Γράψιμο

Ο άνθρωπος εφηύρε την γραφή γιατί τον ενδιέφερε να αποτυπώσει, να απαθανατίσει κάτι –μια ιδέα, μια πίστη, τον ίδιο του τον εαυτό. Αυτός ο φόβος απέναντι στον θάνατο, το οριστικό τέλος, η ανάγκη να τον υπερβεί, ο πόθος της αιωνιότητας είναι που έσπρωξαν εκείνον τον πρόγονό μας να συνταιριάξει γραμμές και ημικύκλια, να τους δώσει νόημα και ήχο, να τα κάνει γράμματα.

Πίσω από την γραφή, αυτό που σήμερα μας φαίνεται αυτονόητο και δεδομένο, κρύβεται μια μεγάλη αγωνία –υπαρξιακή αγωνία– και μαζί μια μεγάλη ελπίδα. Ένας μεγάλος καημός, που θα λέγανε και οι παλαιότεροι.

.

Πέντε σχεδόν χρόνια πέρασε στο σιβηρικό κάτεργο ο Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, σε συνθήκες που σήμερα παραπέμπουν περισσότερο σε στάβλο ή σε κοτέτσι, παρά σε κοινόβιο ανθρώπων. Απολύθηκε από κει χωρίς πολιτικά ή άλλα δικαιώματα, αναγκασμένος να υπηρετήσει στον τσαρικό στρατό ως απλός στρατιώτης. Επιληπτικός, ασθενικός, άφραγκος, αρρωστημένα ερωτευμένος (όπως ο ίδιος το ομολογεί) με μια παντρεμένη φθισικιά, έστελνε επιστολές εδώ κι εκεί, παρακαλούσε φίλους κι εχθρούς, φιλούσε κυριολεκτικά κατουρημένες ποδιές για να του δοθεί η άδεια να δημοσιεύει, έστω ανώνυμα· να του δοθεί δηλαδή η άδεια να γράφει. Άνθρωπος με μεγάλα πάθη (οι σχέσεις του με το αλκοόλ, την χαρτοπαιξία και τις γυναίκες είναι γνωστές), με ακόμα μεγαλύτερη διάνοια και με μια ανάγκη τόσο μεγάλη, που τα σκέπαζε όλα αυτά: Το γράψιμο.

.

Ο Ντοστογιέφσκι δεν είναι μοναδικός. Κάθε άνθρωπος που πιάνει το στυλό ή το μολύβι, που χαϊδεύει τα πλήκτρα του υπολογιστή ή της γραφομηχανής για να αποτυπώσει μια σκέψη, ένα γεγονός, μια επιθυμία, οτιδήποτε, νιώθει μέσα του αυτή την ανάγκη, αυτή την δύναμη, που αν δεν βρει διέξοδο στο χαρτί, αισθάνεται χαμένος, τρελός, νεκρός. (Εξαιρούνται μάλλον όσοι συγγραφείς μας συνωστίζονται στα τηλεοπτικά παραθύρια ή όσοι θέλουν να συνωστιστούν εκεί, αλλά ετούτοι αποτελούν άλλην ιστορία).

Στην τελική, δεν έχει καμιά σημασία αν είναι αναγνωρισμένος ή ευπώλητος συγγραφέας, ερωτευμένος έφηβος ή μπλόγκερ. Η δύναμη που κινεί όλους όσους γράφουν είναι πάνω-κάτω η ίδια· η ανάγκη είναι πάνω-κάτω η ίδια· ο καημός είναι πάνω κάτω ο ίδιος. Διαφέρει μόνο το αποτέλεσμα, δηλαδή η αξία του κειμένου, δηλαδή η καθολικότητά του.

.

Αφού έτσι είναι το γράψιμο, πώς είναι δυνατόν στην καθ’ ημάς καθομιλουμένη να σημαίνει το εντελώς αντίθετο;

«Κάτι τέτοια πρέπει να τα γράφεις», με συμβούλευε τις προάλλες φίλος μου και δεν εννοούσε ότι πρέπει να ανεβάσω κάποιο σχετικό κείμενο στο Σημειωματάριο, αλλά να αδιαφορήσω πλήρως.

Αναρωτιέμαι:

Επικράτησε αυτή η σημασία εξαιτίας της γραφειοκρατίας; Εξαιτίας γενεών και γενεών χαρτογιακάδων, που σημείωναν τα αιτήματα και τις ανάγκες του λαού μόνο και μόνο για να  τα παραπέμψουν στις καλένδες; Αυτά τα ανεξάντλητα σημειώματα, οι εκθέσεις, τα υπομνήματα, που πήγαιναν κι έρχονταν χωρίς να φέρνουν αποτέλεσμα, κατέστησαν το γράψιμο συνώνυμο της απραξίας, της υποτίμησης και της αδιαφορίας.

.

Μου αρέσει να γράφω στο μπλογκ.

Το Σημειωματάριο εισήλθε αισίως στον 6ο χρόνο του κι έχει γίνει πλέον δευτέρα φύσις μου. Περπατάω στον δρόμο και μου έρχονται ιδέες για κείμενα· μόλις βρω μισή ώρα ηρεμίας, πιάνω το μολύβι και το χαρτί και γράφω την επόμενη ανάρτηση –έτσι απλά, χωρίς πολλά-πολλά. Με τεράστια όμως προσωπική επένδυση κι εμπλοκή.

Μου λένε καμιά φορά ότι γράφω «καλά» ή «ωραία»· ότι πρέπει να σταματήσω να σπαταλιέμαι στα ιστολόγια και να εκδώσω τα κείμενά μου σε βιβλίο. Να γίνω ένας κανονικός, σεβαστός συγγραφέας. Τους ακούω, άλλοτε με μεγαλύτερη, άλλοτε με μικρότερη προσοχή.

Χωρίς να υποτιμώ ή να αποκλείω, αν θέλετε, την κανονική έκδοση, πρέπει να σας ομολογήσω ότι μου αρέσει το ιστολογείν. Η αμεσότητα του γράφω>δημοσιεύω>διαβάζομαι>πετιέμαι στην χωματερή του διαδικτύου.

Έχει κάτι από την ποιητικότητα του ρομαντικού ήρωα: Αν ο συγγραφέας με κάθε του βιβλίο καταφέρνει κι ένα γερό χτύπημα στον χρόνο και τον θάνατο, ο μπλόγκερ είναι αναγκασμένος να πολεμάει καθημερινά το θηρίο, ελπίζοντας μόνο στην παράταση.

Δείχνει και μια ταπεινότητα: Εκείνος που γράφει και να δημοσιεύει στο διαδίκτυο, που όλα κινούνται με αστραπιαίους ρυθμούς και όλα καθίστανται «παλιά» μέσα σε λίγα λεπτά, μοιάζει με τους γλύπτες που σμιλεύουν τα έργα τους στον πάγο ή τα χτίζουν στην λάσπη: Τεράστια, πανέμορφα γλυπτά, καταδικασμένα να μην υπάρχουν αύριο. Αποδέχεσαι το πεπερασμένο και το φθαρτό της φύσης και των υλικών της τέχνης σου και προσπαθείς να προσδώσεις ένα στιγμιαίο, έστω, νόημα.

Tagged: , ,

12 thoughts on “Γράψιμο

  1. Γιώργος 05/11/2012 στο 12:07 μμ Reply

    Δυστυχώς ο άνθρωπος εφηύρε την γραφή για να κρατά λογαριασμό με τα χρωστούμενα–τουλάχιστον έτσι έλεγαν κάτι προφέσορες τις προάλλες στο ράδιο (BBC4)

    • fvasileiou 05/11/2012 στο 12:22 μμ Reply

      Υπάρχουν δεδομένα, τα οποία είναι ανοιχτά σε ερμηνείες. Και κανένας προφέσορας δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια.

  2. ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 05/11/2012 στο 1:09 μμ Reply

    Καθένας μας γράφει για τους ιδιαίτερους προσωπικούς του λόγους.
    Αν τα γραφόμενα αρέσουν, ενδιαφέρουν, διαβάζονται, εκδίδονται κ.ο.κ. είναι τα παρελκόμενα της ανάγκης που ο καθένας κουβαλάει μέσα του.
    Ειδικά το γράψιμο στο διαδίκτυο, επειδή παρέχει τη δυνατότητα άμεσης ανταπόκρισης κι επικοινωνίας, προσφέρει ίσως ένα ισχυρότερο κίνητρο για όσους προτάσσουν την αμφίδρομη και αμεσότερη επικοινωνία.

    • fvasileiou 06/11/2012 στο 10:09 πμ Reply

      Το διαδίκτυο και τα μηνύματα στα κινητά έχουν αλλάξει δραματικά τον ρόλο της γραφής στις ζωές μας. Και επιβεβαιώνουν τον Ελύτη:
      «Γράμματα θα υπάρχουν. Θα διαβάζουν οι άνθρωποι…»

  3. γρηγόρης στ. 05/11/2012 στο 6:39 μμ Reply

    Ακόμη και το «μη γράψιμο» -στο διαδίκτυο- έχει κι αυτό μια πολυσημία.

  4. hfaistiwnas 05/11/2012 στο 10:43 μμ Reply

    Σωστός, πραγματικά όπως το είπες σαν γλύπτης πάγου, εφήμερο..

    • fvasileiou 06/11/2012 στο 10:10 πμ Reply

      Σαν να έχουμε αποδεχτεί την φύση μας -καλημέρες!

  5. Ξενικός 05/11/2012 στο 11:30 μμ Reply

    η ανάρτηση σε ιστολόγιο δεν αποκλείει την κλασική έκδοση στο μέλλον. Πιο εφήμερα τα κείμενα; Μπορεί. Και μια εφημερίδα εξαφανίζεται εύκολα, δεν μπαίνει σε βιβλιοθήκη. Στο ιστολόγιο όμως είναι άμεση η επαφή με τον αναγνώστη, άμεση η επαφή μέσα από τα σχόλια…
    Και διορθώνεις και συμπληρώνεις κι αφαιρείς κατά βούληση!
    Ξενικός

    • fvasileiou 06/11/2012 στο 10:13 πμ Reply

      Η εφημερίδα εξαφανίζεται εύκολα από τα σπίτια μας και δύσκολα μπαίνει στις βιβλιοθήκες μας, αλλά φυλάσσεται προσεκτικά σε ειδικά αρχεία, γίνεται μικροφίλμ, σκανάρεται, αποδελτιώνεται. Είμαστε πιο εφήμεροι κι από εφημερίδα! Τρέχουμε πίσω από το τώρα του διαδικτύου που κινείται πιο γρήγορα από οποιοδήποτε τώρα γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Κάτι σημαίνει αυτό για μας, για τον πολιτισμό μας, κάτι που δεν το έχω κατανοήσει ακόμα στην ολότητά του και μάλλον δεν θα τα καταφέρω ποτέ.

  6. Redalen 06/11/2012 στο 4:18 μμ Reply

    Υπάρχουν πάντως στοιχεία «προφορικότητας» σε αυτού του είδους τα γραπτά κείμενα και στην λειτουργικότητά τους: παραγωγή-διάδοση-απήχηση-ακόμα και στην επιλογή(π.χ. με την επανάληψη, μετασχηματισμό, τυποποίηση κ.ά.) διάσωσης ή αποσιώπησής τους. Δεν έχω τεκμηριωμένη ανάλυση να προβάλω, αλλά σκέφτομαι ότι ίσως ο τρόπος επιβίωσης πολιτιστικών στοιχείων μέσω του προφορικού πολιτισμού, που έχει αποδειχτεί επιτυχής διαδικασία ανά τους αιώνες , πιθανώς να έχει αναλογίες και στην περίπτωσή μας. Θα δούμε..

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: