Ζήτω η Ελλάδα και καθετί μοναχικό

Επαρχιώτης στην Ομόνοια

Δεκαοχτώ χρονών πήγα για πρώτη φορά στην Αθήνα –είχαν προηγηθεί βέβαια κάποιες επισκέψεις με τους γονείς μου, αλλά αυτές είναι άλλο ζήτημα: Εγώ κατέβηκα για πρώτη φορά στην Αθήνα, όταν φοιτούσα στο Α΄ έτος μετά την εξεταστική του Φεβρουαρίου. Και πήγα φορτισμένος με όλες τις εικόνες και τους μύθους της πόλης αυτής με τους οποίους μεγάλωσα. Κι ένας από αυτούς ήταν και ο μοναχικός επαρχιώτης του Σαββόπουλου.

Η αλήθεια είναι βέβαια ότι αν και επαρχιώτης, αν και νεαρός, ποτέ δεν ένιωσα ξένος σε αυτή την πόλη –ούτε καν εκείνη, την πρώτη φορά. Δεν ξέρω πώς με έβλεπαν οι άλλοι, αλλά ο θόρυβος, η πολυκοσμία, ο ηλεκτρισμός που ανέδυε κάθε γωνιά της, μου ήταν οικεία. Ένιωθα άνετα. Ίσως από αφέλεια και απειρία, αλλά πάντως την μοναξιά που περιγράφει ο Σαββόπουλος στον Τσάμικο, δεν την βίωσα ούτε στο Παγκράτι, ούτε στην Κυψέλη, ούτε στους Αμπελόκηπους, ούτε καν στην Ομόνοια.

Τώρα που το σκέφτομαι, τέτοια υπαρξιακή μοναξιά δεν έχω νιώσει ποτέ σε σχέση με τόπους –όπου γη και πατρίς, που λέγανε και οι παλιοί– αλλά σε σχέση με καταστάσεις. Στο στρατό, για παράδειγμα, ήμουν ξένος και μου ήταν ξένοι και στις χαρές και στις λύπες και σε όλα –αλλά αυτό είναι άλλη κουβέντα…

.

Τραγουδάκια μου κατάμονα

Ο Τσάμικος κυκλοφόρησε το 1983 στον δίσκο Τραπεζάκια έξω. Γράφτηκε δηλαδή την περίοδο ακριβώς που στην Ελλάδα συνέβαιναν δύο καθοριστικά γεγονότα: Το Πασόκ αναλάμβανε την εξουσία και η Ελλάδα γινόταν πλήρες μέλος της τότε ΕΟΚ, νυν ΕΕ. Το κλίμα αισιοδοξίας και ανεμελιάς που χαρακτήριζε εκείνη την εποχή, είναι και κλίμα του δίσκου, που πολλοί φίλοι τον θεωρούν ως τον καλλίτερο του Σαββόπουλου. Ακόμα και ο τίτλος άλλωστε, Τραπεζάκια έξω, παραπέμπει στην ραστώνη και την χαλαρότητα του Θέρους. Το Καλοκαίρι όμως δεν κορυφώνεται μόνο η αναγέννηση της φύσης, ολοκληρώνεται, που σημαίνει ότι η ίδια εποχή σημαίνει και την αρχή του τέλους. Έτσι από τον δίσκο δεν λείπουν και οι σκοτεινές πτυχές, αν και συνολικά λειτουργούν μάλλον ενισχυτικά ως προς το γενικότερο πανηγυρικό του κλίμα (οι Ηπειρώτες ξέρουμε πολύ καλά ότι σε κάθε καλό πανηγύρι θα παιχτούν και μερικά μοιρολόγια). Μια τέτοια σκοτεινή στιγμή, κυριολεκτικά μαύρη τρύπα στον ενθουσιασμό της εποχής για το επερχόμενο είναι και ο Τσάμικος.

Αυτό που κάνει ο Σαββόπουλος στο τραγούδι αυτό είναι ιδιοφυές:

Παίρνει τον μοναχικό επαρχιώτη, που κυκλοφορεί με το βλέμμα απλανές στο κέντρο της πόλης –αυτόν, τον Θύμιο, που έγινε επιθεωρησιακό νούμερο, ελληνική ταινία και σήριαλ, ανέκδοτο με το οποίο όλοι κάποτε γελάσαμε– τον απεκδύει από το φολκλόρ και αναδεικνύει την τραγικότητά του, που δεν είναι άλλη από την μοναξιά του. Έτσι τον καθιστά μεταφορά και σύμβολο της σύγχρονης Ελλάδας. Γιατί, αλήθεια, τι πιο μοναχικό από την Ελλάδα;

Ναι, η ένταξη στην ΕΟΚ αποτελούσε από την μια την πραγμάτωση του πεπρωμένου της χώρας και της φυλής. Η Ελλάδα και οι Έλληνες ανήκουν, όπως είπε και ο πρωτεργάτης της ένταξης, στη Δύση· αποτελούν οργανικό κομμάτι εκείνου που ονομάζεται «υρωπαϊκός πολιτισμός, θα έλεγα εγώ. Από την άλλη όμως, μπαίνοντας ο Έλληνας στην ΕΟΚ ένιωσε μια υπαρξιακή μοναξιά. Δυσκολευόταν να βρει ομοιότητες ή ταυτίσεις με τους άλλους λαούς: Είμαστε οι μόνοι που δεν χρησιμοποιούμε το λατινικό αλφάβητο· η γλώσσα μας δεν είναι λατινογενής· δεν είμαστε ούτε Καθολικοί, ούτε Προτεστάντες, ανήκουμε στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία· για αιώνες ήμασταν υπήκοοι της Οθωμανικής αυτοκρατορίας· ζήσαμε τον πόνο της Καταστροφής, της Ματαίωσης και του Ξεριζωμού κοκ. Σε ποιον λοιπόν να μιλήσουμε; Ποιος θα μας καταλάβει; Σαν τον επαρχιώτη του τραγουδιού, νιώθαμε ότι ούτε καν η χαρά δεν μας ένωνε με τα άλλα μέλη της Κοινής Αγοράς.

(Τελικά, μας ένωσε βέβαια το χρήμα. Τα ΜΟΠ και τα Κοινοτικά Πακέτα που πήγαιναν και έρχονταν δεν μας γλύκαναν απλώς, αλλά μας έκαναν να ξεχάσουμε την αρχέγονη μοναξιά μας, να νιώσουμε φίλοι και εταίροι, ισότιμοι και ισάξιοι. Σήμερα, που μας λένε ότι η μοίρα μας δεν είναι αυτή του ισότιμου εταίρου, αλλά της φτηνής εργατικής δύναμης, είναι ακριβώς εκείνη η ψευδαίσθηση που μας δημιουργήθηκε,  που καθιστά ακόμα πιο τραγική την πτώση μας.)

,

Καθετί μοναχικό

Κάθε που σκέφτομαι τι έχει τραβήξει αυτός ο λαός –εμείς!– τα τελευταία 150-200 χρόνια από τους διάφορους σωτήρες, τους φίλους και τους εταίρους του, καθώς κι εκείνα που μας μέλλονται, ένας κόμπος δένει την καρδιά και την ψυχή μου. Μέρα που είναι αύριο, νιώθω την ανάγκη να ψελλίσω ένα «Ζήτω η Ελλάδα», αλλά κομπιάζω. Κομπιάζω γιατί δεν θέλω να μπερδευτώ με τον σκοτεινό συφερτό, που μισεί εν ονόματι φαντασιακών ή πραγματικών μεγαλείων του παρελθόντος.

Γιατί το δικό μου Ζήτω είναι για την Ελλάδα του καημού, την Ελλάδα της μοναξιάς. Δεν έχει σχέση με DNA και φυλές, όπως δεν έχει σχέση με στατιστικές και ισοσκελισμούς. Είναι ένα Ζήτω για καθέναν και καθετί στον κόσμο αυτό που αντιστέκεται κι επιμένει, που καταλαβαίνει τον άλλον και αγωνίζεται για κάτι που ξεπερνά το τομάρι του.

Αυτό το Ζήτω ελπίζω να βρω την δύναμη και την φωνή να το φωνάξω…


Tagged: , ,

8 thoughts on “Ζήτω η Ελλάδα και καθετί μοναχικό

  1. γρηγόρης στ. 24/03/2012 στο 8:54 μμ Reply

    Να ενώσουμε τα «Ζήτω», Φώτη;

    • fvasileiou 25/03/2012 στο 2:51 πμ Reply

      Μακάρι, βρε Γρηγόρη. Μακάρι, γιατί έτσι ίσως κάτι κινηθεί…

  2. Νίκος 25/03/2012 στο 1:14 πμ Reply

    Απ’ όσα έχω διαβάσει στο μπλογκ σου, αν όχι το καλύτερο σου, από τα καλύτερα…Τα έγραψες όλα…

    • fvasileiou 25/03/2012 στο 2:52 πμ Reply

      Ευχαριστώ, Νίκο.

  3. Belbo 25/03/2012 στο 10:40 μμ Reply

    Μαζι σου Φώτη, εξαιρετικό κείμενο και ένα απο τα πιο αγαπημένα μου κομμάτια!

    • fvasileiou 26/03/2012 στο 3:10 μμ Reply

      Καλησπέρα, φίλε!
      Είναι κομμάτι του εαυτού μας πλέον αυτά τα τραγούδια.

  4. Δύτης των νιπτήρων 26/03/2012 στο 12:41 μμ Reply

    Έχει και το άλλο:
    μα κι αν ταΐσεις του απαντώ / κακάο τη γελάδα / ποτέ δεν είναι δυνατό / ν’ αρμέξεις σοκολάδα
    Το 1977 αυτό αν δεν κάνω λάθος.

    • fvasileiou 26/03/2012 στο 3:09 μμ Reply

      «Οι εκλογές μαντινάδα» -τι ωραίο! Πού είναι αυτός ο άνθρωπος, που με τόση ευαισθησία αφουγκραζόταν τους νέους και τους πιτσιρικάδες εκείνη την εποχή; Μπορούσε να κατανοήσει και να ταυτιστεί ακόμα με τους μηχανόβιους, αλλά η αμηχανία του (ας το πω έτσι) μπροστά στην αγανάκτηση ή την οργή που εκφράζεται σήμερα, είναι απίστευτη.

      Η πραγματικότητα τελικά βρίσκεται στη μέση από τον Τσάμικο, τις Εκλογές, τον Καραϊσκάκη, το Γεννήθηκα, τους Κωλοέλληνες

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: