Ο Al Pacino άργησε και δεν ξέρω πότε θα φανεί…

Όταν παίχτηκε το Άρωμα Γυναίκας στο σινεμά πήγαινα Γ΄ Λυκείου.

Θυμάμαι ότι περίμενα την ταινία πώς και πώς: Ο Πατσίνο ήταν –είναι!– από τους πιο αγαπημένους ηθοποιούς και εκείνη την εποχή έκανε το μεγάλο comeback μετά από μερικά χρόνια απουσίας από το σινεμά.

Ίσως οι νεώτεροι σινεφίλ εκπλαγούν, καθώς η ταινία σήμερα θεωρείται κλασική, αλλά το Άρωμα Γυναίκας είχε θαφτεί αηλεώς από την κριτική της εποχής. Θεωρήθηκε πολύ κλισέ, αναμενόμενη, μπανάλ. Θυμάμαι χαρακτηριστικά το περιοδικό Σινεμά –ήμουν πολύ φανατικός αναγνώστης του τότε– να θρηνεί στην πιθανότητα ο πρωταγωνιστής των Νονών, της Σκυλίσιας Μέρας ή του Σέρπικο, να πάρει το πρώτο του Oscar για μια τέτοια χολιγουντιανή μπαλαφάρα.

Περιττό βέβαια να σας πω ότι εγώ ενθουσιάστηκα. Πράγμα λογικό, γιατί το Άρωμα Γυναίκας δεν προοριζόταν για τα φεστιβάλ, αλλά για μεγάλες αίθουσες και σινεπλέξ, ήταν μια ταινία που όλη η παρέα, αγόρια και κορίτσια, θα συμφωνούσαν να την δουν, και  όλη η οικογένεια επίσης.

Τώρα μάλιστα που το σκέφτομαι, το Άρωμα Γυναίκας ήταν μια ταινία που φτιάχτηκε ειδικά για τους νέους θαυμαστές του Al Pacino, την δική μου γενιά.

Θα θυμάστε την υπόθεση:

Ο νεαρός φοιτητής Charlie Simms την επομένη μιας φάρσας στον Πρύτανη αναλαμβάνει να φροντίσει για ένα Σαββατοκύριακο τον βετεράνο Συνταγματάρχη Frank Slade. Αυτό θα τον φέρει στη Νέα Υόρκη, όπου εκτυλίσσεται το κυρίως μέρος της ταινίας, για να καταλήξουμε στο φινάλε, στη «δίκη» που στήνει ο ταπεινωμένος Πρύτανης, όπου ο Pacino εκφωνεί έναν από τους πιο συγκινητικούς λόγους στην ιστορία του σινεμά.

Στην αρχή ο θεατής –και δη ο έφηβος θεατής, ο θεατής της γενιάς μου– ταυτίζεται με τον νεαρό Τσάρλι. Δεν χρειάζεται να πηγαίνει κανείς σε ένα ακριβό ιδιωτικό σχολείο για να νιώσει αδύναμος και απομονωμένος. Μπορεί κάλλιστα να νιώσει ακριβώς το ίδιο σε κάθε σχολείο, τόσο που καμιά φορά νομίζεις ότι τα σχολεία γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο φτιάχτηκαν.

Ακολουθώντας τον Τσάρλι πηγαίνουμε στο σπίτι της οικογένειας Slade, ακούμε τις προειδοποιήσεις της ανιψιάς του και γνωρίζουμε τον δύστροπο συνταγματάρχη, ο οποίος είναι και αλκοολικός. Η έκπληξη του Τσάρλι είναι και δική μας έκπληξη, ο αιφνιδιασμός του αιφνιδιασμός μας, η αμηχανία του αμηχανία μας –και πάει λέγοντας.

Καθώς όμως η ταινία μπαίνει στο κύριο μέρος της, γίνεται μια τρομερή αλλαγή:

Ο θεατής δεν ταυτίζεται πλέον με τον νεαρό Τσάρλι αλλά με τον Φρανκ. Αλλά ούτως ή άλλως ο Φρανκ δεν αποτελεί τον κρυφό εαυτό του Τσάρλι και κατ’ επέκταση τον κρυφό, φαντασιώδη εαυτό μας, τον εαυτό κάθε εφήβου;

Ο Συνταγματάρχης έχει μια αναπηρία – ανάπηρο βλέπει τον εαυτό του και ο κάθε έφηβος, ο οποίος μπορεί να μην είναι, φυσικά, τυφλός, έχει όμως σπυράκια, φοράει γυαλιά, είναι αδέξιος ή –Θεός φυλάξοι!– όλα αυτά μαζί.

Παρόλη την αναπηρία του όμως ο Frank είναι μεγάλο αλάνι. Ξέρει να πίνει, ξέρει να τρώει, ξέρει να ντύνεται, ξέρει τον μπάρμαν και τον κάθε κατάλληλο άνθρωπο, οδηγεί χωρίς να έχει δίπλωμα, καταστρέφει μια βαρετή οικογενειακή συγκέντρωση αδιαφορώντας για το προσωπικό κόστος, και, κυρίως, καταφέρνει να κλέψει, έστω για όσο διαρκεί ένα τάνγκο, την όμορφη γκόμενα, που για κάποια μυστηριώδη συμπαντική συνωμοσία, έμπλεξε με τον πλέον μαλάκα που κυκλοφορεί. Επιπλέον έχει κρίσεις μισανθρωπίας και μελαγχολίας που φτάνουν στα όρια της αυτοκτονίας. Παρόλα αυτά, όταν χρειάζεται, τα λέει έξω από τα δόντια στον πρύτανη, τους καθηγητές, του γονείς, τους καλούς μαθητές και δεν διστάζει να πει αυτό που σέρνεται στα δικά μας χείλη, αλλά ποτέ δεν ξεμυτίζει: Fuck you!

O Al Pacino στο Άρωμα Γυναίκας δεν είναι μόνο ο Συνταγματάρχης που δεν γνωρίσαμε, ο μεγάλος φίλος που δεν είχαμε, ο μεγαλύτερος αδελφός ή ο ξάδελφος που δεν νοιαζότανε· είναι ο κρυφός, έφηβος εαυτός μας, ένας σούπερ ήρωας εν υπνώσει, που μας παρηγορούσε κάθε βράδυ, αλλά σπανίως κατάφερνε να εμφανιστεί δημοσίως.

Τώρα, που η γενιά μας βρίσκεται σε αυτό το σταυροδρόμι και δεν υπάρχει άλλος μεγαλύτερος ν’ αποταθεί για να μας προστρέξει, αναρωτιέμαι πού να βρίσκεται…

Tagged: , , , ,

9 thoughts on “Ο Al Pacino άργησε και δεν ξέρω πότε θα φανεί…

  1. Sandy 15/03/2012 στο 1:41 πμ Reply

    Υπέροχο άρθρο για μια εξίσου υπέροχη ταινία. Προσωπικά, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι όλοι αυτοί που γράφουν κριτικές για σινεμά, με ελάχιστες λαμπρές εξαιρέσεις, δεν αγαπούν πραγματικά το σινέμα και ψάχνουν να βρουν σπλώς ψεγάδια στον εκάστοτε δημιουργό. Δεν έχει, άλλωστε καμία σημασία τι έγραψαν οι κριτικές για τον Πατσίνο. Σημασία έχει ότι κάθε φορά που πετυχαίνεις την ταινία κάθεσαι να δεις το τανγκο, τη βόλτα με τη φεράρι και τον Αλ Πατσίνο να μιλάει για το cradle of leadership.

    • fvasileiou 24/03/2012 στο 7:24 μμ Reply

      Θα έλεγα ότι το αγαπούν το σινεμά, αλλά κάπου μπερδεύουν τα κριτήριά τους. Πάντως πολλές ταινίες του ’90 που σήμερα θεωρούνται κλασικές, πέρασαν απαρατήρητες από τους κριτικούς…

  2. Μαρία Μπ. 17/03/2012 στο 2:33 πμ Reply

    Δεν εκπλήσσομαι που είπαν «μπαλαφάρα» αυτή την ταινιάρα οι τότε σινεκριτικοί, αλλά θυμάμαι πολύ καλά πως είχα κλάψει στην σκηνή της απόπειρας αυτοκτονίας. Και δεν κλαίω εύκολα σε ταινίες, το αντίθετο θα έλεγα, ιδίως όταν προκειται για τις σοβαροφανείς χαζοχαρούμενες του Χόλυγουντ όχι απλά δε κλαίω αλλά τις υπονομεύω χιουμοριστικά… . Αλλά η απελπισία που «έγραφε» στην οθόνη ο Πατσίνο, πως να στο πω, ήταν/είναι κομμάτι δικό μου, μάλλον και δικό μου. Άρα: ποιος κριτικός μπορεί να μας υποδείξει τι να αγαπάμε και πως; Μπορεί κανείς να το κάνει;
    Ρητορικό το ερώτημα…! Καλημερίζω!

    • fvasileiou 24/03/2012 στο 7:22 μμ Reply

      Νομίζω ότι γενικά πολλοί κάνουν την δουλειά του κριτικού, χωρίς να έχουν κριτήριο κι αυτό είναι πρόβλημα μεγάλο από μόνο του.

  3. ελενα 18/03/2012 στο 12:32 πμ Reply

    Ποτέ δε μου άρεσαν οι πρωταγωνιστές…
    Πάντα έκλεβε τη ματιά μου ο δεύτερος ρόλος ή ο ηθοποιός που δεν είναι ο κλασσικός πρωταγωνιστής του Χόλλιγουντ.
    Προτιμούσα και προτιμώ, τύπους σαν τον Μπεν Γκαζάρα ή τον Πήτερ Φολκ…

    • fvasileiou 24/03/2012 στο 7:20 μμ Reply

      Μα ούτε και ο Πατσίνο είναι ο κλασικός χολιγουντιανός πρωταγωνιστής -τέτοιος είναι ο Μπραντ Πιτ.

  4. Κι εγώ λατρεύω τον Al αλλά και το «Άρωμα».
    Για 2013 έχει κλείσει να παίξει τον Νταλί στην μεταφορά του βιβλίου, «Ο Νταλί Κι Εγώ».

    • fvasileiou 24/03/2012 στο 7:16 μμ Reply

      Θα ήθελα να τον δω να παίζει περισσότερο κλασικούς ρόλους, όπως τον Έμπορο της Βενετίας. Αλλά θα μου πεις, ο Πατσίνο είναι από κείνους που μπορούν να μετατρέπουν τους ρόλους σε κλασικούς…

  5. anthrwpokentrika 29/03/2012 στο 7:08 μμ Reply

    Εγώ βέβαια από την πλευρά μου τώρα θα σας ταξιδέψω σε μία άλλη οπτική της ανάρτησής σας, σεβόμενη αναντίρρητα την ελευθερία της έκφρασης και της δημιουργικότητας σας…

    Το «Άρωμα Γυναίκας» μου άρεσε πολύ, ωστόσο το ισχυρό στίγμα της ταινίας νομίζω, ότι εγκολπώνεται στην σκηνή του ταγκό… όχι γιατί ένας Τυφλός χορεύει με μία Γυναίκα χωρίς Πρόβλημα Όρασης, όσο γιατί τα σώματα τους κινησιοολογικά σπάζουν τους φραγμούς που κοινωνικά μας έχουν επιβάλλει προκατασκευασμένοι διαχωρισμοί.
    Ούσα και η ίδια Γυναίκα με Πρόβλημα Όρασης έχω να πω, ότι στην χώρα μας υπάρχουν Κωφοί, Ηθοποιοί, Χορευτές/ριες με Κινητική Αναπηρία, Ποιητές/ριες με Μυϊκή Δυστροφία ή Παραπληγία, Τυφλοί με διακρίσεις στο Τζούντο, Επιστήμονες/ισες με Αναπηρία κ.λ.π….
    Η αδυναμία της ταινίας συγκροτείται στην κατάφαση της υπερβολής, μιας υπερβολής, που πλασάρεται χωρίς εξηγήσεις, διότι προφανώς και ένας Τυφλός δεν οδηγεί φεράρι, εκπαιδεύεται ωστόσο στην κινητικότητα και τις καθημερινές του δεξιότητες.
    Αυτά για το φιλμ…
    Ως προς την ανάρτηση σας η ένσταση μου έγκειται στην παράγραφο, όπου αναφέρετε:
    «Ο Συνταγματάρχης έχει μια αναπηρία – ανάπηρο βλέπει τον εαυτό του και ο κάθε έφηβος, ο οποίος μπορεί να μην είναι, φυσικά, τυφλός, έχει όμως σπυράκια, φοράει γυαλιά, είναι αδέξιος ή –Θεός φυλάξοι!– όλα αυτά μαζί.
    Παρόλη την αναπηρία του όμως ο Frank είναι μεγάλο αλάνι. Ξέρει να πίνει, ξέρει να τρώει, ξέρει να ντύνεται, ξέρει τον μπάρμαν και τον κάθε κατάλληλο άνθρωπο…»
    Είναι κρίσιμης σημασίας νομίζω το γεγονός του να μην στεκόμαστε στην Αναπηρία, η οποία είναι ζώσα κατάσταση, κατάσταση δηλαδή που βιώνεται… όπως θα στεκόμασταν αντικρίζοντας μία συνθήκη ανικανότητας…… συνεκτιμώντας την αυστηρή κριτική που έχει ασκήσει κατά καιρούς το Κίνημα των Ανθρώπων με Αναπηρία απέναντι στα πάσης φύσεως στερεότυπα… Είναι πολύ σημαντικό να ξεκινούμε διυποκειμενικά από την παραδοχή ότι ένας άνθρωπος με Αναπηρία μπορεί… να πράξει όχι μόνον τα αυτονόητα αλλά και τα μη αυτονόητα αρκεί να του δοθούν οι ευκαιρίες προς τούτο.

    Υ.Γ. Ένας φίλος πάντως χορευτής, που του αντέταξα, ότι λατρεύω την σκηνή του Τάγκο με τον Πατσίνο μου επέστρεψε την κακογουστιά ως αντεπιχείρημα, προτείνοντας μου το τελευταίο ταγκό στο Παρίσι… Μεταξύ μας το μεγαλύτερο λάθος του ήταν ότι αρνήθηκε να με χορέψει τάγκο… και εδώ που τα λέμε εκείνος έχασε…

    Υ.Γ.* Σας ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δώσατε να γράψω ανθρώπινα και ίσως και ανθρωποκεντρικά, παρότι έχω χαρακτηριστεί ως η «κακή δασκάλα του διαδικτύου»…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: