Χρόνος και Ιστορία

Παρακολουθώ τη συζήτηση που έχει ξεκινήσει εδώ και δύο εβδομάδες για τον υποβιβασμό της ΑΕΚ με επαγγελματικό ενδιαφέρον, καθώς η ιστορία πρωταγωνιστεί. Είναι το βασικό επιχείρημα όσων έψαχναν (ακόμα ίσως να ψάχνουν) παραθυράκι για να χωθεί η ομάδα τους και να μην πέσει, στην ιστορία στηρίζονται οι ελπίδες να ξαναπρωταγωνιστήσει στα ποδοσφαιρικά πράγματα κι ακόμα είναι η αιτία για πολλά από τα δάκρυα που χύθηκαν.

Κερασάκι στην τούρτα αυτή αναμφισβήτητα ήταν οι φωτογραφίες της φλεγόμενης Σμύρνης που δημοσίευσε πρωτοσέλιδα οπαδική εφημερίδα –μπερδεύοντας, φαντάζομαι, την Σμύρνη με την Πόλη, γιατί δεν μπορώ να διανοηθώ ότι θα παραλλήλιζαν τον υποβιβασμό της αγαπημένης τους ομάδας με τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Δεν θα μπω στη συζήτηση περί ΑΕΚ –ούτε ειδικός είμαι, ούτε με ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Αυτό που με κεντρίζει είναι η αντίληψη περί ιστορίας και κατ’ επέκταση η αντίληψη περί χρόνου, που ξεδιπλώνεται μπροστά μας με αυτή την αφορμή. Κι ακριβώς επειδή η συζήτηση δεν αφορά άμεσα την Ιστορία, τα όσα λέγονται είναι πιο αποκαλυπτικά για την ιδέα που έχει ο μέσος συμπολίτης μας για το θέμα αυτό.

Όπως κι αν ορίσουμε την ιστορία, όποια χρησιμότητα ή επικαιρότητα κι αν της αποδώσουμε, ένα είναι βέβαιο: Είναι η επιστήμη που ασχολείται με το παρελθόν.

Η ιστορική ύλη (ας χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον παλαιό όρο) ανήκει πάντα σε ένα τότε και ποτέ στο τώρα. Το παρόν είναι ο χρόνος όχι του ιστορικού γεγονότος, αλλά του ιστορικού επιστήμονα, ο οποίος το εξετάζει με τα εργαλεία, την οπτική, τις αγωνίες του καιρού του, και βέβαια του κάθε αναγνώστη.

Για να το πούμε και διαφορετικά: Άπαξ και κάτι περάσει στην ιστορία, παύει να υπάρχει στο σήμερα. Αν εξακολουθεί και ίπταται ανάμεσά μας είναι μόνο ως ανάμνηση, ιδέα/ιδεολογία/ιδεοληψία, παράδειγμα. Έχει δηλαδή ένα συμβολικό και συναισθηματικό, πολλές φορές και εσωτερικό, πάντως όχι αντικειμενικό βάρος.

Στις ντόπιες παραδοσιακές κοινωνίες το παρελθόν είχε εγκυρότητα ισότιμη με το παρόν. Οι αποφάσεις στις κοινότητες και τις φαμίλιες δεν λαμβάνονταν με κριτήριο τα κάθε φορά δεδομένα μόνο, αλλά και την αργόσυρτη συνέχειά μας –ως κοινότητα άλλωστε δεν λογίζονταν οι κάθε φορά παρόντες μόνο, αλλά όλοι, οι πρώην και οι μετά, οι πεθαμένοι, οι ζωντανοί και οι αγέννητοι. Το Σήμερον κρεμάται πί ξύλου που θα ακούσουμε σε λίγες μέρες από μια τέτοια κοινότητα προέκυψε και μια τέτοια κοινότητα περιγράφει.

Βέβαια, η αντίληψη που έχουν για το χρόνο οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες είναι εντελώς διαφορετική. Αν μη τι άλλο, τα πράγματα κινούνται πλέον με ταχύτητα αστραπής, κι αν δεν είμαστε σε διαρκή εγρήγορση, αδυνατούμε να τα αφομοιώσουμε. Στο πλαίσιο αυτό, ο καθένας μας αξίζει ό,τι κουβαλάει πάνω του εκείνη τη στιγμή. Πολλά λόγια δεν έχουν θέση, κουράζουν και μπερδεύουν.

.

Το παιχνίδι άλλαξε, ο κόσμος άλλαξε, ο χρόνος άλλαξε –δηλαδή αλλάζουν– αλλά εμείς κάπου μπερδευόμαστε. Συγχέουμε το συμβολικό και το εσωτερικό με το αντικειμενικά πραγματικό. Χρησιμοποιούμε την καρδιά εκεί που θέση έχει μόνο η λογική. Το αποτέλεσμα είναι να διεκδικούμε για την ιστορία (μας) ένα ρόλο που εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να παίξει –για να μείνω στο παράδειγμα της ΑΕΚ: Η συμμετοχή στη Super League κάθε ομάδας εξαρτάται από τις φετινές επιδόσεις της στα γήπεδα – φανταστείτε τι θα γινόταν, αν τα πρωταθλήματα κρινόταν με βάση την ιστορία κάθε συμμετέχοντα.

Μπορούμε να κάνουμε το άλμα; Μπορούμε να μπούμε στον παρόντα χρόνο χωρίς να χάσουμε την ψυχή μας; Αυτό είναι το στοίχημα…

One thought on “Χρόνος και Ιστορία

  1. Ευάγγελος 24/04/2013 στο 6:06 μμ Reply

    Η συντήρηση είναι πανταχού παρούσα κι η «Μικρή αλλά έντιμη Ελλάς» ξεπετάγεται σε κάθε βήμα που πάει να γίνει προς τα μπροστά, νομίζω Φώτη. Αλλά τι τα θες; ‘Οπως έχει γράψει κι η.original η ΑΕΚ είναι ιδέα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: