Στ. Κραουνάκης – Λ. Νικολακοπούλου: Ανθρώπων Έργα

Όταν σκάρωσα εκείνη τη λίστα με τους αγαπημένους δίσκους του Σταμάτη Κραουνάκη, ο Ηλίας Γ. απόρησε:

«Μα δεν έχεις συμπεριλάβει το Ανθρώπων Έργα που θεωρείται και το magnum opus του;»

Το να φτιάξεις μια λίστα δεν είναι εύκολο, αναγκαστικά κάποια θα μείνουν εκτός – στο κάτω-κάτω της γραφής αυτό είναι και το νόημα της λίστας: Η επιλογή. Αλλά ενώ διλήμματα υπήρξαν για το τι να μπει και τι όχι, ο δίσκος αυτός ήταν εξαρχής εκτός, για τον απλούστατο λόγο ότι στόχος (κι) εκείνης της λίστας δεν ήταν η αντικειμενική αξιολόγηση –απελθέτω απ’ εμού! – αλλά να μιλήσω για την επίδραση που είχαν κάποια πράγματα σε μένα προσωπικά. Κι επειδή το Ανθρώπων Έργα κυκλοφόρησε όταν εγώ ήμουν σε άλλη φάση, διασταυρωθήκαμε, αλλά δεν κολλήσαμε –συμβαίνουν αυτά και στις καλλίτερες οικογένειες.

Ο δίσκος ξεκινάει με μια κραυγή:

Όλοι στο θάνατο

Είμαστε ίσοι

Ούτε τα λόγια, ούτε η μουσική χαϊδεύουν τον ακροατή. Αν σκεφτεί κανείς ότι εκείνη την εποχή κυρίαρχο ζήτημα ήταν το «να περνάμε καλά», αυτή η έναρξη καταντάει σκέτη πρόκληση. Επιβάλλει στους εφησυχασμένους να ασχοληθούν με ένα θέμα βαρύ, δύσκολο, ερεβώδες και καθόλου γκλαμουράτο –το αντίθετο δηλαδή, αφού κάτω από τη φούστα του Δερβίση τίποτα από τα του κόσμου τούτου δεν έχει σημασία. Αλήθεια, τι πιο ταιριαστό να ξεκινάει ένας δίσκος που φιλοδοξεί να μιλήσει για τα ανθρώπινα έργα με εκείνο που μας εξισώνει όλους παντού, πάντοτε και αποτελεί την κινητήρια δύναμη πίσω από τους έρωτες, την τέχνη, την πίστη –καθετί που έχει σημασία στη ζωή μας.

Το ομώνυμο τραγούδι μιλάει για εκείνη την εμπειρία που βρίσκεται πιο κοντά σε αυτή του θανάτου: Την ερωτική απόρριψη και τον χωρισμό. Είναι ένα αργό χασάπικο, χαμηλότονο, που παρασέρνει τις ψυχές να λικνιστούν στους ρυθμούς στερημένων σωμάτων.

Τα Λαϊκά ήταν το μεγάλο σουξέ του δίσκου. Τότε δεν μπορούσα να κατανοήσω το γιατί –στο κάτω-κάτω της γραφής υπήρχαν τραγούδια όπως ο Γάτος ή Τα 2 παλτά, που τα προτιμούσα. Τώρα καταλαβαίνω: Γιατί μιλάει για την Μνήμη. Ίσως μάλιστα είναι η μνήμη για τους ανθρώπους που χόρεψαν σε σπίτια με μωσαϊκά –ρυθμοί και λέξεις ανακαλούν αισθήματα κι αισθήσεις. Εκεί όμως που όλες οι γενιές συναντιούνται είναι η εμπειρία της πρώτης αγάπης, αθώα, παιχνιδιάρικη, χαβαλεδιάρικη ίσως – ο εφηβικός ή πρώτος νεανικός έρωτας διαπερνάει το τραγούδι αυτό και ενώνει τα ακροατήρια.

Κι όπως η ζωή δεν σταματάει στον πρώτο έρωτα, έτσι δεν σταματούν σε αυτόν και ο δίσκος: Στο Κάστρο τα πράγματα σοβαρεύουν. Ο έρωτας εκεί είναι ενήλικος και μάλιστα παράνομος. Από εκείνους που γεμίζουν τους εραστές με ενοχές, που θρέφουν και θρέφονται από τη νύχτα. Η Δουλειά είναι μια σπαραχτική κραυγή που ψάχνει να βρει τον έρωτα στη σχέση έξω και πέρα από τις ροζ συμβάσεις. Και στο Σίδερο έχουμε πια τον έρωτα που ξέφτισε από την ρουτίνα, τα βάσανα και την μιζέρια της καθημερινότητας –ένα συγκλονιστικό ζεϊμπέκικο που το λέει με δύναμη και πόνο η Πρωτοψάλτη.

Θυμάμαι από εκείνα τα χρόνια συζητήσεις και διαφωνίες για το ποια είναι και τι συμβολίζουν Τα 2 παλτά. Εν τέλει ο καθένας ας προβάλει εκείνο που τον αγγίζει και τον ειρηνεύει, για μένα πάντως είναι ένα τραγούδι-ύμνος για τους ανθρώπους που ξέρουν και μπορούν να επιβιώνουν ανεξαρτήτως συνθηκών: Κάνει κρύο, φοράνε και δεύτερο παλτό γράφοντας εκεί που πρέπει όσους θα τους χαρακτηρίσουν κακοντυμένους. Κάνει ζέστη, τα πετάνε και τα δυο και προχωράνε. Έτσι, αν τα Λαϊκά μιλούσαν για το χθες, τα Παλτά μιλούσαν για το αύριο, δηλαδή το δικό μας σήμερα. Κακά τα ψέματα: Αν θέλουμε στις περιστάσεις που ζούμε να τα βγάλουμε πέρα, τέτοιο πνεύμα επιβίωσης και προσαρμοστικότητας πρέπει να επιδείξουμε.

Ο Βράχος είναι ένα ωραίο λαϊκό τραγούδι, αλλά φυσικά όχι μόνο αυτό. Αποτελεί ουσιαστικά μια σύγχρονη εκδοχή του Ελευθερία ή Θάνατος:

…θέλω να ‘χω κι εγώ λίγες ελπίδες (…)

Ειδάλλως να πεθάνω

Ο δίσκος αυτός, που ξεκίνησε μιλώντας για τον θάνατο, κλείνει με την Αράχνη, που μιλάει για την ματαιότητα, την αίσθηση που μας παραλύει και μας ακινητοποιεί περισσότερο κι από τον θάνατο –την κατάθλιψη:

Αυτού του ματαίου η αράχνη

που πάει ρε φίλε και μας ψάχνει.

Να βρει την πιο παλιά γωνία

μες της ψυχής την αγωνία.

Ξανακούγοντας τώρα τον δίσκο ανιχνεύω μέσα του μια Ελλάδα από σάρκα και αίμα, που ζούσε και ανέπνεε κάτω από την glossy που εικόνα που κατασκεύαζε το Κλικ, τα τηλεοπτικά σήριαλ και η Ολυμπιακή προετοιμασία. Το Ανθρώπων Έργα δεν φοβάται να αγγίξει δύσκολα, αντιεμπορικά θέματα, όπως η Μνήμη του Θανάτου (Δερβίσης) και η Μνήμη της Νεότητας (Λαϊκά)· η μοναξιά (Υπερωκεάνιο) και η νεύρωση της καθημερινότητας (Δουλειά)· η αμηχανία απέναντι στο χρόνο που ενώ μοιάζει σταματημένος, κυλάει γρήγορα (Ανθρώπων Έργα) και ο δυναμισμός του ευπροσάρμοστου ανθρώπου.

Δεν χρειάζεται, νομίζω, να πω τίποτα για την εργασία του Κραουνάκη και της Νικολακοπούλου, τις ερμηνείες της Πρωτοψάλτη ή την συμβολή του Γ. Ζαχαρίου στις ενορχηστρώσει, καθώς δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Ανθρώπων Έργα είναι μια κορυφή τόσο για την δισκογραφία, όσο και για τους συντελεστές του…

Advertisements

Tagged: , , ,

2 thoughts on “Στ. Κραουνάκης – Λ. Νικολακοπούλου: Ανθρώπων Έργα

  1. apos 09/03/2012 στο 7:19 μμ Reply

    H «Δουλειά» και το «σίδερο» είναι κατά την άποψή μου, διαχρονικά και αξεπέραστα.

    Για μένα που τότε ζούσα στην Αγγλία και μου το είχαν στείλει το CD, το να «περνάμε καλά», δεν το είχα σκεφτεί. Θα σου φανεί παράξενο, Φίλε Φώτη, αλλά αυτή τη σκέψη τώρα μου την έβαλες στο μυαλό για πρώτη φορά.. Έχεις δίκιο. Αλλες «αξίες» τότε.

    • fvasileiou 10/03/2012 στο 1:41 μμ Reply

      Εγώ, αντιθέτως, δεν τα είχα προσέξει πολύ τότε αυτά τα δυο, έμεινα πιο πολύ στο Υπερωκεάνιο και τον Γάτο -διαφορά φάσης.
      Κοίτα όμως πώς μέσα από παραλληλίες διασταυρώνονται τα πνεύματα: Εσένα σου το έστειλαν στην Αγγλία, εγώ το πήρα στο ξεκάρφωτο μαζί μου όταν έφευγα για Γαλλία…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: