Indiana Jones

Η δημιουργία

Το καλοκαίρι του 1977, George Lucas και Stephen Spielberg πήγαν στη Χαβάη για διακοπές και για να ελαφρύνουν την ένταση της αναμονής των νέων του box-office· ο Lucas είχε επενδύσει ό,τι είχε και δεν είχε στο Star Wars και η αγωνία ήταν μεγάλη. Τα νέα του θριάμβου επέτρεψαν όμως στους δυο νεαρούς σκηνοθέτες να χαλαρώσουν και να συζητήσουν για τα μελλοντικά τους σχέδια. Τότε ήταν που ο Spielberg εξέφρασε την μεγάλη του επιθυμία να σκηνοθετήσει ένα James Bond.

«Άσε το James Bond», του είπε ο Lucas. «Σου έχω κάτι καλλίτερο: Τον Indiana Smith, έναν αρχαιολόγο με δερμάτινο σακάκι και μαστίγιο που θα αναζητά αντικείμενα με μεταφυσική δύναμη. Θα είναι σαν τα κινηματογραφικά σήριαλ του ’30, με ασταμάτητη δράση και συνεχείς κορυφώσεις.»

«Όλα καλά», του απάντησε ο Spielberg, «αλλά δεν μου αρέσει αυτό το Σμιθ.»

«Ας τον πούμε τότε Indiana Jones.»

indy

Η περιπέτεια

Όσο πιο ορθολογικά είναι δομημένες οι ζωές μας, τόσο πιο πολύ θέλουμε να αποδράσουμε από αυτές. Οι διακοπές ως ανάγκη, που ουσιαστικά είναι πραγματικότητα στον δυτικό κόσμο των τελευταίων 150-200 ετών, δημιουργήθηκαν εν μέρει κι από αυτό. Ο αστός καταρχήν, αλλά και οι άλλες κοινωνικές ομάδες στη συνέχεια, μπουχτισμένος από την τέλεια τακτοποιημένη ζωή του, θέλει να σπάσει το συνεχές του χρόνου· θέλει να ξεφύγει από την τακτοποιημένη, βαλτωμένη ζωή του.

Στην αρχή των ταινιών, μετά την αρχική περιπετειώδη σεκάνς, βλέπουμε τον Ιντιάνα Τζόουνς με το κοστουμάκι του καθηγητή να διδάσκει βαριεστημένους φοιτητές· να τον κυνηγάει η γραμματέας του για τις γραφειοκρατικές υποχρεώσεις. Για να ξεφύγει από όλα αυτά, ο Καθηγητής Jones στην Σταυροφορία φοράει το καπέλο του και δραπετεύει από το παράθυρο. Απ’ έξω από το παράθυρο τον περιμένουν οι άνθρωποι του Donovan, για να του αναθέσουν τις έρευνες για το Δισκοπότηρο· έξω από το παράθυρο, την απρόβλεπτη/αστεία/παιδιάστικη/αντισυμβατική έξοδο από την καθημερινότητα τον περιμένει η περιπέτεια και όχι βέβαια από την πόρτα, την συμβατική έξοδο, που θα επέλεγε κάθε σοβαρός ενήλικας. Έτσι ο τυχοδιώκτης Καθηγητής Δρ. Jones μεταμορφώνεται στον αντι-ηρωικό και αντι-σούπερ ήρωα Ιντιάνα.

Οι περιπέτειες του Indiana Jones είναι πάντα επικεντρωμένες στην αναζήτηση ενός αντικειμένου, αλλά δίπλα του υπάρχει και μια γυναίκα. Η σχέση του με την γυναίκα είναι σημαντική, αλλά όχι καθοριστική. Πλουτίζει την ταινία, αλλά η ιστορία δεν εξαρτάται από εκείνη. Κανένας δεν θα πει, για παράδειγμα, ότι στο Ναό των Καταραμένων μια διάσημη αμερικανίδα τραγουδίστρια, καλομαθημένη και λεπτεπίλεπτη, εξαιτίας ενός τυχαίου γεγονότος καταλήγει στην ζούγκλα της Ινδίας. Όχι. Εκεί ο Ίντυ αναζητά την Sivalinga, την ιερή πέτρα. Η Willie Scott και η σχέση της με τον Indy, όσο διασκεδαστική κι αν είναι, παραμένει στον φόντο.

Κατά συνέπεια, ο Indiana Jones είναι πρωτίστως μια αγορίστικη φαντασίωση. Αν οι γυναίκες καταλαμβάνουν την πρώτη θέση στις φαντασιώσεις των ενηλίκων ανδρών, για τα αγόρια είναι στο βάθος, περισσότερο σαν θαμπή υπενθύμιση ενός μέλλοντος. Στον Τομ Σόγιερ, για παράδειγμα, μια άλλη αγορίστικη περιπέτεια, τα κορίτσια επίσης δεν διαδραματίζουν κάποιο σημαντικό ρόλο.

 

Η αναζήτηση και η αλήθεια

«Η αρχαιολογία αναζητά δεδομένα, όχι την αλήθεια. Αν σας ενδιαφέρει να αναζητήσετε την αλήθεια, να πάτε στο μάθημα φιλοσοφίας του Δρ. Tyree», λέει ο ίδιος ο Indiana Jones στους φοιτητές του στην αρχή της Τελευταίας Σταυροφορίας.

Βέβαια όσα διδάσκει θεωρητικά στο μάθημα, διαψεύδονται στη διάρκεια της ταινίας από την πράξη. Έτσι, για παράδειγμα, στην Βενετία ο Ιντιάνα ψάχνει το Χ που σημαδεύει τον κρυμμένο θησαυρό, ενώ στις παραδόσεις του έλεγε κατηγορηματικά ότι δεν είναι αυτό αρχαιολογία· ότι ο αρχαιολόγος κάνει το 70% της δουλειάς του στην βιβλιοθήκη.

Διαψεύδεται και η απόφανση περί αναζήτησης της αληθείας από την ίδια την ταινία; Προφανώς ναι, αλλά όχι με τον ευθύ τρόπο που διαψεύδεται το Χ· αφήνεται ο ίδιος ο θεατής να αποφασίσει κατά πόσο η αναζήτηση του Δισκοπότηρου είναι ταυτοχρόνως και η αναζήτηση μιας –έστω– αλήθειας.

Έχει σημασία πάντως το γεγονός ότι την όποια αλήθεια μαθαίνει ο Indy, την μαθαίνει συμπτωματικά κι όχι γιατί το επεδίωξε. Εκείνος βάζει πάντα ένα όριο στην αναζήτηση, βάζει ένα όριο στο τι διερευνά, βάζει ένα όριο στην γνώση που θέλει να αποκτήσει. Έτσι θέλει μόνο να βρει την Κιβωτό, όχι να διερευνήσει τις δυνατότητές της, όπως οι Ναζί και ο Belloq, γι’ αυτό και κλείνει τα μάτια του, όταν εκείνοι την ανοίγουν· στον Ναό των Καταραμένων ανακτά την ιερή πέτρα για λογαριασμό των κατοίκων του χωριού, χωρίς να μπαίνει στην διαδικασία να διερευνά τα τι και πώς της δύναμής της· στη Σταυροφορία εξαναγκάζεται να χρησιμοποιήσει την δύναμη του Δισκοπότηρου για  να θεραπεύσει τον πατέρα του και σταματάει εκεί – δεν τον ενδιαφέρει να δει όλες τις δυνατότητες του Ιερού Ποτηρίου· τα ίδια και στο Κρυστάλλινο Κρανίο, που δεν μπαίνει στην διαδικασία να μάθει την αλήθεια που κρύβεται πίσω του, αλλά προσπαθεί να σώσει τους συντρόφους του και τον εαυτό του.

Θέτει ένα όριο στη γνώση που θέλει, στη γνώση που μπορεί να αποκτήσει και να αφομοιώσει ο Indiana, το οποίο, αν θέλαμε να το περιγράψουμε, αναγκαστικά θα πηγαίναμε στον Wittgenstein. Γιατί όπως ο Wittgenstein μας λέει ότι για όσα δεν μπορεί να μιλάει κανείς, γι’ αυτά πρέπει να σωπαίνει, ο Ίντυ μας διδάσκει ότι για όσα δεν μπορεί να μιλήσει κανείς, αυτά δεν πρέπει να τα μαθαίνει. Δίπλα στο βιτκενσταϊνικό «τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου», ο Ιντιάνα προσθέτει «και τα όρια της γνώσης μου».

Tagged: , , , , , , ,

One thought on “Indiana Jones

  1. katinaki 30/07/2013 στο 5:55 μμ Reply

    Oh Indy. Τον αγαπω. Κυρίως γιατι εξαιτίας του με ρωτάνε αν έχουμε βρει ποτε θησαυρό και τις λάτρευω αυτές τις ανυποψίαστες παιδικές ερωτήσεις.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: