Ομοίωση

Οι αθλούμενοι στα γυμναστήρια ιδροκοπάνε για να ενισχύσουν την καρδιά, να αποβάλουν τις τοξίνες, να κατεβάσουν την χοληστερίνη, να ελέγχουν το βάρος τους και, φυσικά, για αισθητικούς λόγους.

Ο δάσκαλος (κάποια στιγμή θα πούμε δυο λόγια παραπάνω γι’ αυτόν) οικοδομεί προσωπικότητα· διακρίνει τα ιδιαίτερα ταλέντα του κάθε μαθητή, εκείνα που τον κάνουν να ξεχωρίζει, και τον βοηθά να τα αναδείξει και να τα καλλιεργήσει. Ο γυμναστής πάλι χτίζει κορμιά, που θα διαγράφονται τα βράδια του Σαββάτου κάτω από το πουκάμισο, θα αγκαλιαστούν γυμνά σε μισοσκότεινα δωμάτια, θα επιδειχτούν το καλοκαίρι στην παραλία. Αν η προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου είναι λίγο-πολύ μοναδική και ανεπανάληπτη, το κορμί, και ειδικά το χτισμένο κορμί, είναι με ένα τρόπο συνηθισμένο κι επαναλαμβανόμενο.

Γυμναστές και γυμναζόμενοι ασυνείδητα ή, συνηθέστατα, συνειδητά υπακούνε στις άρρητες εντολές της αισθητικής της εποχής τους, προσπαθούν να κάνουν τα σώματά τους να μοιάσουν, όσο είναι δυνατόν, προς ένα κοινά αποδεκτό πρότυπο.

Και τα γυμνασμένα κορμιά μοιάζουν μεταξύ τους!

Κάθε δουλεμένος μυώνας, κάθε τανυσμένος τένοντας κουβαλάει κάτι από το μακρινό πρωτότυπο. Μπορεί να μην έχουμε τα μάτια του Ryan Gosling ή το χαμόγελο του Tom Cruise –δυο σωματικά γνωρίσματα που όμως καθρεπτίζουν κάτι από την ψυχή και κατά συνέπεια την ιδιαιτερότητα και την μοναδικότητά της–, αλλά με λίγη προσπάθεια μπορούμε κάλλιστα να αποκτήσουμε τα μπράτσα ή τους κοιλιακούς τους.

 

Αναγνώρισε αίφνης ο δυτικός άνθρωπος ότι δίπλα του υπάρχουν ομάδες διαφορετικών ανθρώπων / Κάποιες ομάδες ανθρώπων (πολιτιστικές, θρησκευτικές, σεξουαλικές) στις δυτικές κοινωνίες διεκδίκησαν και διεκδικούν να αναγνωριστεί η διαφορετικότητά τους. Και βέβαια να γίνει αποδεκτή ως είναι, ως διαφορετικότητα, από τους άλλους. Επιπλέον διεκδικούν ουσιαστικά την ισότιμη συμμετοχή στο κοινωνικό γίγνεσθαι, έτσι όπως είναι, χωρίς να αλλάξουν, χωρίς να υποκριθούν ότι είναι κάτι διαφορετικό.

Κι όμως αυτά, η αναγνώριση της διαφορετικότητας και η ισότιμη συμμετοχή, δεν είναι αρκετά. Άπαξ και υπάρξουν –ή αρχίσουν να υπάρχουν–, ξεκινά η διαδικασία της ομοίωσης, της υπακοής σε κείνο το άρρητο πρότυπο. Έτσι οι άθεοι δημιουργούν την δική τους Βίβλο για αθέους, ιδρύουν τους δικούς τους αθεϊστικούς ναούς, όπου τελούν αθεϊστικά μυστήρια κι ακολουθίες. Ή οι γκέι παντρεύονται, αποκτούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο παιδιά, σχηματίζουν τις δικές τους οικογένειες, εναλλακτικές και πολύτροπες, αλλά και τόσο όμοιες στην πρόθεση και την ουσία με τις γνωστές μικροαστικές.

 

Στην «μικρή» καθημερινότητα της πολιτικής, του συνδικαλισμού, της τηλεόρασης και του καφενείου, της εύκολης ανάλυσης συγχέεται συχνά και εκ του πονηρού η ομοιότης με την ισότητα. Εύκολο, φτηνό και σχεδόν πάντα αποδοτικό.

 

Ο καημός να πάψουμε να είμαστε αυτό που είμαστε, να γίνουμε επιτέλους κάποιοι άλλοι, εκφράζεται κάθε τόσο και στο πολιτικό επίπεδο. Η υιοθέτηση (στα λόγια και τις διακηρύξεις βεβαίως) του σουηδικού μοντέλου ή η διακήρυξη ότι θα γίνουμε Δανία του Νότου σφράγισαν την προηγούμενη, προ-Κρίσης περίοδο και γράψανε την δική τους μικροκομματική ιστορία. Αλλά και σήμερα, μέσα στον στροβιλισμό που ζούμε από το 2010 τα πρότυπα, τα μοντέλα και τα ιδανικά πάνε κι έρχονται σε ηγεσία και λαό: Η Αρτζεντίνα, οι ΗΠΑ, η Γερμανία βεβαίως-βεβαίως και πάει λέγοντας.

 

Τα μωράκια, μόλις σταθούνε κάπως στα πόδια τους και πούνε τις πρώτες λεξούλες, αρχίζουν να κοπιάρουν τους μεγάλους: Θα χτενιστούν σαν την μαμά, θα παίξουν με το κομπολόι σαν τον μπαμπά, θα δέσουν τα χέρια στο στήθος όπως ο παππούς κοκ.

Ο άνθρωπος πρώτα το πιθηκίζει και μετά οικειώνεται ή απορρίπτει. Η ιδιοπροσωπία οικοδομείται μέσω της μίμησης. Η διαφορά προκύπτει από την ομοίωση –ακριβώς όπως η χαρά εξάπτεται μέσα στη λύπη ή η ψυχή κερδίζεται μέσω της απώλειάς της.

Εδώ, στην αναγνώριση και την παραδοχή των ελαττωμάτων και των αδυναμιών μας και, κυρίως, στην ανάγκη να τις υπερβούμε και να γίνουμε εκείνο που θαυμάζουμε κι αγαπάμε, όπως το βλέπουμε και το κατανοούμε, βρίσκεται η τραγωδία και το μεγαλείο του Ανθρώπου. Το βρέφος δεν θέλει να μείνει βρέφος, θέλει να πιάσει το πιρούνι και να τραφεί μόνο του, όπως κάνουν οι γονείς του. Και ο έφηβος, βλέποντας πλέον τα όρια των γονέων του, δεν θέλει να τους μοιάσει, αλλά ποθεί εκείνο που είναι έξω από το σπίτι.

Η ανάγκη και η προσπάθεια να μοιάσουμε σε κάποιον άλλο δεν είναι παρά η ανάγκη και η προσπάθεια να γίνουμε καλλίτεροι και πιο αληθινοί. Δεν είναι, στην τελική, παρά ο αγώνας να διαμορφώσουμε τον εαυτό μας.

Κι αν οι περισσότεροι άνθρωποι τα βρίσκουν με τον εαυτό τους και τα πρότυπά τους στις αρχές της ενήλικης ζωής και οι αλλαγές που ονειρεύονται και επιδιώκουν είναι εξωτερικές και επουσιώδεις, υπάρχουν και κάποιοι λίγοι, που συνεχίζουν την προσπάθεια και μετά –πιθανόν και μέχρι το τέλος της ζωής τους. Είναι οι ποιητές, οι φιλόσοφοι, οι ασκητές…

Tagged: , , ,

One thought on “Ομοίωση

  1. Ελένη Μαρή 01/02/2013 στο 7:34 μμ Reply

    ….και μερικοί ψυχοθεραπευτές….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: