Το ξεχασμένο δίστιχο του Μάρκου

Το 1937 ο Μάρκος Βαμβακάρης ηχογράφησε ένα από τα πιο γνωστά κι αγαπημένα του τραγούδια, το Όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά. Ένα τραγούδι πολύ σημαντικό και από πλευράς μουσικής και ποιητικής, αλλά και από πλευράς ανθρωπολογίας του ρεμπέτικου. Γιατί στο τραγούδι αυτό ο Μάρκος όχι μόνο οριοθετεί τον κόσμο της μαγκιάς και του ρεμπέτικου (αυτό το έχει κάνει στο Καραντουζένι, το πρώτο τραγούδι που ηχογράφησε, αλλά και σε μερικά ακόμα), αλλά γιατί τοποθετεί το άτομο, το εγώ, μέσα σε αυτόν τον κόσμο με πολύ ευδιάκριτο τρόπο.

Το 1961, 24 χρόνια αργότερα, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και ο Βασίλης Τσιτσάνης επανηχογράφησαν το τραγούδι αυτό σε μια συγκλονιστική εκτέλεση. Άλλαξαν όμως λίγο την ρυθμολογία του, το είπαν κάπως πιο αργά, και εξαιτίας των περιορισμών που έθεταν τα δισκάκια των 45΄ στροφών (έπρεπε όλα τα τραγούδια να ολοκληρώνονται σε 3 και κάτι λεπτά), ένα από τα τέσσερα δίστιχα του Μάρκου έμεινε εκτός και πέρασε σιγά-σιγά στη λήθη –τουλάχιστον για το ευρύτερο κοινό:

Όσοι δεν με γνωρίζουνε, τώρα θα με γνωρίσουν
εγώ κάνω την τσάρκα μου κι ας με καλαμπουρίσουν.

.

Το πρώτο δίστιχο του τραγουδιού (Όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά εμένα μ’ αγαπούνε / μόλις θα μ’ αντικρίσουνε θυσία θα γεννούνε) θέτει τον κοινωνικό ορίζοντα του ρεμπέτη και του αφηγητή: Είναι ο ντουνιάς, ο κόσμος της γειτονιάς, της αγοράς, του καφενείου, του τεκέ, της φυλακής. Εκεί που κινούνταν οι μάγκες και, βέβαια, ο αφηγητής, ο οποίος ήδη από την αρχή παρουσιάζει τον εαυτό του ως κάτι ξεχωριστό: Είναι εκείνος που συγκεντρώνει την αγάπη και τον θαυμασμό όλων.

Το τρίτο δίστιχο (Εγώ φτωχός γεννήθηκα στον κόσμο έχω γυρίσει / μέσα απ’ τα φύλλα της καρδιάς εγώ έχω μαρτυρήσει) βγάζει τον αφηγητή, και κατ’ επέκταση τον κάθε μάγκα, από τον ασφαλή χώρο του ντουνιά και τον φέρνει στον ευρύτερο κοινωνικό ορίζοντα, τον κόσμο. Ο κόσμος δεν είναι η ομάδα, δεν είναι η γειτονιά, κόσμος είναι όλοι, πλούσιοι και φτωχοί, άρρωστοι και υγιείς, ξένοι και δικοί, οι πάντες. Εδώ, μέσα στον κόσμο, ο αφηγητής νιώθει παραμελημένος. Αν στον ντουνιά οι φίλοι θυσιάζονταν για εκείνον, στον κόσμο είναι εκείνος που γίνεται μάρτυρας, που υποφέρει.

Το τέταρτο δίστιχο (Όλοι οι κουτσαβάκηδες που ζούνε στο κουρμπέτι / κι αυτοί μες στην καρδούλα τους έχουν μεγάλο ντέρτι) αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο υποσύνολο της μαγκιάς, τα κουτσαβάκια. Αυτοί, λόγω της ασέβειας, της προκλητικότητας και της επιθετικότητας που επιδείκνυαν, δεν έχαιραν ιδιαίτερης  εκτιμήσεως από τους άλλους μάγκες –ενδεικτικά είναι τα σχετικά τραγούδια που έχουν γραφτεί, ακόμα και από τον ίδιο τον Βαμβακάρη (πχ Ο Φιγουρατζής). Παρόλα αυτά ο Μάρκος βρίσκει στο τραγούδι αυτό δυο λόγια συμπόνιας ακόμα και γι’ αυτούς.

Στο δεύτερο δίστιχο ο αφηγητής διαχωρίζει τον εαυτό του από τον υπόλοιπο κοσμάκη, τα άλλα μέλη του ντουνιά. Ναι, είναι μέρος της ομάδας, αλλά διατηρεί την ιδιοπροσωπεία του. Και αυτή η ιδιοπροσωπεία που μπορεί να του εξασφάλισε την αγάπη κάποιων, είναι ανέκδοτο για ορισμένους σου σιναφιού. Έχει συνείδηση των κοροϊδευτικών σχολίων και του γέλιου εις βάρος του, αλλά δεν μεταβάλει καθόλου τη στάση του. Τον ενδιαφέρει να υπάρχει διατηρώντας όλη την αυθεντικότητα και την αλήθεια του, σαν ξεχωριστός άνθρωπος. Είναι αυτό το δίστιχο που βλέπουμε τον παραδοσιακό άνθρωπο να βγαίνει από την κοινότητα και να εισέρχεται με ό,τι διαθέτει στη σύγχρονη πόλη. Κι αυτό, βέβαια, που ο καθένας μας διαθέτει εν αφθονία είναι ο εαυτός του.

Μόνο που λίγοι τον παίρνουμε τόσο σοβαρά ώστε να τον προστατεύουμε και να τον διακηρύσσουμε όπως ο Μάρκος.

Tagged: , , ,

One thought on “Το ξεχασμένο δίστιχο του Μάρκου

  1. GeorgeG 12/04/2013 στο 1:36 πμ Reply

    Πόσο όμορφη και μεστή ανάλυση ενός τραγουδιού.
    Παρ’ ότι όπως λέω η μουσική ήταν πάντα το προσωπικό μου καταφύγιο
    δεν είχα ποτέ εμβαθύνει τόσο πολύ.
    Σε ευχαριστώ που το μοιράστηκες και
    χαίρομαι που βρεθήκαμε.
    Καλό μας ξημέρωμα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: