Monthly Archives: Μαΐου 2012

Προεκλογική περίοδος άγονος / αγωνίας

Πανηγυρίζει σήμερα το Bloomberg γιατί θεωρεί ότι οι Έλληνες στρέφονται προς τα Μνημονιακά κόμματα.

Όλοι ξέρουμε ότι, αν τα δημοσκοπικά ευρήματα του Σαββατοκύριακου επιβεβαιωθούν στις επόμενες εκλογές, την 17η Ιουνίου οι χαρτογιακάδες των Βρυξελλών θα πανηγυρίζουν, οι ηγέτες της ΕΕ και του ΔΝΤ θα χαιρετίσουν το αποτέλεσμα και τα Χρηματιστήρια ανά τον κόσμο θα ανέβουν.

Όλα καλά δηλαδή;

Όχι ακριβώς.

Γιατί ακόμα και αν τα επόμενα μέτρα που προβλέπονται από το Μνημόνιο περάσουν απρόσκοπτα από την όποια κυβερνητική πλειοψηφία τον Ιούνιο ή 2-3 μήνες αργότερα, η πραγματικότητα, αυτή που ζούμε εγώ κι εσείς, δεν βελτιώνεται σε τίποτα. Στην καλλίτερη περίπτωση θα μείνει στάσιμη. Στην ρεαλιστική θα επιβαρυνθεί από τις νέες περικοπές σε μισθούς και συντάξεις και κοινωνικές δαπάνες και από τους νέους φόρους. Στην χειρότερη θα γίνει ακόμα πιο δραματική εξαιτίας κάποιας απρόβλεπτης εξέλιξης (πχ Ιράν) ή νέων νέων μέτρων που θα αναγκαστεί να λάβει η Κυβέρνηση το τελευταίο τρίμηνο.

Όλα αυτά δεν μπορούν να απορροφηθούν, αν οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιωθούν και η ΝΔ_ πάρει γύρω στο 25% και το Πασόκ περί το 15. Πόσω μάλλον που για να φτάσουν σε αυτά τα ποσοστά, οι κκ. Σαμαράς και Βενιζέλος αποτάσσονται τις Μνημονιακές πολιτικές (που συμφώνησαν με την Τρόικα και μετά τις ψήφισαν!) και διακηρύσσουν την απόφασή τους να τις επαναδιαπραγματευτούν.

Συμπερασμα: Για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης οι εταίροι και οι εταίρες μας ας πανηγυρίσουν το όποιο εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά ας μην επαναπαύονται. Το καζάνι βράζει και είναι θαύμα πώς δεν έχει τινάξει ακόμα το καπάκι στον αέρα.

*          *          *          *          *

Είμαι πολύ απογοητευμένος και από αυτή την προεκλογική περίοδο. Οι όρκοι πίστης στο Ευρώ και την Ένωση και οι επιδείξεις τσαμπουκά ή «υπευθυνότητας» στους μέσα και τους έξω, με αφήνουν παγερά αδιάφορο, όταν δεν με ενοχλούν.

Θα ήθελα μια προεκλογική περίοδο χωρίς συνθήματα, χωρίς επικοινωνιακά εφέ. Μια προεκλογική περίοδο που τα κόμματα θα καταθέσουν τις προτάσεις τους και θα προσπαθήσουν με επιχειρήματα να πείσουν τους πολίτες για την ορθότητα των δικών τους θέσεων και όχι για τα λάθη του αντιπάλου. Θέλω κόμματα με θετικό λόγο, όχι τρολ.

Περίμενα η προεκλογική επιχειρηματολογία των κομμάτων να κινηθεί σε δύο άξονες:

  1. Τι σκοπεύουν να κάνουν με τα δραματικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πολίτης στην καθημερινότητά του, όπως την κατάρρευση του κοινωνικού κράτους, την διάλυση του Δημόσιου Σχολείου, την ανυποληψία των Πανεπιστημίων μας, τις Αστικές συγκοινωνίες που δεν εξυπηρετούν, την ακρίβεια στην αγορά, την κατάθλιψη και τις αυτοκτονίες, που έχουν καταστεί πλέον κοινωνικό φαινόμενο, άρα και πολιτικό θέμα.
  2. Το σχέδιό τους για την έξοδο από την Κρίση. Να μας εξηγήσουν τον τελικό στόχο, τι όραμα έχουν για την κοινωνία, και να περιγράψουν τα ενδιάμεσα βήματα. Και –προς Θεού!- όχι με αοριστολογίες για ανάπτυξη και πράσινες ενέργειες, αλλά με σαφές χρονοδιάγραμμα, ρεαλιστικό και υλοποιήσιμο.

Αντ’ αυτών όμως έχουμε αλληλοκατηγορίες, τεχνητή πόλωση, κενούς ρητορισμούς και εξαγγελίες πυροτεχνήματα.

Το Spiegel  δημοσίευσε τους 6 άξονες που θα προτείνει η κα Μέρκελ για την ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού νότου. Δεν θα αναφέρω την δική μου γνώμη γι’ αυτούς –έχουμε καιρό γι’ αυτό– θα αντιγράψω όμως το σχόλιο του περιοδικού:

«Με λίγα λόγια, η περιοχή της Μεσογείου πρόκειται να μοιάζει περισσότερο με τη Γερμανία, αλλά με καλύτερο καιρό…»

Πώς τοποθετούνται τα κόμματα, η Σαμαρική ΝΔ_, ο Σύριζα, το Πασόκ και τα υπόλοιπα φυσικά, απέναντι στους άξονες αυτούς; Συμφωνούν και υπό ποίες προϋποθέσεις; Διαφωνούν και για ποιους λόγους; Θεωρούν ότι αποτελούν βάση για συζήτηση και προς πια κατεύθυνση θα κινηθούν οι δικές τους προτάσεις; Έχουν συγκροτήσει κάποιο δικό τους σχέδιο, δικούς τους άξονες για την ανάπτυξη, για να τους θέσουν στο τραπέζι; Θα συνεννοηθούν με τα άλλα Μεσογειακά κράτη, ώστε να συγκροτηθεί ισχυρή και ενιαία αντιπρόταση προς τον Βορρά ή παθητικά θα δεχτούν ό,τι τους πετάξει η Γερμανία καθιστώντας την χώρα και τους πολίτες πειραματόζωα για δεύτερη φορά;

*          *          *          *          *

Ακούγοντας τις προεκλογικές θέσεις των κομμάτων, τον λόγο που εκφέρουν, για μένα ένα είναι σίγουρο:

Οι οδύνες θα συνεχιστούν και θα κορυφωθούν. Οι κάλπες του Ιουνίου δεν θα γεννήσουν το νέο.

Moonrise Kingdom

Η ιστορία εκτυλίσσεται το 1965 στο νησάκι New Penzance της Νέας Αγγλίας. Δυο δωδεκάχρονα παιδιά, ένας πρόσκοπος με τεράστια μαύρα κοκάλινα γυαλιά μυωπίας,  που βάφει τα μάτια της έντονα γαλάζια, ερωτεύονται και το σκάνε κρυφά. Ο σερίφης και ο αρχηγός των προσκόπων της περιοχής, με την βοήθεια των κατοίκων και των γονιών της κοπέλας, τα βρίσκουν μετά από πολλές περιπέτειες σε μια απόκρημνη ακτή, που τα παιδιά ονόμασαν Βασίλειο του Ανατέλλοντος Φεγγαριού. Οι μεγάλοι χωρίζουν τα παιδιά -το κορίτσι επιστρέφει στην οικογενειακή μονοτονία, ενώ το αγόρι, που είναι ορφανό, το περιμένει το άσυλο και μερικά ηλεκτροσόκ (!) γιατί, όπως δηλώνει η υπεύθυνη της Κοινωνικής Υπηρεσίας που σπεύδει στην περιοχή, είναι ατίθασο. Τα δύο παιδιά το σκάνε ξανά με την βοήθεια των φίλων τους αυτή τη φορά και οι μεγάλοι τρέχουν πάλι από πίσω τους, ενώ ένας σφοδρός τυφώνας πλήττει την περιοχή προκαλώντας μεγάλες καταστροφές, φέρνοντας τα πάνω-κάτω στην ζωή της μικρής κοινότητας και δίνοντας και την τελική λύση.

Ο Wes Anderson είναι από εκείνους τους σκηνοθέτες που οι ταινίες του είτε σ’ αρέσουν, είτε όχι. Από την πρώτη του κιόλας δουλειά (δηλαδή την δεύτερη, το Rushmore, γιατί την πρώτη δεν την έχω δει, όπως νομίζω και κανένας) δημιούργησε ένα σύμπαν που αν και μετεωρίζεται ανάμεσα στο παραμύθι και το όνειρο, είναι φτιαγμένο με τα πλέον οικεία υλικά:  Την μελαγχολία και το χιούμορ, την μοναξιά, την αγάπη, την αθωότητα, τις ανθρώπινες σχέσεις -την ανάγκη του ανθρώπου για σχέση-, και πάνω απ’ όλα τον άνθρωπο που δεν χωράει πουθενά και σε τίποτα.

Κρίνοντας αυστηρά την φιλμογραφία του, κάποιος ειδικός ίσως αποφανθεί ότι οι ταινίες του είναι άνισες. Αυτό όμως το κριτήριο, αν και σημαντικό όταν οι Ενώσεις Κριτικών ψηφίζουν τα 100 αθάνατα αριστουργήματα του όποιου αιώνα, δεν είναι το αποφασιστικό για να αρέσουν ή, πιο πολύ, για να τις αγαπήσει ένας θεατής. Οι ταινίες πέρα από τις μετρήσιμες αρετές έχουν και κάτι αδιόρατο γι’ αυτό και εξαιρετικά σπάνιο: Ένας αέρα, μια πνοή, το πνεύμα που τους δίνει ο δημιουργός τους. Όλες οι ταινίες του Anderson, ασχέτως των άλλων μειονεκτημάτων που κάποιος μπορεί να τους προσάψει, έχουν ακριβώς αυτόν τον αέρα, γι’ αυτό και σε κάποιους από εμάς αρέσουν ούτως ή άλλως.

Προσωπικά, θεωρώ το Moonrising Kingdom την καλλίτερη ταινία του δημιουργού από τους Tenenbaum. Όλα τα στοιχεία του αντερσονικού σύμπαντος που αγαπάμε είναι εδώ, κι επιπλέον η ιστορία, το σενάριο, διαθέτει συγκρότηση κι ένα εξαιρετικό φινάλε – σημεία στα οποία υστερούσαν οι προηγούμενες ταινίες του. H παιδική φαντασία που αφηγείται ταίριαξε απόλυτα με τον κινηματογραφικό τρόπο του Anderson. Η απόσταση που διακρίνει την σκηνοθετική του ματιά, αναδεικνύει την θλίψη των ενηλίκων, αλλά και την ζεστή αγάπη των παιδιών. Γιατί, αν και το New Penzance μοιάζει πολύ με επίγειο παράδεισο, αν και τα 60s φαντάζουν σαν μια από τις ωραιότερες εποχές του περασμένου αιώνα, οι κάτοικοι του νησιού ζούνε με μια κρυφή οργή και μια λύπη που ώρες-ώρες δεν απέχει πολύ από την κατάθλιψη. Ακόμα και όταν είναι μαζί, φαντάζουν μόνοι. Και μόνο αυτά τα δύο παιδιά φαινεται να έχουν καταφέρει να ταυτίσουν τις πράξεις με την επιθυμία τους και το σώμα με την ψυχή. Γι’ αυτό και, παρά τα περίπλοκα σχέδια που καταστρώνουν ή την μυστικότητα, δεν υπάρχει τίποτα πονηρό ή αφύσικο ακόμα και σε κείνες τις αποφάσεις και τις πράξεις τους, που εμείς οι ενήλικοι θα χαρακτηρίζαμε παράλογες και βιαστικές χαμογελώντας συγκαταβατικά.

Στην επιτυχία της ταινίας συμβάλλει και οι εξαιρετικοί ηθοποιοί του -νομίζω μόνο σε ταινίες του Woody Allen ή του Scorsese έχουμε την ευκαιρία να δούμε τόσους πολλούς σπουδαίους ηθοποιούς να συμπρωταγωνιστούν.

Τα δυο παιδιά (Kara Hayward και Jared Gilman) είναι εξαιρετικά στους ρόλους τους -ειδικά οι σκηνές που μοιράζονται στο Βασίλειό τους δεν θες να τελειώσουν. Φυσικά παίζουν ο Bill Murray και ο Jason Swartzman -μόνιμοι συνεργάτες του σκηνοθέτη από την εποχή του Rushmore. Και οι δυο τους, αλλά ειδικά ο Murray, είναι ηθοποιοί που μπορούν και παίζουν με τις σιωπές, μπορούν και βγάζουν συναίσθημα μένοντας ανέκφραστοι -είναι σπάνιο χάρισμα και λίγοι σκηνοθέτες μπορούν να το χρησιμοποιήσουν και να το εντάξουν δημιουργικά στις ταινίες τους. Η Frances McDormand, o Edward Norton και o Harvey Keitel είναι όλοι σπουδαίοι ηθοποιοί οι οποίοι για πρώτη φορά εμφανίζονται σε αντερσονική ταινία. Όπως και ο Bruce Willis -επιτρέψτε μου να σταθώ λίγο σε αυτόν, γιατί τους τρεις πρώτους τους ξέρουμε σαν ηθοποιούς χαρακτήρων, ενώ ο Willis είναι πιο γνωστός ως action hero. Οι ηθοποιοί που παίζουν στις μεγάλες παραγωγές έχουν μια καταπληκτική ικανότητα να λένε τις ατάκες -θυμηθείτε το make my day του Eastwood, ή το no problemo του Swartsenegger, και, φυσικά, το hippy kay ye, motherfucker του ίδιου του Willis. Τους είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατον, να παίξουν σε μια ταινία, να υποδυθούν έναν ήρωα που δεν θα έχει ατάκες ή μονολόγους-ξεσπάσματα, που θα πρέπει να ενταχθούν σε ένα σύνολο, να αφομοιωθούν και έτσι να ξεχωρίσουν. Ε, λοιπόν, ο Bruce δεν τα καταφέρνει απλώς, αλλά αριστεύει. Δεν θα πάρει όσκαρ, φυσικά, γι’ αυτή του την ερμηνεία, όπως κανένας ηθοποιός του Anderson δεν έχει πάρει, αν θυμάμαι καλά, αλλά δείχνει σε μας τους φαν του τις υποκριτικές του δυνατότητες, που κοιμόταν για κάτι χρόνια, και κάνει -επιτέλους!- μια καλή ταινία.

Δεν έχω να πω τίποτα άλλο -αρκετά μακρυγόρησα: Το Moonrising Kingdom είναι ακριβώς το σινεμά που αγαπάω.

Τρέξτε να το δείτε!

Αχιλλέας ή Οδυσσέας; Τρόποι διεξόδου από την Κρίση

Ο Τρωικός πόλεμος είναι μια καλή παραβολή για τα όσα ζούμε:

Οι Αχαιοί είχαν παγιδευτεί πολεμώντας στην Τρωάδα, όχι για 3 χρόνια, όπως εμείς τώρα, αλλά για δυο ολόκληρες δεκαετίες. Ο Όμηρος παίνεψε τα κατορθώματά τους παίρνοντας ως αφετηρία όχι την κατάληψη του Ιλίου ή την ανάκτηση της Ωραίας Ελένης, αλλά ένα εκ πρώτης όψεως δευτερεύον περιστατικό: Την μήνι του Αχιλλέα. Κι όμως ήταν αυτό το περιστατικό που ξεμπέρδεψε το κουβάρι.

Οργισμένος ο Αχιλλέας κλείνεται στη σκηνή του και δεν συμμετέχει στην μάχη με αποτέλεσμα τον θανάσιμο τραυματισμό του Πατρόκλου. Προκειμένου να εκδικηθεί τον φίλο του, ο Αχιλλέας σκοτώνει τον Έκτορα, παραβλέποντας την προφητεία ότι μια τέτοια πράξη θα φέρει και τον δικό του χαμό.

Όλες οι πράξεις του Αχιλλέα ορίζονται από την τιμή και όχι από την λογική. Για λόγους τιμής πηγαίνει στην Τροία να πολεμήσει, για λόγους τιμής αποσύρεται στην σκηνή του μετά την προσβολή που του έγινε, για λόγους τιμής βάζει την ζωή του σε δεύτερη μοίρα και εκδικείται τον Πάτροκλο. Αναμφίβολα είναι ο πιο γενναίος και ο πιο ωραίος από τους Αχαιούς· οι πράξεις του είναι αιτία περηφάνιας για τους συμπολεμιστές του και όνειδος για τους εχθρούς του, αλλά δεν είναι εκείνος που θα φέρει την νίκη. Η νίκη θα έρθει με το περίφημο ξύλινο άλογο του Οδυσσέα.

Ας σταθούμε λίγο σε αυτό το τέχνασμα. Έχει δύο χαρακτηριστικά: Από έξω φαίνεται σαν μια αναγνώριση της ανωτερότητας των Τρώων, σαν ένα βραβείο για τον καλό αγώνα που έδωσαν -γι’ αυτό άλλωστε κι εκείνοι γκρέμισαν τα τείχη της πόλης τους για να το βάλουν μέσα. Μέσα όμως έκρυβε την μυστική δύναμη που κατάστρεψε το Ίλιον και έδωσε την νίκη στους Έλληνες.

Οι γενναίοι, οι άτεγκτοι, οι αλύγιστοι είναι δοξασμένοι και ήρωες, μας λέει ο ραψωδός, αλλά είναι και καταδικασμένοι. Η νίκη, εκείνοι που θα επιβιώσουν και θα την χαρούν είναι οι πολυμήχανοι -δεν είναι τυχαίο ότι και στο Game Of Thrones οι πρώτοι που σκοτώνονται είναι οι παλαιοί πολεμιστές, ο βασιλιάς Robert Baratheon και ο Ned Stark.

.

Τα γράφω όλα αυτά διαβάζοντας τα μηνύματα που μας στέλνουν στέλνουν εταίροι, φίλοι και δανειστές τις τελευταίες μέρες.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κα Μέρκελ αυτή την ώρα φαντάζει απομονωμένη στη διεθνή σκηνή και ότι αντιμετωπίζει και σοβαρά εσωτερικά προβλήματα μετά τις πρόσφατες ήττες στις τοπικές εκλογές. Οι φωνές και από τις δυο πλευρές του Ατλαντικού για χαλάρωση της λιτότητας και λήψη αναπτυξιακών μέτρων αυξάνονται, καθώς η αποτυχία της επιβληθείσας πολιτικής γίνεται κοινή συνείδηση σε όλη την υφήλιο. Όλα δείχνουν ότι σύντομα θα αρχίσει η αναστροφή αυτής της πολιτικής -πότε, βέβαια, θα το νιώσει και ο Έλληνας πολίτης, είναι το μεγάλο ερώτημα.

Παρόλα αυτά, ας μην πιστεύουμε ότι η όποια αναπτυξιακή ώθηση θα δοθεί με όρους Γερμανικής ήττας. Η κα. Μέρκελ δεν πρόκειται να φύγει ταπεινωμένη και με κατεβασμένο το κεφάλι από κάποια Σύνοδο Κορυφής, έχοντας αποδεχτεί τα αναπτυξιακά πακέτα που θα επιβάλει ο κ. Ολάντ ή ο κ. Μόντι ή οποιοσδήποτε άλλος. Μην έχετε αμφιβολία ότι τρόπος θα βρεθεί να δηλώσουν όλοι νικητές -ας μην ξεχνάμε ότι νικητές δήλωναν ο κύριος ΓΑΠ και ο κ. Γ. Παπακωνσταντίνου όταν υπέγραφαν τα τραγικά Μνημόνια.

Θέλω να πω, ότι η καλλίτερη έξοδος από την Κρίση δεν θα έρθει με τον ηρωικό τρόπο του Αχιλλέα -δυστυχώς!-, αλλά με τον πολυμήχανο του Οδυσσέα. Απ’ έξω θα μοιάζει με νίκη της Τρόικας, μέσα στο στομάχι του όμως θα κρύβει τα υλικά που θα επιτρέψουν στον Έλληνα πολίτη να ανασάνει.

Αυτό βέβαια προϋποθέτει σχέδιο και στρατηγική, πολλή δουλειά υπόγεια και καθόλου ή ελάχιστα επικοινωνιακά παιχνίδια. Δεν θα είναι εύκολο, δεν θα είναι άμεσο, δεν μπορεί να είναι έτσι όπως έχουν γίνει τα πράγματα, αλλά τουλάχιστον θα υπάρχει μια προοπτική, ένα αποτέλεσμα μετρήσιμο και θετικό, όχι το έρεβος που μας αντιδωρίζεται μετά τα κάθε νέα μέτρα τα τελευταία δύο χρόνια.

Έλεγα και τις προάλλες: Το κόμμα ή τους ανθρώπους που έχουν την δυνατότητα να λειτουργήσουν έτσι, αυτή τη στιγμή, εγώ τουλάχιστον, δεν τους βλέπω.

Μακάρι να φανερωθούν μέχρι τις εκλογές…

Δεν υπάρχουν ανώδυνες λύσεις. Δυστυχώς.

Η νέα προεκλογική περίοδος ξεκίνησε -και μάλλον θα συνεχιστεί ως το τέλος- όπως αναμενόταν: Αλληλοκατηγορίες για ανευθυνότητα, προγραμματική ανεπάρκεια, αναξιοπιστία κοκ. Η κα. Μπακογιάννη μας είπε, για παράδειγμα, ότι η επιστροφή στη δραχμή θα καταστρέψει τρεις γενιές -απέφυγε φυσικά να αναφέρει πόσες γενιές κατέστρεψαν και συνεχίζουν να καταστρέφουν τα Μνημόνια που ψήφισε. Και ο κ. Τσίπρας, από την μεριά του, με άνεση μας ενημερώνει ότι το Μνημόνιο θα καταργηθεί την μέρα των εκλογών, αλλά το αφήγημα για το τι θα συμβεί μετά λογοτεχνίζει υπερβολικά και, εμένα τουλάχιστον, δεν με πείθει.

Έτσι, οι μεν στέκονται στην καταστροφή που θα έρθει, αν καταγγελθεί μονομερώς το Μνημόνιο, και οι δε στην καταστροφή που προκαλεί το Μνημόνιο. Ο καθένας δηλαδή επισημαίνει τα αρνητικά που έχει ή θα έχει ο άλλος δρόμος, χωρίς να μπαίνει στην διαδικασία να εξηγήσει την δική του πρόταση, τα θετικά και τα αρνητικά της, στους πολίτες. Υπόσχονται αόριστα αναπτύξεις, θέσεις εργασίας, επενδύσεις, προγράμματα, προσλήψεις και περιγράφουν με άνεση τον ζόφο που θα φέρει ο αντίπαλος. Ακόμα και αυτή, την ύστατη ώρα, παίζουν το ίδιο το εργάκι της μεταπολίτευσης ελάχιστα διασκευασμένο: Αυτό είναι το ρεπερτόριο την ορχήστρας του εθνικού μας Τιτανικού.

Και οι δύο πλευρές μας υπόσχονται ότι θα επαναδιαπραγματευτούν τους όρους δανεισμού. Αποφεύγουν βέβαια να θέσουν το οποιοδήποτε χρονοδιάγραμμα. Η επαναδιαπραγμάτευση μπορεί να πάρει μήνες, χρόνια, και τι θα συμβαίνει στο μεταξύ είναι κρίσιμο: Θα συνεχίζονται να λαμβάνονται μέτρα; Οι συμπολίτες μας θα συνεχίζουν να χάνουν τις δουλειές τους, να πένονται, να αυτοκτονούν;

Και βέβαια η επαναδιαπραγμάτευση μπορεί να αποτύχει. Πολύ απλά οι εταίροι μας μπορούν να αρνηθούν να τροποποιήσουν τους όρους του δανείου. Ή οι αλλαγές που θα δεχτούν να είναι ελάχιστες, του τύπου μην μειώνετε τις συντάξεις φέτος τον Ιούνιο, μειώστε τες του χρόνου τον Απρίλιο. Στην περίπτωση αυτή οι μεν φαίνονται διατεθειμένοι με παρηγοριές και ψέματα να το τραβήξουν όσο μπορέσουν, ενώ οι δε ακόμα το σκέπτονται -δεν ξέρω αν η (τραγική από κάθε άποψη) πρόταση Βούτση για Δημοψήφισμα αποτελεί και επίσημη θέση του Σύριζα.

.

Και αυτή η προεκλογική περίοδος αναδεικνύει την ανεπάρκεια της πολιτικής μας τάξης και του συστήματος εξουσίας εν γένει. Ξέρουν, μπορούν να λειτουργούν μόνο ως μεταπράτες ξένων ιδεών, ενδιάμεσοι και εντολοδόχοι όσων αποφασίζουν άλλοι αλλού. Ουσιαστικά το μόνο που υπόσχονται, το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να πάνε εκεί έξω, στα Κέντρα Λήψεως Αποφάσεων και να τους ζητήσουν να σκεφτούν κάτι άλλο ή κάτι κάπως διαφορετικό για την Ελλάδα. Δικό τους σχέδιο για την έξοδο από την Κρίση, «πατριωτικό» και «εθνικό» (για να χρησιμοποιήσουμε και τους όρους του συρμού), δεν διαθέτουν.

Αναρωτιέμαι με τρόμο, αν έχουμε τους ηγέτες που μας αξίζουν.

.

Όπως και να έχει πάντως, όποιος πιστεύει ότι στις εκλογές αυτές με την ψήφο του μπορεί να τελειώσει τον Εφιάλτη της Κρίσης και της Ύφεσης, κάνει, νομίζω, μεγάλο λάθος. Οι δυσκολίες την Δευτέρα των Εκλογών θα συνεχίσουν να είναι εκεί – κανένα νομοσχέδιο, καμιά υπουργική απόφαση δεν θα τις καταργήσει.

Ας το πάρουμε απόφαση: Θα πρέπει να κατεβούμε ολόκληρο το φαράγγι και μετά να ανεβούμε το απέναντι βουνό, για να βρεθούμε σε ξέφωτο. Τα γεφύρια που θα μας γλίτωναν κόπο και δρόμο, γκρεμίστηκαν και ασανσέρ στην ερημιά δεν υπάρχουν. Το θέμα είναι να έχουμε τουλάχιστον κάνα φανάρι μαζί μας κι ένα χάρτη, για να μην βαδίζουμε στα τυφλά.

Ο καθένας ας κρίνει μόνος του ποιος πολιτικός ή ποιος φορέας διαθέτει αυτές τις ικανότητες.

Προσωπικά δεν τον βλέπω.

Ξημερώνει. Μια προσωπική ιστορία

Κατηφόριζα την Brillat Savarin τις προάλλες όταν έπιασε να βρέχει. Αραιές σταγόνες, αλλά χοντρές, να τις νιώθεις καλά, όταν σε πετυχαίνουν. Κάποιοι σήκωσαν τις κουκούλες τους, δυο-τρεις ομπρέλες άνοιξαν και το μικρό σκυλί που έκανε τον απογευματινό του περίπατο μαζί με την αφεντικίνα του γαύγισε δυο φορές προς τον ουρανό.

Μου αρέσει η βροχή. Με γαληνεύει. Ο αέρας με χαλάει λίγο, η ξηρασία πολύ, αλλά η βροχή με βοηθάει να συγκεντρωθώ, να χαλαρώσω, να αδειάσω την ένταση –αν δεν πιτσίλιζε και τα γυαλιά μου, η σχέση μας θα ήταν ιδανική. Κούμπωσα το παλτό μου, άλλαξα ώμο στη βαλίτσα του λάπτοπ και συνέχισα να περπατάω κατά τι πιο αργά. Η μελωδία ήρθε ενστικτωδώς στα χείλη

Το σύννεφο έφερε βροχή

Μαζί με αυτά τα λόγια στο μυαλό:

«Δεν ξέρετε τον Μάνο Χατζιδάκι;»

 .

Στην Ε΄ Δημοτικού μας πήρε ο κ. Γκόγκας –τα προηγούμενα χρόνια δασκάλα μας ήταν η κα. Μάγκα. Κι αυτό ήταν μια απόδειξη ότι μεγαλώσαμε. Τώρα τα πράγματα θα έχουν αλλάξει, αλλά τότε τις μικρές τάξεις τις αναλαμβάνανε κατά κανόνα οι δασκάλες και τις μεγαλύτερες οι δάσκαλοι. Την αγκαλιά της μητέρας από την τάξη της δασκάλας χωρίζει ασφαλώς μια απόσταση, παρόλα αυτά, τώρα που τα σκέφτομαι, κάποια κοινή γραμμή υπάρχει. Όταν να έχεις απέναντί σου έναν «κύριο», τον δάσκαλο, αυτομάτως εξατομικεύεσαι / ενηλικιώνεσαι περισσότερο –κι ας είσαι μόλις 10 ή 11 χρονών.

Θυμάμαι ήμασταν ενθουσιασμένοι που θα είχαμε τον κ. Γκόγκα. Πρώτα-πρώτα ήταν ο διευθυντής του σχολείου μας, και όπως και να το κάνεις, αυτό μέτραγε. Μετά ήταν αυτό που σήμερα θα λέγαμε «πολύ γαμάτος» (αναρωτιέμαι πώς το λέγαμε τότε…), αφού στο μάθημα της φυσικής και της χημείας έκανε πραγματικά πειράματα! Είχε τον τρόπο του με τα παιδιά –δεν ξέρω αν σήμερα θα έπιανε, πάντως θυμάμαι ότι τα λόγια του μας εμπνέανε και μας κινητοποιούσαν.

Ήταν βέβαια ένας δάσκαλος της παλαιάς εποχής –για την ιστορία αφυπηρέτησε λίγο πριν τελειώσει η σχολική χρονιά. Που σημαίνει ότι στο ημερήσιο πρόγραμμα το κύριο βάρος έπεφτε στη Γλώσσα και τα Μαθηματικά, δευτερευόντως στην Ιστορία, Γεωγραφία, Θρησκευτικό –ό,τι τέλος πάντων κάναμε στην Πέμπτη τάξη– και τριτευόντως και μόνο, αν είχαμε τελειώσει καλά, καλά, καλά, αλλά πολύ-πολύ καλά τα υπόλοιπα, στην ωδική και τη ζωγραφική. Άλλωστε το μότο του ήταν: «Έχεις διαβάσει το μάθημα και το ξέρεις μια φορά καλά; Ξαναδιάβασέ το να το μάθεις δυο φορές καλά. Και μετά πάλι να το μάθεις τρεις φορές καλά». Παρεμπιπτόντως, ξαναθυμήθηκα την συμβουλή του, όταν προετοιμαζόμουν για τις Πανελλήνιες, την ακολούθησα και δεν το μετάνιωσα. Και την έχω εφαρμόσει ξανά και ξανά από τότε –και όχι μόνο στα μαθήματα και τα διαβάσματα.

Όπως καταλαβαίνεται, ήταν γεγονός όταν ο κ. Γκόγκας μας είπε την τελευταία ώρα μιας Τετάρτης ότι θα μάθουμε ένα τραγούδι. Βγάλαμε τα τετράδια της ωδικής και αρχίσαμε να αντιγράφουμε από τον πίνακα:

Το σύννεφο έφερε βροχή
κι έχουμε μείνει μοναχοί
κι έγινε η βροχή χαλάζι
δεν πειράζει, δεν πειράζει (δις).

«Το ξέρετε το τραγούδι;», ρώτησε όταν αφήσαμε τα μολύβια κάτω.

Κανένας δεν απάντησε.

«Τον Μάνο Χατζιδάκι τον ξέρετε; Τη Νάνα Μούσχουρη;»

Ησυχία.

«Μα δεν ξέρετε τον Μάνο Χατζιδάκι; Είναι ένας πολύ μεγάλος μας συνθέτης. Με τη Μούσχουρη, που είναι διάσημη τραγουδίστρια όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε όλο τον κόσμο, συνεργάζονταν παλιότερα…»

Επειδή είχα το συνήθειο να ζωγραφίζω όταν οι δάσκαλοι μας λέγανε το μάθημα, ο κ. Γκόγκας, όπως και άλλοι πολλοί, νόμιζαν ότι δεν προσέχω. Κάποιοι μου έρχονταν θυμωμένοι προς το μέρος μου και μου κλείνανε το τετράδιο, άλλοι λέγανε «Φώτη, εδώ προσέχουμε τώρα», ο κ. Γκόγκας συνήθιζε να ρωτάει:

«Τι λέμε τώρα;»

«Για μια τραγουδίστρια, που είναι πολύ γνωστή».

Κι αφού μας είπε τα σχετικά με τον Χατζιδάκι και την Μούσχουρη, ένα χέρι σηκώθηκε από την άλλη πλευρά της αίθουσας:

«Εγώ το ξέρω το τραγούδι, αλλά τα λόγια είναι διαφορετικά», είπε η Ελένη.

Ο κ. Γκόγκας χαμογέλασε και της είπε πως τα έκανε «πιο παιδικά».

Είχε αλλάξει το ορφανοί, με το μοναχοί. Επίσης το όνειρο και την λησμονιά τα έκανε ήλιο και συννεφιά –αναρωτιέμαι τι θα έλεγαν ο Χατζιδάκις ή ο Γκούφας για αυτές τις μικροπαρεμβάσεις.

Αναρωτιέμαι επίσης τι επίδραση θα είχαν πάνω μας οι αρχικοί, «ενήλικοι» στίχοι…

Αναρωτιέμαι και αν ο κ. Γκόγκας έκανε κάποιου είδους μεγαλύτερο μάθημα μαθαίνοντάς μας εκείνο το τραγούδι. Ήταν πάνω-κάτω η εποχή που η Αυριανή προσπαθούσε να σώσει την νεολαία μας από το «πνευματικό AIDS» που της μετέδιδε ο Χατζιδάκις, και όσοι θυμούνται κάπως εκείνες τις εποχές, καταλαβαίνουν τι σήμαινε η διδασκαλία του συγκεκριμένου τραγουδιού…

.

Το τραγούδι πάντως μας άρεσε –θυμάμαι ζητούσαμε κι από τους άλλους μας δασκάλους, όταν είχε φύγει πια ο κ. Γκόγκας να το λέμε.

Μετά το ξέχασα και το ξανασυνάντησα πάλι προς το τέλος της εφηβείας μου στη Λαϊκή Αγορά. Η αλήθεια είναι ότι το άκουγα χωρίς στέκομαι –είναι άλλα που μου έκαναν και μου κάνουν πιο πολύ εντύπωση και που θέλω να καταλάβω καλλίτερα. Όμως τις προάλλες, καθώς περπατούσα και βρεχόμουνα ψιθυρίζοντας τα λόγια του, ένιωσα ότι κάτι έχει να μας πει και για το σήμερα

Τι έχει ο φτωχός να φοβηθεί
σπίτι ουρανός όπου σταθεί
το δισάκι του στον ώμο
για τον δρόμο, για τον δρόμο…

Δεύτερες σκέψεις για το εκλογικό αποτέλεσμα

1. Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έφεραν ένα καλό, κατά την εκτίμησή μου, αποτέλεσμα:

Αφενός μεν καταδικάζονταν απερίφραστα και πέραν κάθε αμφιβολίας οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν τα τελευταία 2 χρόνια καθώς και τα κόμματα και οι πολιτικοί που ταυτίστηκαν μαζί τους κι αφετέρου αναδείχτηκε η πιο φρέσκια πολιτική δύναμη του τόπου, η οποία στάθηκε με συνέπεια απέναντι σε αυτές τις πολιτικές, ο Σύριζα -αν δεν υπήρχε η ΧΑ στη μέση, θα μπορούσαμε να το πανηγυρίσουμε με λιγότερες τύψεις.

Το πρόβλημα όμως είναι ότι όπως όλα τα ωραία, δεν είναι εύκολο στη διαχείριση. Όπως όλα τα ωραία, θα πρέπει να το προσεγγίσεις με αυτοπεποίθηση και ταπείνωση για να το κερδίσεις και να το χαρείς.

Γιατί η Δημοκρατία έχει αυτή την δυσκολία:Από τη μια σε θέλει δυνατό, να πιστεύεις ότι έχεις την απάντηση στο δεδομένο πρόβλημα, από την άλλη όμως σε θέλει και ταπεινό, να κόψεις τις γωνίες σου για να μπορέσουν να χωρέσουν και οι άλλοι, οι πιο αδύναμοι, σε αυτήν. Διαπραγμάτευση δεν είναι να λέει ο καθένας την άποψή  του με ολοένα πιο δυνατή φωνή, αλλά η κάθε πλευρά να εκφράζει με σαφήνεια την αρχική της θέση και να αναζητεί τον άλλον στη μέση. Και για να το πούμε πιο συγκεκριμένα, είναι άλλο πράγμα η προσπάθεια να πείσεις τους πολίτες προεκλογικά και άλλο να επιχειρείς να επιβάλεις την άποψή σου μετεκλογικά στους αντιπάλους σου. Μετεκλογικά δεν επιβάλεις. Μετεκλογικά, αν είσαι ο νικητής, συνθέτεις. Και όσο πιο ευρεία, όσο πιο επιτυχημένη είναι η σύνθεση, τόσο πιο μεγάλο βάθος κοινωνικό, χρονικό, ιστορικό διαθέτει. Χρόνια τώρα ζούμε την στρέβλωση να επιβάλλονται  στην κοινωνία, αλλά και στα κόμματα μετεκλογικά διλήμματα και μονόδρομοι από το Σύστημα Εξουσίας, είναι καιρός να απαλλαγούμε από την ανάγκη να συντρίψουμε τον άλλον.

.

2. Συζητούσα χθες στο twitter με οπαδούς του Σύριζα και κατανοώ απολύτως την αγωνία τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως όταν η ΝΔ_ και το Πασόκ προσφέρουν ψήφο ανοχής σε μια αριστερή Κυβέρνηση, ποντάρουν στην αποτυχία της και είναι βέβαιο ότι θα του πετάνε πεπονόφλουδες στον δρόμο -όλοι το ξέρουμε. Αλλά έτσι παίζεται το πολιτικό παιχνίδι στην Ελλάδα, όχι μόνο σε επίπεδο Συγκυβέρνησης ή Κυβέρνησης με ψήφο ανοχής από τους αντιπάλους, αλλά και στο εσωκομματικό πεδίο: λίγες πεπονόφλουδες έχουν ρίξει στον δρόμο του Αλέξη Τσίπρα οι σύντροφοί του, ακόμα και ο πολιτικός του μέντορας; Αλλά ο ίδιος ωρίμασε και δυνάμωσε μέσα από αυτές τις δοκιμασίες, ωφελήθηκε.

Επιπλέον, στην προκειμένη περίπτωση ισχύει αυτό που έγραφε χθες στο twitter ο Νίκος Κοτζιάς: «Κυβέρνηση δεν επείγει γιατί το ζητούν οι δανειστές, αλλά για να βρεθεί τροφή για τους πεινασμένους,εργασία στους ανέργους, να ανακτηθεί η κυριαρχία της χώρας, που βρίσκεται υπο επιτροπεία».

Ακριβώς για αυτόν τον λόγο περιμένω και ελπίζω ο κ. Τσίπρας αντί να προσπαθεί να διαφυλάξει τα νώτα του, να ανοίγει δρόμους μπροστά του. Ο λαός το θέλει, οι αντίπαλοι του δίνουν την δυνατότητα, οπότε το μόνο ερώτημα είναι αν ο ίδιος και το κόμμα του το μπορούν. Ας συγκροτηθεί μια αριστερή Κυβέρνηση η οποία θα διαπραγματευτεί με τους εταίρους μας το χρέος, το δάνειο και το Μνημόνιο. Αν τα κόμματα που παρέχουν την ψήφο ανοχής προσπαθήσουν να επαναφέρουν το Μνημόνιο από το παράθυρο, ο λαός θα τα καταδικάσει -όχι μόνο οι οπαδοί του Σύριζα και της Δημάρ, αλλά και όσοι πολίτες με συνέπεια σταθήκαμε απέναντι στο Μνημόνιο αυτά τα 2 χρόνια, όσοι ήμασταν και είμαστε δίπλα στον Σύριζα σε αυτό, αν μη τι άλλο, το θέμα.

.

3. Ο κ. Σαμαράς προσπαθεί να μας πείσει ότι έχει πια κατανοήσει ότι το ιδεολογικό ρεύμα που εκπροσωπεί είναι πλειοψηφικό μόνο ανάμεσα στους σχολιαστές της ιστοσελίδας που και ο ίδιος αρθρογραφεί, αλλά συνεχίζει να κάνει το ένα λάθος μετά το άλλο. Χθες, μετά το άτοπο (ας το πούμε έτσι) αίτημα του κ. Τσίπρα να του ζητήσει να ανακαλέσει την παλιά υπογραφή του και να βάλει μια καινούργια, ζώστηκε τα άρματα και έκανε μια ιδιαίτερα επιθετική δήλωση -η οποία άφηνε παράθυρο ανοιχτό για συνεργασία παρόλα αυτά. Θα ήθελα να σταθώ σε δύο σημεία:

α) Το εκλογικό αποτέλεσμα της Κυριακής είναι η μεγάλη ευκαιρία να ενωθεί ο λαός και μάλιστα κάτω από την ομπρέλα μιας αριστερής Κυβέρνησης με στήριξη από την Δεξιά, αλλά και την Σοσιαλδημοκρατία. Θεωρώ ότι είναι η ιστορική ευκαιρία του Αλ. Τσίπρα, ένα πραγματικά win-win σενάριο. Αντιθέτως, αν η χώρα οδηγηθεί σε εκλογές με δίλημμα πλέον όχι την επικύρωση του Μνημονίου, αλλά Ναι ή Όχι στην Ευρωπαϊκή Ένωση κι από την μια έχουμε το Κεντροδεξιό Μέτωπο του κ. Σαμαρά κι από την άλλη το Αριστερό τ ου κ. Τσίπρα, ασχέτως αποτελέσματος θα ζήσουμε έναν διχασμό τέτοιας έκτασης, που είχαμε πολλές δεκαετίες να ζήσουμε. Αν συνυπολογίσουμε και την Κρίση, η οποία είναι εδώ και δεν πρόκειται να ξορκιστεί με κανένα εκλογικό αποτέλεσμα, αναρωτιέμαι ποιος είναι εκείνος που θα μπορέσει να διαχειριστεί την δυστυχία που προκάλεσαν η Κρίση και οι πολιτικές του Μνημονίου σε συνδυασμό με μια διασπασμένη κοινωνία.

β) Ο κ. Σαμαράς προσπαθεί να προβάλει ως δική του ιδέα και πρωτοβουλία το Μέτωπο που του επιβάλλεται πρώτα από τα κάτω, την βάση του κόμματος που αρχηγεύει και γενικότερα της Κεντροδεξιάς, και δευτερευόντως από τις άλλες πτέρυγες της ΝΔ_ του. Προσπαθεί επίσης να δείξει ότι εκπροσωπεί την ηγεμονική δύναμη της παράταξης. Όμως μετά την καταστροφική διετή αρχηγία του, η Νέα Δημοκρατία μόνο στο Antinews ψιλοηγεμονεύει και πουθενά αλλού – είναι απλώς το μεγαλύτερο κόμμα στα Δεξιά του πολιτικού φάσματος. Το να προσέλθουν σε αυτό το κόμμα 2-3 φουσκωμένα Εγώ, όπως του κ. Μάνου ή της κας Μπακογιάννη, ελάχιστα θα διαφοροποιήσουν την κατάσταση. Ένα κόμμα που οι βαρώνοι του πηγαινοέρχονται με στόχο την εξουσία δεν υστερεί απλώς σε ελκυστικότητα, δεν έχει καν λόγο ύπαρξης.

Συμπέρασμα: Για να έχει δυναμική το όποιο Μέτωπο χρειάζεται ιδεολογία και πρόγραμμα και συγκεκριμένους στόχους. Δεν αρκεί η συσπείρωση προσωπικοτήτων εν ονόματι ενός φαντασιακού εν πολλοίς εχθρού.

Επιτέλους, ζούμε στο 2012 και όχι στο 1945 (κι αυτό δεν αφορά μόνο τον κ. Σαμαρά.)

.

4. Ξέρω ότι πέραν των οπαδών που είτε αναλώνονται σε πανηγύρια είτε ετοιμάζονται να ξεθάψουν τα τσεκούρια του πολέμου, πολλοί συμπολίτες μας ανησυχούν αυτές τις μέρες φοβούμενοι ότι μπορούν να χάσουν τα λίγα που τους έχουν απομείνει ή ότι θα παραμείνουν καθηλωμένοι στην απελπισία στην οποία βρίσκονται. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε τρομερά δύσκολη θέση, ταυτόχρονα όμως η άποψη ότι η λιτότητα δεν οδηγεί μόνο σε μεγαλύτερη Κρίση βρίσκει όλο και περισσότερους υποστηρικτές. Μαζί με τις απειλές για άτακτη χρεοκοπία ή έξοδο της Ελλάδας από την ζώνη του Ευρώ, που ακούμε άλλωστε τα 2 τελευταία χρόνια, έρχονται και πολλές βροντερές φωνές συμπαράστασης. Οι χαρτογιακάδες των Βρυξελλών και η Γερμανία έχουν και το μαχαίρι και το πεπόνι, αλλά στην σύγχρονη διεθνή σκηνή η στυγνή επιβολή έχει κάποια όρια -φαίνεται ότι έχουμε φτάσει σε αυτά ακριβώς τα όρια. Το timing φαντάζει σωστό για να θέσει η Ελλάδα, μια νέα, δυναμική Κυβέρνηση της Ελλάδας τα ζητήματα του χρέους, της ανάπτυξης, της λιτότητας, ελπίζοντας σε μια άμεση ανακούφιση των πολιτών. Οπότε αντί να ανησυχούμε και να παίζουμε το παιχνίδι του κάθε κομματόσκυλου, που ποντάρει στην αγωνία μας για να κερδίσει λίγα ψιχία εξουσίας παραπάνω, ας διατηρούμε την ψυχραιμία και την αισιοδοξία μας.

Ακόμα και τίποτα να μην επιτευχθεί τώρα, πάλι δεν χρειάζεται φόβος και τρόμος. Όπως είχε πει και ένας σοφός στη ζωή και την πολιτική δεν υπάρχουν τελευταίες ευκαιρίες.

Πρώτες σκέψεις για το εκλογικό αποτέλεσμα

1. Τα τελευταία 2 χρόνια Έλληνες και ξένοι παράγοντες και αναλυτές προσπάθησαν να μας πείσουν ότι η Ελλάδα είναι «ειδική» περίπτωση μέσα στην Ε.Ε. Τα σημερινά αποτελέσματα αποδεικνύουν ότι η Ελλάδα παραμένει μια χαρακτηριστική Ευρωπαϊκή χώρα: Όπως στην Γαλλία και στη χώρα μας οι πολιτικές της λιτότητας αποδοκιμάστηκαν με σαφήνεια από τους ψηφοφόρους. Όπως στη Γαλλία η αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας προκάλεσε την άνοδο της ακροδεξιάς. Από αυτή την άποψη, οι Έλληνες πολίτες, παρά την δοκιμασία που υπέστησαν και συνεχίζουν να υφίστανται, δεν απομακρύνθηκαν από την Ευρωπαϊκή εμπειρία, αλλά συνεχίζουν να σκέφτονται όπως και οι άλλοι εταίροι τους, που αντιμετωπίζουν ανάλογα προβλήματα, αν και όχι τόσο οξυμένα.

Τα σημερινά αποτελέσματα γεννούν όμως δυο ερωτήματα:

α) Οι χαρτογιακάδες των Βρυξελλών (το Ευρωϊερατείο, που λέει και ο Στ. Λυγερός) τώρα που οι προβλέψεις γίνανε γεγονός, θα προβεί σε διόρθωση/ανασχεδιασμό της πολιτικής θα συνεχίσουν στην ίδια κατεύθυνση οδηγώντας την Ένωση στην κατάρρευση;

β) Η πολιτική μας ηγεσία θα μπορέσει να εκμεταλλευτεί το σημερινό αποτέλεσμα για να αλλάξει τους όρους του Μνημονίου και να μετριάσει -έστω!- την λιτότητα ή θα αποδειχτεί εξίσου ανίκανη και ανάξια με την χτεσινή που μας έβαλε σ’ αυτό;

.

2. Ο Αλέξης Τσίπρας είναι ο πρώτος της γενιάς μου που κατακτά μια τόσο υψηλή θεσμική θέση και πρέπει να σας πω ότι πολύ το χαίρομαι. Δεν έχει σημασία, αν διαφωνούμε ή αν συμφωνούμε εδώ ή εκεί – το θέμα είναι ότι αυτή η γενιά, που δεν τόλμησε να αμφισβητήσει την προηγούμενη παρά την καταφανή της αποτυχία, άρχισε επιτέλους να διεκδικεί και να κερδίζει αυτά που της ανήκουν. Με το σημερινό αποτέλεσμα ο Τσίπρας έγραψε ιστορία -το ερώτημα είναι αν η σημερινή βραδιά θα καταγραφεί ως μια ακόμα χαμένη ευκαιρία για την Αριστερά και την Ελλάδα ή ως η επιτυχία. Ο ίδιος πάντως μετά την σύγκρουσή του με τον πολιτικό του μέντορα, Αλ. Αλαβάνο, τις εσωκομματικές φουρτούνες με αποκορύφωμα την αποχώρηση του Φ. Κουβέλη  και την αντιπολιτευτική-αντιμνημονιακή δράση που ανέπτυξε στη Βουλή και τις πλατείες, φαίνεται να έχει ωριμάσει, κάτι που αποτυπώθηκε και στη δήλωση με την οποία χαιρέτησε το αποτέλεσμα. Οι ευθύνες του είναι μεγάλες, μεγαλύτερες όμως είναι οι δυνατότητές του.

.

3. Το Πασόκ συνετρίβη. Συνετρίβη η πριγκιπική αλαζονεία του «σώζω την χώρα», των αφ’ υψηλού διλημμάτων, του κενού βερμπαλισμού, της γυάλινης πραγματικότητας της «Ισχυρής Ελλάδος», του πλέγματος κόμμα-κράτος-συνδικαλισμός, που κυριάρχησαν επί 30 χρόνια.

Άκουγα σήμερα στα κανάλια ότι το Πασόκ επιστρέφει στα ποσοστά του 1974 -η σύγκριση αυτή, όσο αληθινή μοιάζει, τόσο ψευδής είναι. Γιατί το Πασόκ του τότε ήταν ένα νεογέννητο κόμμα, με δυναμισμό και προοπτική, ενώ το τωρινό είναι το γερασμένο όχημα των υπερφουσκωμένων εγώ των πρωτοκλασάτων του. Πώς αυτός ο σχηματισμός να αντιπαρατεθεί με την νεανική ορμή του Σύριζα και να επανακτήσει την κυριαρχία της Κεντροαριστεράς; Στην καλλίτερη περίπτωση θα συγχωνευτεί με κάποιο τρόπο με τους ανανεωτικούς του Φ. Κουβέλη και θα δημιουργήσουν ένα κόμμα για το οποίο όλοι θα έχουμε ένα καλό λόγο να πούμε, αλλά ελάχιστοι θα το ψηφίζουμε -όπως ήταν ο Συνασπισμός επί Κωνσταντόπουλου.

Δεν είναι συγκυριακό, πιστεύω, που οι ψηφοφόροι του στράφηκαν αλλού.

.

4. Σήμερα ζήσαμε και το σπάνιο φαινόμενο ο πρώτος να συγκαταλέγεται ανάμεσα στους ηττημένους. Και μάλιστα τους βαριά ηττημένους. Όταν ανέλαβε την προεδρία της  ΝΔ ο κ. Σαμαράς διακήρυσσε ότι θα φέρει πίσω το 10% των πολιτών που εγκατέλειψαν το κόμμα στις εκλογές του 2009 -αντ’ αυτού η εκλογική δύναμη μειώθηκε κατά 14%. Κι αυτό γιατί όλες οι στρατηγικές επιλογές του κ. Σαμαρά και της ηγετικής του ομάδας (Δήμας, Αβραμόπουλος, Μουρούτης, Λαζαρίδης, Ψυχάρης κλπ) αποδείχτηκαν λανθασμένες: Το όχι στο πρώτο Μνημόνιο, το ναι στο δεύτερο, η Συγκυβέρνηση Παπαδήμου, η προεκλογική εκστρατεία, η στάση που τήρησε εντός  του κόμματος κτλ. Το αδιέξοδο του κ. Σαμαρά είναι τέτοιο, ώστε δεν έχει καν την δυνατότητα να αναλάβει την ευθύνη για το αποτέλεσμα και να παραιτηθεί αξιοπρεπώς, όπως έκανε το 1996 ο Μ. Έβερτ -οπότε συνεχίζει. Για πόσο όμως ακόμα; Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη αρχίσει.

.

5. Αν άκουγες την κα Παπαρήγα νόμιζες ότι στο ΚΚΕ δεν κατάλαβαν τίποτα απ’ όσα έγιναν σήμερα, αν όμως έβλεπες το καταβεβλημένο όμως ύφος της, καταλάβαινες ότι ο πολιτικός σεισμός της 6ης Μαΐου συντάραξε και τον Περισσό. Το πώς θα αντιδράσει και σε ποιο χρόνο το ιερατείο του ΚΚΕ είναι άγνωστο, οι όποιες αλλαγές πάντως δεν μπορούν να περιμένουν για πολύ καιρό ακόμα.

.

6. Ο κ. Καρατζαφέρης πρέπει να εκνευριζόταν πολύ όταν ο Κ. Καραμανλής επαναλάμβανε την στερεότυπη φράση «δεν συνεργαζόμαστε με τα άκρα», σήμερα όμως πρέπει να αντιλήφθηκε ότι ο πρώην Πρωθυπουργός του έκανε ένα μεγάλο δώρο. Γιατί ως «άκρο» το κόμμα του κ. Καρατζαφέρη είχε λόγο ύπαρξης. Από τη στιγμή που μεταφέρθηκε στο κέντρο της πολιτικής σκακιέρας και κατέστη αξιόπιστος Κυβερνητικός εταίρος, οι οπαδοί του αναζήτησαν άλλο όχημα. Νομίζω ότι κάπου εδώ τελειώνει η ιστορία του.

.

7. Λίγοι κατάλαβαν γιατί ο κ. Μάνος δεν συνεργάστηκε με την κ. Μπακογιάννη, λιγότεροι αντιλήφθηκαν τις προγραμματικές διαφορές των δύο κομμάτων και ακόμα πιο λίγοι μπήκαν στην διαδικασία να ενδιαφερθούν.

Εκ των πραγμάτων αποδείχτηκε ότι ο κ. Μάνος πρόσθεσε μια ακόμα ατυχή συνεργασία στο βιογραφικό του.

.

8. Δεν ξέρω αν θα γίνουν εκλογές σε ένα μήνα, σε ένα χρόνο ή σε τρία τέρμινα, σήμερα πάντως είναι ξεκίνησε μια διαδικασία ανασύνθεσης του πολιτικού σκηνικού, η οποία θα χρειαστεί και δεύτερη, ίσως και τρίτη, ίσως και περισσότερες εκλογικές διαδικασίες για να ολοκληρωθεί.

Το να χάνονται οι βεβαιότητές μας, και μάλιστα με τόσο ριζικό τρόπο, δεν είναι εύκολο, πολλες φορές μάλιστα δεν είναι και ανώδυνο. Ξέρω ότι το εκλογικό αποτέλεσμα άλλους ανησύχησε, άλλους θύμωσε, άλλους φόβισε -προσωπικά με χαροποίησε. Για πρώτη φορά δημιουργήθηκε πραγματικός χώρος, όχι μόνο στην πολιτική σκηνή, αλλά και στις συνειδήσεις των ανθρώπων, για να εμφανιστούν νέοι σχηματισμοί, νέες συνθέσεις, να αναδυθούν νέες δυνάμεις, νέα κόμματα. Ούτε οι ισχυρές αυτοδυναμίες, ούτε οι μεγάλες συγκυβερνήσεις μπορούν να σώσουν την χώρα, αν δεν υπάρχει ένα Εθνικό Σχέδιο για την υπέρβαση της Κρίσης και συγκεκριμένοι στρατηγικοί στόχοι. Το Μνημόνιο ως τέτοιο σχέδιο έχει αποτύχει και οι πολίτες το καταδίκασαν -είναι επιτακτική ανάγκη να βρεθεί άλλος δρόμος. Είναι επιτακτική η ανάγκη, για να το πω και διαφορετικά, να απεγκλωβιστούμε από διλήμματα και μονοδρόμους και να μιλήσουμε πολιτικά – μόνο έτσι θα μπορέσει να δημιουργηθεί το Εθνικό Σχέδιο σωτηρίας που έχουν ανάγκη οι πολίτες, ο καθένας από εμάς. Αυτό είναι και το μέτρο που θα κριθούν οι ηγεσίες, σημερινές και αυριανές. Αλλά και η κοινωνία.