλύχνιο Ευχαριστία, ένα κρυφό τραγούδι του Κραουνάκη.

Αν και στο τέλος ενός από τους πλέον επιτυχημένους δίσκους της δεκαετίας του ’80, λίγοι το ξέρουν κι ακόμα λιγότεροι το θυμούνται. Η Επιλύχνιος Ευχαριστία είναι ένα αργό ζεϊμπέκικο, εσωτερικό κι υπόγειο, παιγμένο μόνο με πιάνο και φωνή -δεκαπέντε χρόνια σχεδόν πριν το Αυτή η νύχτα μένει, ένα άλλο ζεϊμπέκικο με πιάνο και φωνή, που όμως έγινε πολύ μεγάλη επιτυχία. Έτσι το τραγούδι αυτό έμελε να μείνει κρυφό από τα πλήθη που τραγουδούσαν την Μαλάμω (δεν είναι τυχαίο ότι δεν το βρήκα στο youtube), αν και έχει διασκευαστεί δυο ακόμα φορές: Από τους Στέρο Νόβα ως Δική σου Εικόνα και από τον ίδιο τον δημιουργό ως Τραγούδι του Δημήτρη στο Τρίτο στεφάνι.

τρελαίνεται τα βράδια

Το τραγούδι είναι ακριβώς αυτό που δηλώνει ο τίτλος: Μια νυχτερινή ευχαριστία / μια ευχαριστία για όσα όσα συμβαίνουν τη νύχτα, για τον κόσμο της νύχτας. Γιατί, όπως όλοι καλά γνωρίζουμε, όλα τη νύχτα αλλάζουν, μεταμορφώνονται, κι ο Κραουνάκης εκφράζει εδώ την ευγνωμοσύνη του ακριβώς για τον δικό του προσωπικό, παράξενο, απροσδόκητο, μεταλλαγμένο, αντεστραμμένο, τρελό κόσμο της νύχτας του. Έτσι η φράση τρελαίνεται τα βράδια επαναλαμβάνεται επίμονα.

Το άλλο στοιχείο που τονίζεται σε κάθε στροφή (εκτός της τελευταίας) είναι ο κλειστός, περιορισμένος, ο ιδιωτικός χώρος: Διάδρομος / υπόγεια / κελάρι -χώροι κρυμμένοι, απόκοσμοι κι απρόσιτοι από το κοινό, το ξένο μάτι.

Η μάνα μου τρελαίνεται τα βράδια

κι ανάβει στο διάδρομο κεριά

διαβάζει λόγια σ’ ένα συναξάρι

και μου κρεμάει στο στήθος μου φλουριά

Το πρώτο στοιχείο (στοιχειό;) ετούτου του νυχτερινού, μεταμορφωμένου κόσμου είναι η Μάνα. Όχι ο Πατέρας, αυτός απουσιάζει εντελώς από το τραγούδι κι, αν δεν κάνω λάθος, από το όλο έργο του Κραουνάκη. Μια μάνα που αγρυπνά (παράβαλε τη μάνα στις Τύψεις του Χριστιανόπουλου) και η οποία μεταμορφώνεται σε ιέρεια. Αλλά εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με μιαν Αγαύη – ετούτη η μάνα δεν κατασπαράσσει τον Γιο. Το αντίθετο, τον χρυσώνει, του κρεμάει φλουριά, χαϊμαλιά, φυλαχτά για να τον προστατεύουν. Μια μάνα χωρίς (δική της) σάρκα, χωρίς (δική της) επιθυμία. Όλο της το είναι δοσμένο στην υπηρεσία, τη λατρεία του θεού, του Γιου της.

Οι φίλοι μου τρελαίνονται τα βράδια

πουλάνε κι αγοράζουνε παιδιά

κοιμούνται σαν ποντίκια στο κελλάρι

και το πρωί μοιράζουν τη σοδειά

Αν η μάνα εκφράζει το ασώματο και το όσιο, οι φίλοι μοιάζουν να στέκουν στον αντίποδα: το σωματικό και το ανόσιο. Το απολύτως χοϊκό και χθαμαλό. Καθόλου παράξενο που ο στιχουργός τους βλέπει σαν ποντίκια στο κελλάρι, σαν ανόσιους εισβολείς. Παρά το δέσιμο και τη σχέση που έχει μαζί τους -δεν χρειάζεται, νομίζω, να επισημάνουμε την σημασία που έχει στο κραουνακικό έργο η έννοια του φίλου.

Η αγάπη μου τρελαίνεται τα βράδια

και στα υπόγεια ψάχνει να με βρει

μασάει μαστίχα κάτω απ’ το φεγγάρι

και μέσα από μια γυάλα με θωρεί

Ανάμεσα στη Μητέρα και τους Φίλους, ανάμεσα στο πνεύμα και το σώμα, το ουράνιο και το επίγειο, το μεταφυσικό και το φυσικό, το άγιο και το βδελυρό, βρίσκεται η Αγάπη μου. Η Αγάπη μου, που μασάει μαστίχα κάτω απ’ το φεγγάρι είναι ένα εξιδανικευμένο λαϊκό πρόσωπο ή μήπως η προσωποποιημένη επιθυμία του ίδιου του συνθέτη; Με άλλα λόγια, ψάχνει να με βρει ή εγώ την αναζητώ; Είναι  ένα άλλο πρόσωπο, που με τραβάει απ’ το μανίκι, ή ένας ακατανίκητος πόθος, με τον οποίο δεν μπορώ να ταυτιστώ απόλυτα; Αυτή η ασάφεια, η θολούρα, δεν υπάρχει ποιητική αδεία, ούτε είναι αποτέλεσμα της νύχτας, που καθιστά τα όρια και τα πράγματα έτσι κι αλλιώς δυσδιάκριτα, αλλά της αδυναμίας του ίδιου να δει τα πράγματα καθαρά, άμεσα. Χρειάζεται, για τον ένα ή άλλο λόγο, την διαμεσολάβηση της γυάλας, του μύθου, του τραγουδιού ίσως, για να μιλήσει, να την αντιμετωπίσει.

Τα χέρια μου τρελαίνονται τα βράδια

σκαρώνουν τραγουδάκια στο χαρτί

εμπόροι τα σκοτώνουν στο παζάρι

και το πρωί με πνίγουν στην ακτή

Τα τραγουδοποιΐα για τον Κραουνάκη είναι μια χειρωνακτική τέχνη -πολλοί από τους σπουδαίους μας ποιητές θεωρούσαν τη δουλειά τους παρόμοια με κείνη του ξυλουργού. Μόνο που ενώ οι συνηθισμένοι χειρώνακτες εργάζονται την ημέρα, τα τραγούδια του Κραουνάκη κατασκευάζονται τη νύχτα. Και μάλιστα άθελά του -μοιάζει εδώ και ο ίδιος να παρακολουθεί με απορία τα χέρια του ενώ σκαρώνουν τραγουδάκια μέσα στο σκοτάδι. Στο φως της μέρας λειτουργούν οι έμποροι, οι οποίοι δεν αρκούνται απλώς στο σκότωμα των τραγουδιών, αλλά κάνουν και κάτι παραπάνω: Πνίγουν τον δημιουργό στην ακτή. Όλοι μπορούμε να αντιληφθούμε το αίσθημα πνιγμού που μπορούν να προκαλέσουν στο δημιουργό οι ανάγκες και οι απαιτήσεις της αγοράς, αλλά εδώ δεν δηλώνεται μόνο αυτό. Ο πνιγμός στο νερό, στο υγρό, σκοτεινό και μυστικό στοιχείο σημαίνει και την επιστροφή -(κατ)αναγκαστική ίσως- στη μήτρα. Στη Μάνα. Στην ασφάλεια της μητρικής αγκαλιάς. Μέχρι, φυσικά, τη νύχτα, που όλοι τρελλαίνονται και ο ατελείωτος μαίανδρος του τραγουδιού, του κόσμου, θα συνεχίζεται…

Πέντε ημερών σιγή

Όταν καμιά φορά με ρωτάνε για το Σημειωματάριο, αλλάζω γρήγορα κουβέντα με φράσεις που θα ήθελα να είναι χιουμοριστικές και να δηλώνουν μια κάποια αδιαφορία -πολύ φοβάμαι ότι το μόνο που κάνουν είναι να προδίδουν την αμηχανία μου.

Αμηχανία γιατί απ’ τη μια το Σημειωματάριο είναι πλέον καρπός (κομμάτι;) του βαθύτερου εαυτού μου, κι απ’ την άλλη γιατί δεν μπορώ ούτε εγώ ο ίδιος να εξηγήσω τα τι και τα πώς. Γράφω τα κείμενα και τα ανεβάζω, τα υπόλοιπα μου είναι μυστήρια και αδιευκρίνιστα.

Και τώρα που για αντικειμενικούς λόγους θα πρέπει να λείψω για πέντε ημέρες από το μπλογκοχώρι και το twitter νιώθω ένα σφίξιμο, που τα κάνει όλα να φαντάζουν ακόμα πιο παράξενα.

Όπως και νά ‘χει, οι απαντήσεις θα μας δοθούν στο τέλος -αν, φυσικά, υπάρχουν- και μέχρι τότε το τώρα και το ιστολογείν έχουν σημασία…