Μιλώντας για έργα τέχνης

Οι πιο παλιοί και σταθεροί φίλοι το ξέρουν, αλλά αισθάνομαι την ανάγκη να το πω:

Στο Σημειωματάριο δεν κάνω κριτικές τραγουδιών, δίσκων ή ταινιών.

Η κριτική προϋποθέτει έναν κριτή, ο οποίος ίπταται πάνω από το έργο, τον καλλιτέχνη και το κοινό, δεν ταυτίζεται με κανένα από τα τρία αυτά μέρη, παραμένει εκτός κατέχοντας κάποια αντικειμενικά μέτρα και σταθμά με τα οποία κρίνει. Ουσιαστικά, η κριτική επιδιώκει να καθοδηγήσει τον καλλιτέχνη και τον θεατή, να του διασαφηνίσει την κατάσταση, ώστε να ακολουθήσουν ή να εγκαταλείψουν περισσότερο συνειδητά κάποιον δρόμο.

Δεν λέω ότι είναι άχρηστη ή επιβλαβής η κριτική –τα δυόμιση χιλιάδες χρόνια που ασκείται είναι αρκετή απόδειξη της χρησιμότητας και της ωφελιμότητάς της. Και πιστεύω ότι η πραγματική κριτική οδηγεί κοινό και καλλιτέχνη σε νέους τρόπους έκφρασης, νέους δρόμους επικοινωνίας. Με άλλα λόγια, για την πνευματική φτώχεια που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στα πνευματικά και καλλιτεχνικά πράγματα του τόπου μας δεν ευθύνεται η αταλαντοσύνη των δημιουργών, η απαιδευσιά του κοινού, η εμπορευματοποίηση, αλλά και η απουσία οξυδερκούς κριτικής.

Εγώ βρίσκομαι στον αντίποδα της κριτικής, γιατί είμαι μέσα –ή αν θέλετε: έχω μέσα μου– όλα εκείνα για τα οποία έχω γράψει κατά καιρούς και θα γράψω στο μέλλον. Που σημαίνει, ότι είμαι εξαρχής και εξ ορισμού υποκειμενικός, προσωπικός, και καθόλου αντικειμενικός. Περισσότερο: Είμαι εξαρχής και εξ ορισμού προκατειλημμένος με το έργο και τον καλλιτέχνη –θετικά ή αρνητικά, δεν έχει σημασία.

Έπειτα νιώθω ότι δεν διαθέτω παρά ελάχιστες ειδικές γνώσεις, τις περισσότερες από τις οποίες τις απέκτησα εμπειρικά –που πάει να πει: σπάζοντας τα μούτρα μου– και όχι θεωρητικά ή εγκυκλοπαιδικά. Δεν κατέχω κανένα εργαλείο κατάλληλο για να κρίνω ένα έργο τέχνης ή έναν καλλιτέχνη. Μετά δυσκολίας και ψηλαφητά βρήκα τον δρόμο που τραβάω εγώ, δεν μπορώ να οδηγήσω άλλους…

Κι αν κατά καιρούς επιχείρησα να κρίνω την εργασία κάποιων, όσο περνάει ο καιρός καταλαβαίνω ότι πρέπει να αφήσω τις κριτικές για τους κριτές, τους ειδικούς, και να κάνω αυτό που μπορώ: Να συζητώ. Έτσι η ετικέτα «Κριτικές» στο Σημειωματάριο δεν είναι παρά υποκειμενικές-προσωπικές συζητήσεις του τι μου αρέσει και τι όχι σε ένα τραγούδι, ένα CD, μια ταινία ή ένα σήριαλ. Προσπαθώ να πω με λέξεις το νόημα και την σημασία που έχουν ή δεν έχουν όλα αυτά για μένα. Αυτό που εγώ βλέπω, που μπορεί να μην το βλέπει κανείς άλλος – μπορεί να μην υπάρχει καν! Έτσι, όσα κατά καιρούς γράφω για τον Χατζιδάκι ή τον Γκάτσο, τον John Ford και τον Ντοστογιέφσκι, τα παλιά ρεμπέτικα ή το σήριαλ που τυχαίνει να βλέπω, δεν είναι παρά απόπειρες μιας εσωτερικής αυτοβιογράφησης. Τίποτα παραπάνω και τίποτα παρακάτω.

Το Σημειωματάριο, παρά τις κατά καιρούς μεταμφιέσεις του (παραλίγο να γράψω: εμμονές του) ή κυρίως εξαιτίας αυτών, μένει πιστό σε αυτό που ήταν εξαρχής –σε αυτό που ήταν εξαρχής το ιστογραφείν:

Ένα δημόσιο/δημοσιευμένο προσωπικό ημερολόγιο.

Advertisements

Tagged: , ,

6 thoughts on “Μιλώντας για έργα τέχνης

  1. γρηγόρης στ. 04/03/2012 στο 7:55 μμ Reply

    Φώτη, μακάρι και οι «κριτικοί» να έκαναν μια τέτοια αυτοκριτική αναγνωρίζοντας τον υποκειμενισμό που αναπόφευκτα μας διέπει όλους.

    • fvasileiou 07/03/2012 στο 1:52 πμ Reply

      Να ένα καλό ερώτημα, Γρηγόρη: Ο Κριτικός έχει εαυτό για να αυτοκρίνει;

  2. DrTeddy 06/03/2012 στο 12:23 μμ Reply

    «… ένα προσωπικό ημερολόγιο»

    Γι’ αυτό είναι τόσο ανθρώπινο και τόσο γνήσιο….

    Συνέχισε Φώτη να είσαι απόλυτα… υποκειμενικός!

    • fvasileiou 07/03/2012 στο 1:51 πμ Reply

      Να είσαι καλά, παλιέ μου ιστο-φίλε. Ευχαριστώ!

  3. Μιχάλης Τσαντίλας 06/03/2012 στο 12:27 μμ Reply

    Γεια σου Φώτη! Καμιά κριτική δεν είναι αντικειμενική, άλλωστε απόλυτη αντικειμενικότητα δεν υπάρχει. Πολύ σωστά τα θέτεις και μου αρέσει η ψύχραιμη ματιά σου, καθώς έχουμε φλομώσει από ανερμάτιστους κατήγορους της όποιας κριτικής…

    • fvasileiou 07/03/2012 στο 1:51 πμ Reply

      Έχουμε μπερδέψει την κριτική με την πολεμική κι επιπλέον βλέπουμε παντού εχθρούς, Μιχάλη. Δεν μπορώ να το παίζω αυτό το παιχνιδάκι.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: