Άρνηση

Τελειώσαμε την ανάγνωση της Άρνησης του Σεφέρη και ο κ. Κωστάκης μας είπε να το δούμε για λίγο ήσυχα. Εκείνος, κατά πως το συνήθιζε, άρχισε να ξεφυλλίζει την ατζέντα του σοβαρός-σοβαρός –αναρωτιέμαι αν όντως σε κάτι τέτοιες ώρες απορροφούνταν τόσο πολύ με τον προγραμματισμό της ημέρας του ή αν απλώς προσποιούνταν προσπαθώντας να ροκανίσει μια αμήχανη στιγμή.

Περάσανε λίγα λεπτά σκυμμένοι στα βιβλία διαβάζοντας διαγώνια το ποίημα, ρίχνοντας πλάγιες ματιές στους συμμαθητές μας ή πλάγιες κουβέντες ή, ενίοτε, πλάγιες γροθιές, κι όταν οι ψίθυροι άρχισαν να γίνονται βοή, ο κ. Κωστάκης μας ρώτησε τι κατά τη γνώμη μας έλεγε.

Ήταν Μάιος και ήμασταν Γ΄ Γυμνάσιου, ξαναμμένοι και μελαγχολικοί, ρομαντικοί και ωμοί, αντιμέτωποι για πρώτη φορά με όλες τις φριχτές αλήθειες του κόσμου, κρατώντας ή δημιουργώντας το έσχατο ψέμα, την αυτοεικόνα μας –όπως όλοι οι έφηβοι. Και μια και ήταν ένα ποίημα του Σεφέρη, ο οποίος πήρε το Νόμπελ, το οποίο μελοποιήθηκε από τον Θεοδωράκη, ο οποίος είναι πολύ σπουδαίος, κι όλο και κάτι είχαμε ακούσει από εδώ κι από εκεί για αυτούς τους δυο πολύ μεγάλους και για το συγκεκριμένο πολύ σημαντικό ποίημα, αρχίσαμε να σολάρουμε.

Αν θυμάμαι καλά, το σύνθημα το έδωσε η Ουρανία, η οποία ποτέ δεν παραδέχτηκα πόσο πολύ μου άρεσε: Σήκωσε το κατάλευκο χέρι της και είπε κάτι για την ζωή που είναι ένα ταξίδι. Κι άλλα χέρια υψώθηκαν ανυπόμονα. Ο ένας είδε στο ποίημα την αλλοτρίωση (ήταν πολύ της μόδας τότε στα σχολεία –ακόμα ίσως είναι), ο άλλος τον καταναλωτισμό, ο τρίτος για τα αδιέξοδα του σύγχρονου ανθρώπου και κάποιος πέταξε κάτι για την επανάσταση.

Ο κ. Κωστάκης είχε σηκωθεί από την έδρα του και σαν διευθυντής ορχήστρας έδινε τον λόγο με νοήματα, κι όταν οι μεγάλες ιδέες μας τελείωσαν και οι αναγνώσεις μας κατέληξαν σε διαφωνίες («τι λες, ρε βλάκα;», «θα τα πούμε μετά εμείς οι δυο»), αφού έβγαλε το μακρόσυρτο σσσσσσσσσστ!, που ήταν σήμα κατατεθέν του, με ύφος όλο συγκατάβαση μας είπε:

«Τα πράγματα, παιδιά, είναι απλά. Μια παρέα αποφάσισε να πάει μια εκδρομή. Μπήκαν στο αυτοκίνητο, πήγαν σε μια ωραία παραλία κι εκεί άρχισαν τα παιχνίδια, βόλεϊ, ρακέτες, τρεχαλητά. Πέρασε έτσι καμιά ωρίτσα και δίψασαν –τότε συνειδητοποίησαν ότι δεν είχαν πάρει νερό μαζί τους. Η παραλία έρημη, δεν υπήρχε ούτε μπιτς μπαρ, ούτε περίπτερο απ’ όπου θα μπορούσαν να πάρουν ένα αναψυκτικό. Ψάχνουν από εδώ, ψάχνουν από κει και βρίσκουν μια βρύση. Κάνουν να πιουν, αλλά το νερό δεν πίνονταν –γενικά στις παραλίες το νερό δεν είναι καλό, γι’ αυτό να παίρνετε από το σπίτι σας…»

Έτσι συνέχισε μέχρι που χτύπησε το κουδούνι. Η αντίθεση ανάμεσα στις υψιπετείς αναλύσεις μας και την ταπεινή δική του ήταν τόσο έντονη, που η αίθουσα αντηχούσε με πνιχτά γελάκια –ακόμα χαμογελάω όταν τα θυμάμαι.

.

Σήμερα αναγνωρίζω ότι εκείνη την ημέρα ο κ. Κωστάκης, ανεπίγνωστα ίσως, μας έδωσε ένα σπουδαίο μάθημα.

Στη ζωή όλα σχεδόν είναι θέμα οπτικής γωνίας: Οι απόψεις που θα διαμορφώσουμε ή θα υιοθετήσουμε, οι θέσεις που θα διατυπώσουμε, οι αποφάσεις που θα λάβουμε. Και ειδικά σε έναν πολιτισμό της εικόνας, όπως είναι εν πολλοίς ο δικός μας, ο τρόπος που βλέπουμε τα πράγματα είναι καθοριστικός για πολλά.

Για αυτό είναι πολύ σημαντικό να βλέπουμε αυτό που πραγματικά έχουμε απέναντί μας κι όχι εκείνο που νομίζουμε ότι είναι. Φαίνεται εύκολο, αλλά καθόλου δεν είναι. Απαιτεί καθαρό βλέμμα και καθαρό νου. Πάρτε για παράδειγμα εμάς, 15-20 έφηβους που μόλις μας δόθηκε η ευκαιρία, παπαγαλίσαμε βαρύγδουπες λέξεις, προσπαθώντας να φανούμε σπουδαίοι και καίριοι, χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη μας τι είπε ο ποιητής. Μάλιστα, όταν ο Κωστάκης μας το υπενθύμισε, η ποιητική εικόνα μας φάνηκε φτωχή μπροστά στο μεγαλείο των αναλύσεών μας, αστεία.

Έπειτα, μια θεωρία, μια ανάλυση είναι αξιόπιστη και σταθερή μόνο αν στηρίζεται σε σωστή εκτίμηση των υπαρκτών δεδομένων. Πρώτα πρέπει να βλέπουμε καθαρά αυτό που έχουμε μπροστά μας κι έπειτα δι’ αυτού να αρθούμε σε υψηλότερες, λεπτότερες θεωρήσεις. Η αδυναμία να δούμε το προφανές, το αντι-κείμενο, που σχεδόν πάντα δεν είναι παρά άρνηση να αποδεχτούμε την πραγματικότητα, μας οδηγεί σε αυθαιρεσίες και στρεβλώσεις.

.

Χτύπησε κουδούνι και βγήκαμε έξω.

Ο λόφος της Κιάφας δεν είχε ακόμα οικοδομηθεί κι όταν σήμαινε διάλλειμα γέμιζε πιτσιρικαρία από τα παρακείμενα σχολεία. Τρέχαμε, σπρωχνόμασταν, φωνάζαμε ή καθόμασταν πάνω στο χορτάρι και μιλούσαμε με εκείνη την παιδιάστική σοβαρότητα.

Ήμασταν 15 χρονών.

Ήμασταν σίγουροι πως όταν θα βάζαμε την δική μας άνω τελεία στη ζωή, η επόμενη λέξη μας δεν θα ήταν «λάθος».

Tagged: , , , , , ,

10 thoughts on “Άρνηση

  1. hfaistiwnas 20/05/2013 στο 6:18 μμ Reply

    Όλα είναι θέμα οπτικής γωνίας.. σωστό..

    • fvasileiou 20/05/2013 στο 6:58 μμ Reply

      Ας διαλέξουμε την πιο όμορφη λοιπόν!

  2. γρηγόρης στ. 20/05/2013 στο 6:31 μμ Reply

    Τι είναι όμως αυτό που πραγματικά έχουμε απέναντί μας; Και θέλουμε να το βλέπουμε; Η μήπως πάλι βλέπουμε αυτό που περιμένουμε- ή μας έκαναν να περιμένουμε- να δούμε;
    [Ε, όσο για τον κ. Κωστάκη, μάλλον έπρεπε να του πει κανείς πως όταν αναζητάς τα κρυφά περιγιάλια και πας σ’ αυτά, να μην περιμένεις όλες τις ανέσεις κι ευκολίες που υπάρχουν στα άλλα, τα γνωστά και πολυσύχναστα….]

    • fvasileiou 20/05/2013 στο 6:58 μμ Reply

      Νομίζω δεν θέλουμε, Γρηγόρη, να το δούμε. Η γυμνή πραγματικότητα μας ξεβολεύει, μας αφαιρεί όλες τις άμυνες.

  3. bibliothekarios 21/05/2013 στο 9:36 πμ Reply

    Οι αυθαιρεσίες και οι στρεβλώσεις πολλαπλασιάζουν τον κόσμο μας λέω εγώ….

    • fvasileiou 21/05/2013 στο 2:53 μμ Reply

      Πιθανόν, αλλά για πόσο; Και τι γίνεται όταν οι στρεβλώσεις ισιώσουν και οι ψευδαισθήσεις εξανεμιστούν;

  4. Δημήτρης 21/05/2013 στο 3:11 μμ Reply

    Όμορφο και νοσταλγικό κείμενο, εγώ θα ήθελα να το αφιερώσω στα παιδιά που δίνουν εξετάσεις και ιδιαίτερα τα «πρωτάκια» της Α’ Γυμνασίου που σήμερα συμμετέχουν για πρώτη φορά σε τελικές εξετάσεις (και που από τόσο νωρίς μπαίνουν σε αυτές τις δύσκολες διαδικασίες της …γνώσης!?).

    • fvasileiou 21/05/2013 στο 7:06 μμ Reply

      Αφιερωμένο λοιπόν!🙂

  5. Ευάγγελος 21/05/2013 στο 3:16 μμ Reply

    Συμβάντα, συναισθήματα κι υπάρξεις σε μιαν αέναη αναζήτηση της «αλήθειας», που επιμένει να μας διαψεύδει, επειδή ποτέ δεν καταφέρνουμε να διατηρήσει τη μοναδικότητά της πέρα απ’ το κάθε ζευγάρι μάτια που τη βλέπουν.

    • fvasileiou 21/05/2013 στο 7:07 μμ Reply

      Όταν η αλήθεια γίνεται «αλήθεια», πώς να διατηρηθεί ή να είναι μοναδική;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: