Πόνος

Ξέρουμε ότι έχουμε πόδια, λαιμό, δόντια, μαλλιά –τα βλέπουμε κι αν δεν τα βλέπουμε, τα πιάνουμε με τα χέρια ή την γλώσσα μας. Και ξέρουμε ότι έχουμε φάρυγγα, σπλήνα, συκώτι, λεμφαδένες, κι ας μη τα βλέπουμε κι ας μη τα πιάνουμε· ας μένουν βαθιά κρυμμένα μέσα μας, απρόσιτα.

Βλέπουμε, πιάνουμε, ξέρουμε, αλλά δεν νιώθουμε τα μέλη του σώματός μας και τα όργανά του, όταν είμαστε υγιείς κι αυτάρκεις. Το σώμα μας υπό φυσιολογικές συνθήκες είναι αόρατο, συγχωνευμένο με το πνεύμα μας, αφομοιωμένο από το εγώ μας. Πρέπει κάτι να λείψει, κάτι να πάει στραβά, για να αισθανθούμε την ύπαρξή του. Κάποιο ασήμαντο κρυολόγημα κι ο λαιμός μας αποκτά αίφνης υπόσταση· έλλειψη φαγητού και το στομάχι μας ουρλιάζει· ένα χαλικάκι αρκεί για να σηκώσει παντιέρα το νεφρό μας· μια απειροελάχιστη τρυπούλα και το δόντι μάς γονατίζει. Απλές περιπτώσεις, καθημερινές, συνηθισμένες και πληκτικές μέχρι χασμουρητού, οπωσδήποτε ανάξιες αναφοράς, κι όμως είναι αυτές που ξυπνάνε το σώμα μας από τη νάρκη.

Το πονεμένο μέλος εισβάλλει στη συνείδησή μας, καταλαμβάνει χώρο και μονοπωλεί την προσοχή μας. Κι αν κάνουμε υπομονή, αν προσπαθούμε να το παραβλέψουμε, να ασχοληθούμε με κάτι άλλο, αυτό μένει εκεί, να μας υπενθυμίζει την παρουσία του. Το συκώτι, το έντερο, το πόδι που πονάει, ξεχωρίζει από την σωματοψυχή μας· επαναστατεί και απαιτεί  ύπαρξη παράλληλη με την δική μας. Και απαιτείται ειδική αγωγή ή έστω ένα παυσίπονο ή να περάσει το απαιτούμενο χρονικό διάστημα, για να επιστρέψει εκείνο στην ανωνυμία του κι εμείς την ησυχία μας.

Παράλληλα ο πόνος δίνει και ταυτότητα στον χρόνο μας. Δεν είναι πλέον το ίδιο ρουτινιασμένο πρωινό στην ουρά της τράπεζας / το μεσημέρι στο γραφείο / το απόγευμα στην καφετέρια / το βράδυ μπροστά την τηλεόραση, αλλά το πρωί / το μεσημέρι / το απόγευμα / το βράδυ / που με πόνεσε το δόντι, το κεφάλι ή ο νεφρός μου. Ο χρόνος τότε αλλάζει ρυθμό· γίνεται πιο αργός, πιο γρήγορος, σίγουρα διαφορετικός.

Ο πόνος μας ξεχωρίζει από τους άλλους , δίνει και σε μας ταυτότητα. Αν η χαρά, το γλέντι, ο πανηγυρισμός ομαδώνει τους ανθρώπους σε ένα αξεδιάλυτο κουβάρι εξώκαρδης ευωχίας, ο πόνος τους διαχωρίζει. Η χαρά απαιτεί μοίρασμα για να βιωθεί – ο πόνος δεν μοιράζεται, ανήκει εξολοκλήρου στον παθόντα. «Σύμπονος» ή «ομόπονος» δεν υφίσταται, παρά μόνο συμπότης ή ομοτράπεζος. Ακόμα και σε έναν θάλαμο με 20, 30 άτομα που υποφέρουν για τον ίδιο λόγο, είμαστε μόνοι με τον πόνο μας. Και βέβαια, ο υγιής δύσκολα καταλαβαίνει τον πονεμένο, όσο κι αν τον συμπονάει.

Και βέβαια ο πόνος είναι από τους βασικότερους παράγοντες που ωριμάζουν εσωτερικά τον άνθρωπο. Εμπλουτίζει την εμπειρία μας, διευρύνει τους ορίζοντές μας, γιατί ενώ στρέφει το βλέμμα μας προς τα μέσα, μας αναγκάζει να δούμε τον εαυτό μας χωρίς καθρέφτες. Ειδικά η μεγάλη οδύνη, σωματική ή ψυχική, αλλάζει τον άνθρωπο και σε μεγάλη ηλικία, προσδιορίζει την σκέψη και την συμπεριφορά του. Ακόμα κι αν κάποιος που πέρασε μια μεγάλη περιπέτεια, εξακολουθεί να κάνει τα ίδια ακριβώς πράγματα με πριν, τα κάνει με άλλα μυαλά, άλλη αποφασιστικότητα, άλλα κίνητρα.

Η σχέση μας με τον πόνο είναι η σχέση μας με τον εαυτό μας, η σχέση μας με τους άλλους, η σχέση μας με τη ζωή. Κι εδώ είναι ένα ακόμα σημείο της ανθρώπινης κωμικοτραγωδίας. Γιατί ενώ από τη μια νοσταλγούμε μια άπονη ευτυχία, από την άλλη αποζητούμε όλα εκείνα που ο πόνος μας προσφέρει απλόχερα: συναίσθηση, σωματικότητα, ενόραση, ειλικρίνεια, και βέβαια βάθος, πλάτος κι εμμένεια του χρόνου.

Tagged:

12 thoughts on “Πόνος

  1. Δύτης των νιπτήρων 04/11/2013 στο 8:42 μμ Reply

    Ωραίο. Λέει σε μια παλιά συνέντευξή του ο Σαββόπουλος για την αίσθηση που επεδίωξε (και πέτυχε) να βγάλει το «Περιβόλι του τρελού», ότι είναι σαν τη νοσταλγία που έχει κανείς για τη ζωή έξω όταν έχει μείνει καιρό στο νοσοκομείο, όχι για κάτι συγκεκριμένο αλλά για τη ζωή γενικά, την άπονη ευτυχία που γράφεις.

    Ελπίζω να μην έχει συγκεκριμένη αφορμή το ποστ όμως!

    • fvasileiou 05/11/2013 στο 10:25 μμ Reply

      Όχι, ευτυχώς, όλα είναι καλά!😉

      Δεν το ήξερα αυτό για το «Περιβόλι»…
      Έχει δίκιο πάντως… Όταν βρίσκεσαι σε τέτοια κατάσταση, βλέπεις τις δυνατότητες, που σε κανονικές συνθήκες περνάν αόρατες από δίπλα…

    • Δύτης των νιπτήρων 05/11/2013 στο 10:38 μμ Reply

      Σώπα, το βρήκα. Συνέντευξη στον Γιώργο Πηλιχό, ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ, Αύγουστος 1975:

      Το «Περιβόλι του τρελλού» το έγραψα στην Ιταλία, ’68-’69. Το στοιχείο που κυβερνά αυτόν το δίσκο είναι η νοσταλγία. Νοσταλγία όμως για ποιο πράγμα; Για κανένα συγκεκριμένα. Έτσι, γενικά, νοσταλγία. Όπως όταν είμαστε άρρωστοι πολύ και νοσταλγούμε, όχι βέβαια τη ζωή που ήμασταν γεροί και άλλο από ρουτίνα δεν ξέραμε, αλλά τη ζωή γενικά, στην πιο καθαρή και υγιή της έννοια.

      • fvasileiou 08/11/2013 στο 11:24 μμ Reply

        Πολύ ωραίο και κατατοπιστικό ερμηνευτικό κλειδί.

        Από το box του Σαββό στη Λύρα το ξετρύπωσες;

        • Δύτης των νιπτήρων 09/11/2013 στο 10:02 πμ Reply

          Ακριβώς –αλλά υπήρχε και στον αντίστοιχο τόμο (Δέκα χρόνια κομμάτια) από τη σειρά συνεντεύξεις-παρτιτούρες.

          • fvasileiou 09/11/2013 στο 10:57 πμ Reply

            Θυμάμαι ότι είχες αναφέρει και παλιότερα κάτι πολύ ενδιαφέρον από αυτή τη συλλογή -δυστυχώς δεν την έχω…

  2. silia 05/11/2013 στο 12:43 πμ Reply

    «Ο Πόνος, είναι απαράδεκτος, αλλά και ένας πολύ καλός φίλος του ανθρώπου. Να μάθετε να τον πολεμάτε, μα πιο πολύ … να τον σέβεστε.»
    Αυτά ήταν τα λόγια (με τα οποία μας καλημέριζε) του δασκάλου μου, του αείμνηστου Σπύρου Μακρή καθηγητή της Αναισθησιολογίας στο ΑΠΘ.
    Αφιέρωσα το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής μου (37 έτη) στην κατανόηση και την καταπολέμηση του.
    —————————————-
    Πολύ ωραία, ανάρτηση.

    • fvasileiou 05/11/2013 στο 10:21 μμ Reply

      Με δυο κουβέντες ο καθηγητής σας σάς έλεγε ό,τι προσπάθησα να περιγράψω σε 500…

  3. S for Summer 06/11/2013 στο 10:15 μμ Reply

    Όταν η καρδιά πονάει, και διαρκεί καιρό, ενώ εσύ δεν κάνεις κάτι για να καταπαύσεις αυτήν την αδυναμία, είναι εξίσου επώδυνο! Εσένα τι σε πόνεσε και σκέφτηκες να αποτυπώσεις τούτες εδώ τις σκέψεις με το πληκτρολόγιό σου;

    • fvasileiou 08/11/2013 στο 11:22 μμ Reply

      Να σου πω την αλήθεια, τίποτα!
      Δόξα τω Θεώ είμαι-είμαστε μια χαρά αυτή την περίοδο -ίσως γι’ αυτό έχω την «πολυτέλεια» να σκέφτομαι γι’ αυτά.

      • S for Summer 09/11/2013 στο 5:49 μμ Reply

        Εμένα πάλι αυτή η σκέψη επισκέπτεται το νου μου όποτε πονάω και έχω περάσει ώρες να με απασχολεί… Μακάρι να έχεις πάντα την πολυτέλεια να ρεμβάζεις με τέτοιο συγγραφικό αποτέλεσμα! Και χωρίς τον αντίκτυπο του πόνου🙂

      • S for Summer 09/11/2013 στο 5:49 μμ Reply

        Εμένα πάλι αυτή η σκέψη επισκέπτεται το νου μου όποτε πονάω και έχω περάσει ώρες να με απασχολεί… Μακάρι να έχεις πάντα την πολυτέλεια να ρεμβάζεις με τέτοιο συγγραφικό αποτέλεσμα! Και χωρίς τον αντίκτυπο του πόνου🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: