Εθνικές εορτές

Θα κλείσουν αύριο οι κεντρικοί δρόμοι και κόσμος θα συγκεντρωθεί για να παρακολουθήσει την παρέλαση. Σχολεία, στρατός, επίσημοι, παιδάκια με σημαίες και γονείς με φωτογραφικές μηχανές, συγκινημένοι παππούδες και υπαίθριοι πωλητές ξηρών καρπών, γεμάτοι οι καφενέδες, δημοτικά τραγούδια στα ραδιόφωνα και διαφοροποιημένο το πρόγραμμα των τηλεοπτικών σταθμών.

Το ερώτημα είναι εύλογο. Προκλητικό, αλλά τίμιο και ουσιαστικό:

Τι θέση έχουν όλες αυτές οι γιορτές που απευθύνονται στο συλλογικό μας υποσυνείδητο, εθνικές ή και θρησκευτικές, στο σημερινό γενναίο κόσμο;

Είναι γιορτές που πηγάζουν από το παρελθόν, αναφέρονται σε γεγονότα οπωσδήποτε καθοριστικά και σημαντικά, που συνέβησαν πολλά-πολλά χρόνια πριν.

Κι εδώ θα μπορούσε να πει κανείς ότι βρίσκεται το πρώτο μειονέκτημά τους:

Σε ένα κόσμο που προσπαθεί να αδειάσει τον δημόσιο χώρο από τα πάντα για να μπορέσει το άτομο να νιώσει το δυνατόν πιο ελεύθερο, οι εορτασμοί που αναφέρονται και έρχονται από το παρελθόν δεν είναι παρά μια αλυσίδα που μας δένει πίσω. Η μνήμη, η κληρονομιά είναι οργανικά δεμένη με την παραδοσιακή κοινωνία, την κοινότητα· στη σημερινή κοινωνία των καλά «οργανωμένων διαχωρισμών» μάλλον προβλήματα δημιουργεί.

Κι όμως, η ανάγκη του ανθρώπου να θυμηθεί και να αντλήσει κάποιο νόημα από εκεί είναι τόσο ζωτική, ώστε και οι πλέον ισχυροί μηχανισμοί της παγκοσμιότητας προσπαθούν να την εκμεταλλευτούν. Θεσμοθετούνται και γίνεται προσπάθεια να καθιερωθούν νέες παγκόσμιες γιορτές, που στοχεύουν να καταργήσουν ή να υποκαταστήσουν τις παλαιές απελευθερώνοντας χρόνο και συναίσθημα για το άτομο. Είναι γιορτές, που δεν έχουν σχέση με το παρελθόν, αναφέρονται στο παρόν και αποσκοπούν στο μέλλον –η παγκόσμια ημέρα της ποιήσεως που γιορτάσαμε προχθές είναι μια τέτοια περίπτωση.

Μπορεί όμως ο άνθρωπος να υπάρξει δίχως μνήμη; Μπορεί η ταυτότητα του ανθρώπου να συγκροτείται μόνο από το παρόν, χωρίς να αντλεί από το παρελθόν; Κι αν αυτό είναι δυνατόν, τι σόι άνθρωπος θα είναι αυτός; Σίγουρα ένα νέο είδος ανθρώπου, που όμοιό του δεν γνώρισε ο κόσμος –ο Δυτικός Κόσμος τουλάχιστον.

.

Σε κάθε εθνική επέτειο ο δημόσιος διάλογος επιμένει σε δύο σημεία:

  • Την ανάμνηση του γεγονότος που εορτάζουμε
  • Το νόημα που έχει το γεγονός αυτό για εμάς σήμερα

Οι σχολικές εορτές, τα μηνύματα των ηγεσιών, τα ρεπορτάζ των τηλεοπτικών δελτίων ειδήσεων, ακόμα και οι μπλογκικές αναρτήσεις σε αυτούς τους δύο άξονες συγκροτούνται κατά κανόνα.

Αυτό δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι οι δικές μας ζωές στερούνται νοήματος, αλλά ότι η καθημερινή μας εμπειρία, ο καθημερινός αγώνας, φωτίζεται έστω και στιγμιαία, για ένα εικοσιτετράωρο, όταν συσχετίζεται με αυτές τις λαμπρές πράξεις του παρελθόντος. Οι πολιτισμοί άλλωστε, όπως μας δίδαξε και ο Μπρωντέλ, είναι αργόσυρτες διάρκειες, εμμονικές, δεν υπακούνε στα προστάγματα ούτε της επιστήμης, ούτε της τεχνολογίας, ούτε στις πολιτικές και οικονομικές επιδιώξεις.

Κατά συνέπεια αγκαλιάζουμε το όραμα, ποθούμε έναν κόσμο διαφορετικό, αλλά αναπαυόμαστε πραγματικά στις ιστορίες και τον μύθο των πατέρων μας. Ίσως γιατί, όπως είπε και ο ποιητής, «η μνήμη των προγόνων να είναι βαθύτερη παρηγοριά και πιο πολύτιμη συντροφιά από μια χούφτα ροδόσταμο».

3 thoughts on “Εθνικές εορτές

  1. Νίκος 24/03/2013 στο 8:53 μμ Reply

    Αν σταματήσουμε να τις εορτάζουμε τις συγκεκριμένες εορτές, όχι μόνο εμείς, αλλά και ο υπόλοιπος κόσμος στην πλανήτη τις δικές του…, θα υπάρχουμε αύριο ως έθνος;
    Χρόνια Πολλά και Ελεύθεροι…

  2. γιαννης 26/03/2014 στο 12:07 πμ Reply

    «…Οι μνήμες μας, είναι η ταυτότητά μας…» Δεν ξέρω ποιός τόπε, αλλά μ’ αρέσει!
    Σε ότι αφορά στίς παρελάσεις καί τον επετειακό εορτασμό τουςπαρομοιάζω το γεγονός σάν έναν αγώνα ράλι όπου ενώ όλοι τρέχουν με οχήματα τεχνολογιακής αιχμής, εμείς λαμβάνουμε μέρος με μία σακαράκα της οποίας τάχει «φτύσει» το σασμάν καί λειτουργεί μόνο η όπισθεν. Τότε σαν πραγματικοί απόγονοι τού Δυσσέα καί γνήσιοι ελληναραδες γυρνάμε τ’αυτοκίνητο ανάποδα ( το μπρός πίσω) καί πάμε με την όπισθεν! Ενώ λοιπόν όλοι τρέχουν προς το τέρμα, εμείς απομακυνόμαστε από την αφετηρία (παρελθόν).
    Χρόνια πολλά και εις άλλα με υγεία!..

  3. γιαννης 27/03/2014 στο 4:12 μμ Reply

    …καί να υποκλισεις, να χαιρετούρες, να συγκίνηση, να υποκρισία καί φαρισαισμος από την πολιτική καί πολιτειακή ηγεσία. Και να λογιδρια, να παραινέσεις, να συμβουλές καί συστασεις, σ’ Αυτήν την κεκλεισμένων των θυρών σεμνή τελετή – σε στενό οικογενειακό κύκλο – πάντα, για τον φόβο των Ιουδαίων, των ντοματων, των αβγών και των φραπεδων.
    Μετά ταύτα, από χθες αισθάνομαι ανεβασμένος.
    ΥΓ. Τι νάλεγε αυτό το ραβασάκι που εδωσε ένας εκ των αναπήρων στον Παπούλια;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: