Μοναξιά

Δεν μου αρέσουν τα κλαμπ, γιατί αισθάνομαι μόνος.

Μπορώ να κάθομαι με τους φίλους μου ώρες στην καρέκλα της καφετέριας χωρίς να ανταλλάξουμε λέξη ή βλέμμα, πίνοντας αργά τον καφέ και χαζεύοντας το κενό και δεν θα νιώσω μοναξιά· μπορώ να μείνω κλεισμένος στο σπίτι μου χωρίς να δω άνθρωπο, χωρίς να τηλεφωνήσω σε ψυχή και να αισθάνομαι ότι είμαι μέσα σ’ όλον τον κόσμο κι ότι όλος ο κόσμος είναι μέσα σε μένα. Αλλά να είμαι σε ένα κλαμπ, ανάμεσα σε γνωστούς, δίπλα στη γυναίκα που θέλω απεγνωσμένα να εντυπωσιάσω και να παγώνω από την ερημιά.

.

Θυμάμαι τον Τσαρούχη σε μια συνέντευξή του να λέει πως τον μεγάλωσαν να πιστεύει ότι η μοναξιά είναι κακό πράγμα· σαν παιδί ντρεπόταν όταν ήταν μόνος και προσπαθούσε να το κρύψει. Χρειάστηκε χρόνος και προσπάθεια, αγώνας πολύς, για να ξεπεράσει αυτό το αίσθημα και να μπορεί να ομολογεί στον εαυτό του και τους άλλους ότι μόνος αισθάνεται άνετα, περνάει καλά, δεν έχει ανάγκη την παρουσία άλλων ανθρώπων.

Θυμάμαι την παρατήρηση του Philip Rousseau στην σπουδαία βιογραφία του Βασιλείου Καισαρείας που συνέγραψε: Ο Βασίλειος, λέει, επειδή ήταν βαθιά μοναχικός άνθρωπος, από τους λίγους φίλους που απέκτησε κατά την διάρκεια της ζωής του, είχε τρομερές απαιτήσεις. Και θεωρούσε ότι τον πρόδιδαν, κάθε φορά που κάποιος από αυτούς δεν ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις ή τα στάνταρ του.

.

Στις 8 Οκτωβρίου 1913 ο Ludwig Wittgenstein εγκατέλειψε το Κέμπριτζ και αποσύρθηκε στη βόρεια Νορβηγία, σε ένα απομακρυσμένο σπίτι δίπλα στο φιορδ Sogne. Ο Bertrand Russell, ο τότε δάσκαλός του, θεωρούσε την απόφασή του να απομονωθεί τουχάλιστον παραλογισμό:

«Του είπα ότι θα είναι σκοτεινά και απάντησε ότι αντιπαθεί το φως της μέρας. Του είπα ότι η ζωή θα είναι μοναχική και απάντησε ότι εκπορνεύει το μυαλό του μιλώντας με έξυπνους ανθρώπους. Του είπα πως ήταν τρελός και είπε ο Θεός να τον φυλάει από τη σωφροσύνη. (Ο Θεός σίγουρα θα το κάνει)», έγραφε σε κάποιον φίλο του.

Ουσιαστικά ο Ράσελ, άνθρωπος άλλης γενιάς κι άλλης νοοτροπίας, δεν μπορούσε να καταλάβει τον Βιτγκενστάιν. Όπως επισημαίνει ο Ray Monk, αυτό που ενδιέφερε τον Wit ήταν όχι τόσο να ξεκόψει από τους ανθρώπους –έστω και σπάνια, συναντούσε κάποιους ανθρώπους, απλούς χωρικούς της περιοχής–, αλλά να απομακρυνθεί από την κοινωνία, να απελευθερωθεί από τις προσδοκίες και τις υποχρεώσεις που επιβάλλει ο αστικός τρόπος ζωής.

Εκεί, μακριά από τον σύγχρονο πολιτισμό, ο Wittgenstein έζησε δύο χρόνια κι έγραψε τον Tractatus.

.

Την αίσθηση ότι η κοινωνία περιορίζει το άτομο και δεν του επιτρέπει να ζήσει τη ζωή που επιθυμεί, την συναντάμε σε όλους τους μεγάλους ασκητές της Ύστερης Αρχαιότητας, από τον Αντώνιο και μετά.

Ανοικονόμητοι άνθρωποι. Από το να συμβιβαστούν με τον περίγυρό τους, να νερώσουν το κρασί τους, να κάνουν κάποιες υποχωρήσεις, να υποχρεώσουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να τους αποδεχτούν, προτίμησαν να κυνηγήσουν το απόλυτο, έστω κι αν αυτό σήμαινε ότι θα έπρεπε να ζουν μόνοι, απομονωμένοι και αποξενωμένοι, σε συνθήκες απόλυτης στέρησης και εξαθλίωσης.

Αν για τον Αριστοτέλη εκείνος που επιλέγει να ζει μόνος είναι ή ζώο ή θεός, στην Ύστερη Αρχαιότητα εκείνος που επέλεγε την μοναξιά ήθελε απλώς να πολεμήσει τους δαίμονες και τα πάθη του –τον εαυτό του, θα μπορούσαμε να πούμε. Και ήταν μια μάχη που προκαλούσε όχι τον αποτροπιασμό, αλλά τον σεβασμό της κοινωνίας –ή τουλάχιστον μιας σεβαστής μερίδας της. Ο χριστιανικός μοναχισμός από την άποψη αυτή επέφερε ένα ισχυρό πλήγμα στις αρχαίες πατριαρχικές αντιλήψεις και η Ύστερη Αρχαιότητα είναι και σε αυτό το θέμα η εποχή-μαμή του σύγχρονου κόσμου.

Tagged: , , , , , ,

12 thoughts on “Μοναξιά

  1. Δύτης των νιπτήρων 15/05/2013 στο 2:14 μμ Reply

    Αφήνω ένα (μοναχικό) μήνυμα εκτίμησης για να μην πατάω όλο λάικ και λάικ. Αγγίζεις επίσης προσωπικές μου εμπειρίες, μπορώ να πω.🙂

    • fvasileiou 15/05/2013 στο 6:58 μμ Reply

      Νά ‘σαι καλά, αγαπητέ!

  2. hfaistiwnas 15/05/2013 στο 9:08 μμ Reply

    Είμαι της μοναξιάς.. βρίσκω πράγματα και περνάω χρόνο μόνος μου αρκετό.. ώρες ώρες βέβαια δεν την αντέχω.. έχω σκεφτεί πολλές φορές μήπως είμαι αντικοινωνικός.. αλλά μάλλον δεν είμαι..

    • fvasileiou 16/05/2013 στο 1:02 μμ Reply

      Νομίζω ότι λίγο πολύ όλοι είμαστε πλέον της μοναξιάς. Όλοι διεκδικούμε ιδιωτικό χρόνο για τον εαυτό μας.

  3. GeorgeG 15/05/2013 στο 10:55 μμ Reply

    Είναι ένα χάδι στη ψυχή, όταν ανακαλύπτεις ότι δεν είσαι ο μόνος που νιώθεις να είσαι παντού, ενώ είσαι μόνος.
    Να είσαι πάντα καλά

    • fvasileiou 16/05/2013 στο 1:04 μμ Reply

      Το χάδι στην ψυχή πιο ισχυρό αντίδοτο στη μοναξιά από το χαδι στο κορμί…

  4. Ευάγγελος 16/05/2013 στο 3:32 μμ Reply

    Μήπως οι μοναχικές σκέψεις και συλλογισμοί μπορούν να μετουσιωθούν σε μια νέα συλλογικότητα; Μήπως, όσοι αισθάνονται πως μέσα στη μοναξιά τους βρίσκουν στοιχεία που καθορίζουν τη στάση και τη συμπεριφορά τους απέναντι στους άλλους, μπορούν να συναντηθούν σε μια δημιουργική κοινή αναζήτηση; Η μοναξιά μπορεί να είναι μια κάποια λύση, αλλά πέρα από την αναζήτηση του εαυτού μας, η επαφή κι επικοινωνία με τους άλλους είναι, νομίζω, η δικαίωση της ύπαρξής μας.

    • fvasileiou 16/05/2013 στο 8:16 μμ Reply

      Να θέσω εγώ ένα παραπλήσιο ερώτημα: Μήπως η συλλογικότητα δεν έχει θέση στον κόσμο μας; Μήπως δεν υπάρχει «νέα» συλλογικότητα, αλλα μόνο η παλιά, που όσο κι αν δυσκολευόαμστε να το ξεστομίσουμε, δεν μας ταιριάζει;
      Για να είμαι ειλικρινής, ενστικτωδώς συμφωνώ μαζί σου, ότι η κοινωνικότητα είναι ανώτερος τρόπος βίου, αλλά…

  5. Fairytalesman 17/05/2013 στο 12:58 πμ Reply

    Αντιπαθεί κάποιος το φως της ημέρας;; Είναι τρελός. Θέλει να απομακρυνθεί από την κοινωνία;; Είναι τρελός. Δεν του αρέσει να μιλάει με ανθρώπους;; Είναι τρελός. Αν είναι δυνατόν. Η ταπεινή μου γνώμη είναι πώς είναι απλά διαφορετικός. Ασυνήθιστος. » Ο ΘΕΟΣ ΑΣ ΜΕ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΣΩΦΡΟΣΥΝΗ » : Μεγάλη κουβέντα. Τα όρια ανάμεσα στην λογική και την τρέλα είναι δυσδιάκριτα. Ένα βήμα είναι αρκετό για να περάσεις στην άλλη πλευρά. Οι σώφρονες έχει αποδειχτεί πώς πολλές φορές δεν καταφέρνουν και πολλά περισσότερα από τους παράφρονες.
    Λίγο αντισυμβατικό και καυστικό το σχόλιο μου, συγχωρέστε με. Κύριε Βασιλείου ευχαριστώ για την παράθεση της συνομιλίας Russell – Wittgenstein. Δίνει τροφή για σκέψη.

    • fvasileiou 20/05/2013 στο 7:04 μμ Reply

      Άνθρωποι σαν τον Βιτ, σοφοί μέσα στην «αφροσύνη» τους, μας βοηθάνε να δούμε τα πράγματα κάπως διαφορετικά και να ανοίξουμε τους ορίζοντές μας…

  6. jamavous 18/12/2013 στο 5:03 μμ Reply

    σας ευχαριστώ πολύ για αυτό το κείμενο αγγίζεται προσωπικά μου βιώματα μου εμένα και σίγουρα πολλών ανθρώπων , συγχαρητήρια για το ιστολόγιο σας .

  7. […] Μοναξιά  […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: