Casual Friday

Αν κάτι έχει απωθήσει στο περιθώριο της εμπειρίας του ο σύγχρονος δυτικός άνθρωπος είναι οι τελετές μύησης και κάθαρσης. Στις παραδοσιακές κοινωνίες τα τελετουργικά αυτά είχαν μεγάλη σημασία: Δεν μπορούσες να ξεκινήσεις τίποτα, δεν μπορούσες να συμμετάσχεις σε οτιδήποτε, αν πρώτα δεν περνούσες την κατάλληλη περίοδο προετοιμασίας. Τελετές ενηλικίωσης, αρχής της επαγγελματικής δραστηριότητας, προετοιμασίας για τον γάμο, προπαρασκευής για την συμμετοχή σε εορτές και θρησκευτικά μυστήρια –στις μέρες μας επιβιώνουν ακόμα κάποιες τέτοιες διαδικασίες, όπως η περίοδος νηστείας πριν το Πάσχα.

Γενικά πάντως η νεωτερικότητα άνοιξε τις πύλες που ήταν κλειστές ή, τέλος πάντων, έμοιαζαν κλειδωμένες. Ο άνθρωπος απέκτησε αίφνης πρόσβαση παντού. Δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτα για να γευτεί τους καρπούς του οποιουδήποτε δέντρου. Η αντοχή της τσέπης είναι ο συνηθέστερος περιορισμός –τα ηθικά, πνευματικά, οντολογικά κωλύματα του παραδοσιακού ανθρώπου, ο σύγχρονος τα βιώνει ως οικονομικά.

Το παράδοξο βέβαια είναι ότι καθώς ξεπερνιούνται όλες αυτές οι τελετές και οι διαδικασίες, οι οποίες –ας μην το ξεχνάμε, ούτε να το υποτιμούμε– διαμορφώθηκαν στο πέρασμα μακρών αιώνων για να θεραπεύσουν αρχέγονα ένστικτα, δεν έχει ξεπεραστεί η ανάγκη να υπάρχει μια κάποια τελετή ή διαδικασία πριν τις σημαντικές στιγμές της ζωής μας.

Αν οι αρχαίες θρησκείες και τα μυστήριά τους φαντάζουν εκτός τόπου και χρόνου στο μεγάλο χωνευτήρι της Αμερικής, η ανάγκη να υπάρξει κάτι που θα δώσει νόημα στην επιλογή και την πράξη μας παραμένει: Για να παντρευτούν δεν θα πάνε στο ναό ν’ ακούσουν από κάποιον ξένο κύριο περίεργα ντυμένο κάποια πολύ παλιά, δυσνόητα κείμενα, αλλά θα διαβάσουν τους όρκους που μόνοι τους έγραψαν ενώπιον του φίλου τους που πήρε άδεια να τελεί γάμους μέσω διαδικτύου ειδικά για την περίσταση αυτή.

.

Παρασκευή σήμερα. Για τους Εβραίους η μέρα πριν την Ημέρα του Κυρίου· για τους Χριστιανούς η μέρα πριν την Ημέρα των Ψυχών –ημέρα προετοιμασίας για όλους. Μιας προετοιμασίας άρρητης και μυστικής, που απαιτεί κάθαρση και αποχή από τις πλούσιες τροφές, η οποία για λίγους από εμάς έχει νόημα πλέον.

Παρασκευή σήμερα, η μέρα πριν το Σαββατοκύριακο. Και πηγαίνουμε στη δουλειά μας πιο απλά, πιο καθημερινά ντυμένοι –casual Friday, το λέμε. Η ονομασία μαρτυρά και την καταγωγή της: Αυτή, η καινούργια Παρασκευή μας ήρθε από έξω, από τη Δύση και μας προετοιμάζει για το ξεφάντωμα του Σαββατόβραδου. Ξεφάντωμα, διασκέδαση, διασκόρπισμα, άδειασμα του φόρτου της εβδομάδας για να δημιουργηθεί χώρος για όσα θα μας φέρει η επόμενη. Η απαραίτητη εβδομαδιαία τελετουργία που μας βοηθάει να συνεχίζουμε…

4 thoughts on “Casual Friday

  1. Δύτης των νιπτήρων 19/04/2013 στο 12:19 μμ Reply

    Το είχα παρατηρήσει ότι, για παράδειγμα, η κίνηση στο ίντερνετ ατονεί Παρασκευές και Δευτέρες. Αλλά να το συνδέσω με rite de passage δεν μου είχε περάσει απ’ το μυαλό –ως τώρα.

  2. Ευάγγελος 19/04/2013 στο 6:45 μμ Reply

    …Καλό μας Σαββατοκύριακο, λοιπόν!

  3. Lao Naphta 21/04/2013 στο 10:08 μμ Reply

    Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν κοινωνίες και κοινωνικές ομάδες χωρίς μύηση και κάθαρση. Απλά στη Νεωτερικότητα (ή και στη Μετανεωτερικότητα για κάποιους) οι τελετές έχουν ενσωματωθεί στις μικρο-ομάδες, των οποίων και εγγυώνται τη συνοχή και τη δυναμική. Απλά, ο νεωτερικός άνθρωπος, ο «μοντέρνος», δεν διαφοροποιεί πλέον τη μορφή από το περιεχόμενο. Το TGIF είναι τελετή ως προετοιμασία για αλλαγή διάθεσης, αλλά και την ίδια στιγμή αλλαγή διάθεσης, άρα ουσιαστική πράξη, η οποία δεν εισάγει σε τίποτε, αλλά εγγυάται την ενότητα της παρέας. Αποτελεί δηλαδή μια ουσιαστική ανασύσταση-ανασύνθεση των παθών και των σχέσεων μέσω της μέθης του farniente. Για να κατανοήσουμε τη μεγάλη εικόνα, θα έλεγα ότι ο χρόνος στη Νεωτερικότητα είναι ένα συνονθύλευμα από θραυσματικές εμπειρίες, ανολοκλήρωτα βιώματα, περιπέτειες μιας νύχτας, και δεν επιτρέπει είσοδο (μύηση) ή έξοδο (κάθαρση). Το σύμβολο του Νεωτερικού χρόνου είναι ο ουροβόρος, το φίδι που τρώει την ουρά του, μια χαοτική μορφή ανακυκλοφορίας θραυσμάτων της καθημερινότητας – «ερώτων ατελών … κάτι αβέβαιες μνήμες». Αρχαίες (ή και νεώτερες) θρησκείες και μυστήρια αποτελούσαν τρόπους χαλιναγώγησης και ελέγχου των παθών: εμείς οι μοντέρνοι είμαστε δυσανεκτικοί σε κάθε είδους χειραγώγηση. Μας μεθά η ιδέα της διαρκούς αλλαγής. Οι μοντέρνοι καιροί είναι μια διαρκής μύηση στο απόλυτα διαφορετικό. Παράδεισος ή κόλαση, αδιάφορο: «Στο βάθος του Αγνώστου να βρούμε το καινούριο»…

    • fvasileiou 23/04/2013 στο 1:38 μμ Reply

      Κρατάω αυτό που γράφεις: Ο σύγχρονος χρόνος δεν επιτρέπει ούτε είσοδο, ούτε έξοδο. Απαιτεί με άλλα λόγια ταύτιση, αφομοίωση, η οποία αν δεν συμβεί, το υποκείμενο καταστρέφεται.
      Προσδοκώ, φίλτατε, σύντομα να τα συζητήσουμε παρέα με ένα (;) μπουκάλι κρασί.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: