Ευτυχία

Πέστε το προφητικό, σημαδιακό, οτιδήποτε, αλλά στα 27 μου ήμουν τρελά ερωτευμένος με μια Ευτυχία, η οποία ούτε να με κλάσει. Της έκανα δώρα, της έγραψα γράμματα και ποιήματα, έβαλα κοινούς μας φίλους να της πουν δυο λόγια για μένα, έκανα πράγματα τρελά και εξευτελιστικά –τίποτα. Η Ευτυχία, που την φωνάζαμε Έφη, γιατί το «Ευτυχία» της ακουγόταν σαν όνομα γριάς, αδιαφορούσε πλήρως για την ύπαρξή μου κι από ένα και σημείο και μετά άρχισε και να ενοχλείται.

Τουλάχιστον εκείνη ήταν μια συγκεκριμένη Ευτυχία, πρόσωπο με σάρκα και οστά, κάποια που ποθούσες να την αγκαλιάσεις και να βυθίσεις το πρόσωπό σου ανάμεσα στα στήθια της, να νιώσεις την ανάσα της στο αφτί σου, να πιεις τον πρώτο καφέ της μέρας χαϊδεύοντας τα μάτια της. Δεν ήταν κάτι πέρα από την καθημερινότητα, έξω από την ανθρώπινη εμπειρία, άπιαστο και ακαθόριστο, θολό και θελκτικό, σαν την ευτυχία που προβάλλουν τα ιλουστρασιόν περιοδικά και κυνηγάμε αενάως.

Και τι είναι ευτυχία;

Πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν άνθρωποι που διαθέτουν υγεία, νιάτα, ομορφιά, οικονομική επιφάνεια, αναγνώριση –όλα όσα ο απλός πολίτης νομίζει ότι του λείπουν– και να νιώθει δυστυχισμένος, να σαλπάρει σε τεχνητούς παραδείσους, να είναι καταθλιπτικός και να ζει με ψυχοφάρμακα;

Τι είναι αυτό που κυνηγάμε τελικά;

Το συζητούσαμε τις προάλλες με φίλους και συμπέρασμα δεν βγάλαμε. Γιατί αυτό που εννοείται ως ευτυχία σήμερα είναι τόσο αφηρημένο, που καθίσταται αόρατο –θα έλεγα ανύπαρκτο, αν δεν ήταν τόσο έντονη η ανάγκη μας να την κατανοήσουμε.

Σκέφτομαι τώρα την συζήτηση αυτή και αναρωτιέμαι μήπως τελικά οι σύγχρονοι άνθρωποι αντιλαμβανόμαστε την ευτυχία με όρους κατανάλωσης. Αυτό που έχουμε δεν μας αρκεί, θέλουμε να αποκτάμε το κάθε φορά καινούργιο, το οποίο αυτόματα καθίσταται παλιό και πρέπει να αντικατασταθεί από κάτι πιο καινούργιο. Τι σημασία έχει αν το καινούργιο  έχει τόσο μικρές διαφορές από το μη-καινούργιο, που στην πραγματικότητα δεν του αξίζει ο τίτλος του καινούργιου; Εμείς το θέλουμε. Χωρίς αυτό δυσθυμούμε, με αυτό νιώθουμε ευφορία –ναι, αγγίζουμε την ευτυχία.

Έχουμε παγιδευτεί σε αυτό το γρανάζι, το οποίο παραδόξως σε καιρούς άκρατου ατομικισμού είναι ένα γρανάζι συλλογικό. Και το περίεργο (από μια άποψη καθόλου περίεργο, απολύτως λογικό κι αναμενόμενο) είναι ότι δεν θέλουμε να απεμπλακούμε απ’ αυτό, αλλά να βυθιστούμε ακόμα περισσότερο. Να χαθούμε εκεί μέσα. Πολλές φορές νομίζω ότι ως απόλυτη ευτυχία θεωρούμε την απόλυτη απώλεια του εαυτού μας –τόσο δύσκολο μας είναι να τον χειριστούμε.

Αυτή η αντίληψη για την ευτυχία έχει εισχωρήσει τόσο βαθιά στην κουλτούρα μας, το κοινωνικό μας DNA, το υπερεγώ, που δεν έχει αφήσει κανένα τομέα ανέγγιχτο. Ο φόβος, για παράδειγμα, να μην ρουτινιάσει η σχέση, δηλαδή να μην γίνει μια καθημερινότητα αναγνωρίσιμη και δεδομένη, κάτι που εν τέλει παρέχει ηρεμία και γαλήνη, αλλά να παραμείνει απρόβλεπτη και συναρπαστική, δηλαδή ένα διαρκές ζητούμενο, δεν είναι μια άλλη έκφανση αυτής της αντίληψης;

Δεν φταίνε βέβαια για όλα αυτά οι πολυεθνικές και οι χολιγουντιανές ταινίες. Πίσω από την ανάγκη να κυνηγάμε διαρκώς την αφηρημένη / απροσδιόριστη / δυσπερίγραπτη / ανύπαρκτη(;) ευτυχία κρύβεται στην τελική ο Φόβος του Θανάτου. Μπορεί να πατήσαμε στη Σελήνη, να αποκωδικοποιούμε τον γενετικό κώδικα ή να ανακαλύψαμε το «σωματίδιο του θεού», αλλά τον αρχέγονο φόβο για το Τέλος της Ζωής (που μπορεί να είναι και μια Αρχή, αλλά μπορεί να είναι και Τέλος), δεν μπορέσαμε να τον υπερβούμε στο ελάχιστο. Από αυτή την άποψη, ελάχιστα διαφέρουμε από τον Άνθρωπο των Σπηλαίων: Εκείνος γαντζωνόταν από το τοτέμ για να ξορκίσει τον θάνατο, εμείς από τις καινούργιες μας μπότες –από την άλλη βέβαια, εξαιτίας ακριβώς αυτού του φόβου δεν ζούμε σε σπήλαια, αλλά στα διαμερίσματά μας και δεν λατρεύουμε την φωτιά, αλλά μετράμε αντίστροφα για την κυκλοφορία του επόμενου καινούργιου γκάτζετ.

.

Τα παραπάνω δεν οδηγούν σε κάποιο λογικό συμπέρασμα –προσωπικά σε ελάχιστα συμπεράσματα έχω κατορθώσει να καταλήξω. Αλλά υπάρχει ένα εμπειρικό:

Νομίζω ότι είναι μάταιο να τρέχει κανείς πίσω από την ευτυχία. Νομίζω ότι είναι πιο σοφό να επιδιώκουμε την ισορροπία. Στο κάτω-κάτω της γραφής, όπως τραγούδησε και ο Σαββόπουλος:

Η ευτυχία, τζιέρι μου, είναι τη για τα ζώα

Tagged: , ,

14 thoughts on “Ευτυχία

  1. Δύτης των νιπτήρων 24/09/2012 στο 12:23 μμ Reply

    Αφού σχολαστικά διορθώσω το «τζιέρη»…
    τζιέρι, το: από το τουρκ. ciğer, «συκώτι»😉

    να προσθέσω κάτι άλλο από Σαββ.:

    Ερώτηση: Είσαι γενικά ευχαριστημένος; Απάντηση: Τι πάει να πει ευχαριστημένος; Ο άνθρωπος στη ζωή δεν ήρθε για να ευχαριστηθεί, αλλά για να αντέχει στην πραγματικότητα

    (συνέντευξη του ’74)

    • fvasileiou 24/09/2012 στο 12:27 μμ Reply

      Εμείς όμως δεν λέμε «ο τζιέρης»;

      Η συνέντευξη υπάρχει στη Σούμα;

      • Δύτης των νιπτήρων 24/09/2012 στο 12:37 μμ Reply

        Τι να σου πω, δεν το έχω ακούσει έτσι. Τη συνέντευξη την είχα αντιγράψει (παλιά) από τη συσκευασία σιντί+συνεντεύξεις+φωτογραφίες «Ο Σαββόπουλος στη Λύρα» (αγορασμένο, στο θεό σου, μέσω τηλεπωλήσεων). Αν θυμάμαι καλά πάντως, δεν υπάρχει στα τομίδια με τις παρτιτούρες που είχε βγάλει για κάθε δίσκο.

        • fvasileiou 24/09/2012 στο 12:47 μμ Reply

          Το διορθώνω -ούτως ή άλλως το τζιέρι ακουστά το έχω, στα μέρη μου δεν το χρησιμοποιούμε.

          Τη θυμάμαι την διαφήμιση της telemarketing για το κουτί του Σαββόπουλου! Ο μόνος λόγος που δεν την πήρα κι εγώ ήταν γιατί ήδη είχα σε CD τα παλιά του -αν και το δισκάκι με τον «Καθρέφτη» του Μπαγιαντέρα μου φαινόταν ικανός λόγος, αλλά τα οικονομικά μου δεν διαφωνούσαν🙂

  2. Mairi 24/09/2012 στο 2:20 μμ Reply

    Ίσως να πρέπει να (ανά)ζητούμε τη χαρά. Η ευτυχία είναι η καλή τύχη (που δεν περνάει απ΄το χέρι μας αν θα μας δωθεί ή όχι). Σχετικά με το σαββοπουλικό: δεν είναι τάχα κι ο άνθρωπος ένα από τα ζώα;🙂

    • fvasileiou 25/09/2012 στο 9:46 πμ Reply

      Ίσως τη χαρά… Τι να πω, δεν ξέρω… Δεν έχω απάντηση…
      Ό,τι αναπαύει τον καθένα…

  3. Ευάγγελος 24/09/2012 στο 2:33 μμ Reply

    Ευτυχία είναι μια τόσο υποκειμενική κατάσταση, που νομίζω είναι καλύτερα όταν σου τυχαίνει να την αισθάνεσαι παρά να προσπαθείς όντας νηφάλιος να την ορίσεις. Δεν είδες η φίλη σου, η Ευτυχία; Ούτε με τ’ όνομά της δεν ήταν ευτυχισμένη!

    • fvasileiou 25/09/2012 στο 9:50 πμ Reply

      Αναγκαστικά, νομίζω, μπαίνει κανείς στην διαδικασία να την ορίσει όντας νηφάλιος, μελαγχολικός, καταθλιπτικός, λυπημένος. Γιατί ψάχνει να βρει προς τα πού να πάει, σε τι να στοχεύσει.

      Δεν ξέρω τι παθαίνουν ορισμένες γυναίκες (πιθανόν και άντρες…) με τα ονόματά τους, τα οποία είναι και ωραία, ρε παιδί μου🙂

  4. Titina 24/09/2012 στο 4:26 μμ Reply

    Ναι αλλά τι γίνεται με τους ανθρώπους που δηλώνουν ευτυχισμένοι?!Αρα υπάρχει ευτυχία! Και εφόσον υπάρχει γιατί να τη θεωρείς σαν άπιαστο όνειρο και όπως είπες στεγνά να ζητάμε την ΠΑΝ-βαρετή ισορροπία? Μήπως ψάχνεις αφορμή να δικαιολογήσεις τον εαυτό σου που δε μπορεί να τη βρει ώστε να σταματήσεις να την αναζητάς?!Η σκέφτεσαι εεεεεε η ευτυχία τους είναι παροδική ή νομίζουν ότι είναι ευτυχισμένοι ή ουσιαστικά βολεύεσαι σε αυτό που έχεις ήδη κτλ κτλ!

    • fvasileiou 25/09/2012 στο 9:53 πμ Reply

      Δεν νομίζω να έγραψα κάπου ότι δεν υπάρχει ευτυχία. Στεγνά ή υγρά ούτε συμβουλές δίνω, ούτε φιρμάνια βγάζω. Τις σκέψεις μου καταγράφω, οι οποίες μάλιστα, όπως το γράφω όσο πιο καθαρά μπορώ, δεν οδηγούν και σε κάποιο λογικό συμπέρασμα. Λιθοι, πλίνθοι, κέραμοι εν ολίγοις.
      Όπως έγραψα και πιο πάνω, ό,τι αναπαύει τον καθένα.

  5. hfaistiwnas 24/09/2012 στο 10:20 μμ Reply

    Ισορροπία αγαπητέ μου, καλά το είπες, αυτοσκοπός να γίνει η ισορροπία, όχι η ευτυχία..
    όλα έρχονται..

    • fvasileiou 25/09/2012 στο 9:57 πμ Reply

      Καλημέρα Ηφαιστίωνα!
      Συνήθως νοσταλγούμε εκείνο που μας λείπει😛

  6. Belbo 25/09/2012 στο 9:07 μμ Reply

    Πολύ ενδιαφέρον κείμενο Φώτη. Σίγουρα όχι σ´ αυτοκίνητο & ακίνητο δε βρίσκεται, μάλλον σε ένα σκοπό ίσως, σε μια πορεία, για εμένα τουλάχιστον, φιλικα

  7. Redalen 26/09/2012 στο 10:57 πμ Reply

    Σχετικά με το «νοσταλγούμε εκείνο που μας λείπει»: Από την αλληλογραφία Θεοτοκά -Σεφέρη/ ο Θετοκάς βρίσκεται σε αδιέξοδο με την συναισθηματική του ζωή , γράφει, «confusio με τα παρελθόντα μελαχρινά και ξανθά», οπότε ο Σεφέρης του απαντά:
    «Συναισθηματικό confusio. Aγάπησε μια γυναίκα 5-6 χρόνια μεγαλύτερή σου, που να περιφρονεί την ευτυχία και να μην έχει λεφτά. Θα σου κάνει καλό.» (Τρολλιά!!)(όλα αυτά συμβαίνουν στο γράμμα, 26/01/1932, σελ. 76, εκδ Ίκαρος 1975)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: