Δυσφορία και Ανατροπή στο Elysium

Τοποθετημένο σε ένα μέλλον μακρινό, αλλά και κοντινό ταυτόχρονα, παράξενο και μαζί οικείο, το Elysium του Neill Blomkamp είναι μια από τις καλλίτερες –και πιο επιτυχημένες– εμπορικές ταινίες του φετινού καλοκαιριού και ταυτοχρόνως ένα blockbuster με πολιτική θέση. Όπως και το περσινό The Dark Knight Rises του Christopher Nolan, καταπιάνεται με σημαντικά ζητήματα και μέσω της μυθοπλασίας δίνει απάντηση σε ερωτήματα και διέξοδο σε αδιέξοδα. Γιατί, ας το πούμε εξαρχής, εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με κάποιο βαρύ κι ασήκωτο κινηματογραφικό δοκίμιο, αλλά με μια χορταστική περιπέτεια, που πατάει στην παράδοση του Terminator και του Matrix.

Elysium

Περνάς καλά παρακολουθώντας το Elysium. Πέρα όμως από το fan, η πολιτική (και η οικονομία και η κοινωνία, άλλωστε αυτά είναι ένα), και μάλιστα μέσα από το σχήμα δυσφορία/εξέγερση είναι πανταχού παρούσα στο φιλμ κι έχει αξία να σταθούμε για λίγο εδώ.

  1. Η δυστοπία που περιγράφει ο Blomkamp δεν οφείλεται σε κάποια μεταφυσική ή εξωανθρώπινη καταστροφή. Η αποκάλυψη που κατέστρεψε τον κόσμο, όπως τον ξέρουμε, συνέβη όταν η κοινωνία χωρίστηκε σε πληβείους χωρίς δικαιώματα, χωρίς ελπίδα, χωρίς καν ταυτότητα, και σε ολίγους πάμπλουτους που κατέχουν τα πάντα. Για να το πω διαφορετικά: Η καταστροφή που προφητεύεται εδώ είναι εκείνη της μεσαίας τάξης, η οποία στις Δυτικές Κοινωνίες της Περασμένης Εποχής δεν γεφύρωνε απλώς ένα χάσμα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς, αλλά επέτρεπε σε ευρύτατα στρώματα του πληθυσμού να έχουν μερίδιο από τον παραγόμενο πλούτο, πρόσβαση σε αγαθά όπως η εκπαίδευση, η υγεία και τη τεχνολογία. Η Κρίση που βιώνουμε (και που είναι παγκόσμια και δη ευρωπαϊκή, ας μη το λησμονούμε αυτό), ασχέτως αιτιών, καταστρέφει ακριβώς αυτή την Μεσαία Τάξη καθιστώντας τους πολύ πλούσιους ακόμα πλουσιότερους και τους μεσαίους φτωχούς.
  2. Στην ταινία οι πλούσιοι έχουν απομονωθεί στον δικό τους τεχνητό πλανήτη, τον Elysium. Οι φτωχοί είναι αποκλεισμένοι από αυτό το ιδανικό οικοσύστημα, αλλά και από τα αγαθά της τεχνολογίας (τις μηχανές αναζωογόνησης, που με το πάτημα ενός κουμπιού μπορούν να θεραπεύσουν πάσα νόσο). Οι φτωχοί εγκλωβισμένοι στη Γη είναι καταδικασμένοι να βλέπουν τον Elysium να πλέει στα ουράνια –όπως οι κολασμένοι βλέπουν τον Παράδεισο από το Καθαρτήριο, ορατό και απρόσιτο. Τα διαστημόπλοια των αθλίων που επιχειρούν να αποβιβαστούν εκεί, καταρρίπτονται χωρίς δεύτερη σκέψη.
    Η αναφορά στην παράνομη μετανάστευση –πρόβλημα πολύ έντονο στη χώρα μας και τι ς άλλες Μεσογειακές χώρες, αλλά και άλλων Δυτικών χωρών, όπως οι ΗΠΑ– είναι σαφής. Αυτό που ουσιαστικά μας λέει o BlomKamp είναι πως όταν σε πολιορκούν τόσοι πολλοί, η υπεροπλία δεν σε σώζει· απαιτείται άλλη προσέγγιση.
    (Βέβαια, ας σημειώσω μια βασική διαφορά της ταινίας και της πραγματικότητας –τουλάχιστον της πραγματικότητας που βιώνουμε στην Ελλάδα: Στην ταινία οι άθλιοι της Γης διεκδικούν μερίδιο σε έναν κόσμο με τον οποίο έχουν κοινές αξίες και αρχές και από τον οποίο είναι αποκλεισμένοι – δυστυχώς, δεν είναι αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα, αυτή τη στιγμή τουλάχιστον).
  3. Έχουν ενδιαφέρον τα πρόσωπα που επιχειρούν να ανατρέψουν το συγκεκριμένο status quo:
    –  Πρώτη και καλλίτερη η Υπουργός Άμυνας Delacourt της J. Foster, η οποία θέλει να εκθρονίσει τον νερόβραστο Πρόεδρο του Elysium και να αναλάβει η ίδια την εξουσία πραξικοπηματικά.
    –  Ο παρανοϊκός πράκτορας Kruger, συνεργάτης της Delacourt, ο οποίος όταν καταλαβαίνει τι παίζεται, πουλάει την συνεργάτιδα και ζητάει την εξουσία για τον εαυτό του.
    –  Ένας μεσαίος γκάγκστερ, ο Spider, που όμως έχει το όραμα να πάρουν όλοι οι κάτοικοι της Γης τον τίτλο του πολίτη.
    –  Ο Max του Matt Damon, ο κεντρικός χαρακτήρας. Ο Μαξ δεν είναι ο επαναστάτης, ο άνθρωπος που έχει ένα συγκεκριμένο όραμα. Το μόνο που ζητάει είναι να φτάσει στον Elysium για να μπορέσει να αποκτήσει πρόσβαση στις μηχανές αναζωογόνησης· έχει εκτεθεί σε θανατηφόρα δόση ραδιενέργειας και πεθαίνει. Μόνο στο τέλος κατανοεί την σημασία όσων του λέει ο Spider και θυσιάζεται για να βοηθήσει τους συνανθρώπους του –έχουμε δηλαδή έναν ακόμα μεσσία.
    Στην ταινία του BlomKamp δεν έχουμε επανάσταση, δεν έχουμε συλλογικότητες, έχουμε μονάδες που αντιδρούν για διαφόρους λόγους…

Το Elysium είναι μια πολύ καλή ταινία. Μπορεί να αφηγείται μια ιστορία, που παραλλαγές της έχουμε δει πολλές τα τελευταία χρόνια, αλλά δεν παύει να καθηλώνει τον θεατή και να τον εγκλωβίζει στη δυστοπία της. Ο Matt Damon παίζει με δύναμη και ζεστασιά τον Μαξ και κάνει τον θεατή να συμπάσχει μαζί του. Η Frey της Alice Braga είναι ερωτική και μητρική ταυτόχρονα. Η  Jodie Foster πάλι δεν εντυπωσιάζει, αλλά υπηρετεί τον ρόλο με συνέπεια. Βρώμικη φωτογραφία, εφέ που δεν φαίνεται να είναι εφέ, εξαιρετικό μοντάζ και σκηνές δράσης που τις ζεις.

Ο κινηματογραφικός χειμώνας καλά ξεκίνησε.

Tagged: , , , , , , ,

8 thoughts on “Δυσφορία και Ανατροπή στο Elysium

  1. hfaistiwnas 23/08/2013 στο 1:02 μμ Reply

    Γιατί όχι, θα το δούμε..🙂

    • fvasileiou 23/08/2013 στο 6:20 μμ Reply

      Και μετά θα μου πεις αν σου αρεσε🙂

  2. Evi 23/08/2013 στο 1:46 μμ Reply

    Καλο κινηματογραφικο χειμωνα λοιπον! Αν κ τη συγκεκριμενη δε θα τη δω. Η κριτικη σου παρ’ολα αυτα ειναι πολυ ενδιαφερουσα.

    Να προτεινω The Company You Keep αν δεν το εχεις ηδη δει;

    • fvasileiou 23/08/2013 στο 6:19 μμ Reply

      Κάθε καλή ταινία, σειρά, βιβλίο, cd, graphic novel να το προτεινεις!
      Θα το αναζητήσω…

  3. dear e-diary 23/08/2013 στο 2:29 μμ Reply

    Με έπεισες! Θα το δω οπωσδήποτε.

    • fvasileiou 23/08/2013 στο 6:16 μμ Reply

      Ωραία! Να μας πεις όμως μετά και αν συμφωνείς με την οπτική μου.

  4. Όντως πολύ δυνατή ταινία. Έστω και αν είναι καρτουνίστικος ο διαχωρισμός καλών-κακών. Πολύ εύστοχο το σχόλιο για την καταστροφή της μεσαίας τάξης.

    Δύο προκλητικά ερωτήματα:

    1. Ο σκηνοθέτης δεν μας εξηγεί πώς μερικοί κατέληξαν στα Ηλύσια και οι υπόλοιποι στην Γη. Οι πλούσιοι γεννήθηκαν πλούσιοι; Τους έπεσε το λαχείο; Κατέστρεψαν τον Αμαζόνιο για να πλουτίσουν; Ή μήπως θεράπευσαν τον καρκίνο; Είναι όλες αυτές οι περιπτώσεις ίδιες;

    Ή δεν έχει πια σημασία;

    2. Οι θεραπευτικές μηχανές παρουσιάζονται σχεδόν σαν μαγεία. Χωρίς να καταναλώνουν πόρους, χωρίς να χαλάνε, χωρίς να χρειάζωνται υποστήριξη από ιατρικό προσωπικό. Στον πραγματικό κόσμο όμως ολα αυτά είναι πανάκριβα. Ποιος πληρώνει όμως για όλα αυτά; Θέλω να πω, στον πραγματικό κόσμο δεν αρκεί να πατήσουμε ένα κουμπί για να θεραπεύσουμε τους μετανάστες που χτυπάνε την πόρτα μας.

    [καταπληκτικά τα γαλλικά της Τζόντι Φόστερ; έχει πάει σε γαλλόφωνο σχολείο, δεν το ήξερα]

    • fvasileiou 07/09/2013 στο 12:35 μμ Reply

      Αθανάσιε, νομίζω ότι η ταινία ξεκινά σε μια στιγμή που τα πράγματα έχουν φτάσει σε τόσο οριακό σημείο, που πραγματικά δεν έχει πια σημασία πώς έφθασαν μέχρι εκεί. Βέβαια, αν αύριο γυριστεί ένα prequel, θα το μάθουμε🙂

      Νομιζω ότι για τις θεραπευτικές μηχανές (κι όλα τ’ άλλα) πλήρωναν οι είλωτες της Γης με τις ζωές τους. Νομίζω επίσης ότι ακριβώς αυτή η μαγική ευκολία της θεραπείας κάθε ασθένειας, υπάρχει για να υπογραμμίζει ακόμα περισσότερο την τερατώδη ανισότητα ανάμεσα στους λίγους και τους πολλούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: