…από την αρχή ήμουν χαμένος, χαμένος

Κιθάρες μας εισάγουν σε ένα γλυκό βαλσάκι, μελαγχολικό κι αθώο –γιατί η αθωότητα προκαλεί μελαγχολία στους ενηλίκους– και πολύ μελωδικό. Κι ύστερα ο πρώτος στίχος που μπορεί να θεωρηθεί παραπλανητικός:

Είσαι ένα λουλούδι, λουλούδι, λουλούδι

γιατί δίνει την εντύπωση ότι ακούμε ένα ερωτικό τραγούδι. Στην πραγματικότητα όμως ακούμε ένα βαθιά υπαρξιακό τραγούδι –η μελαγχολία και η αθωότητά του από πηγάζουν από το σημείο εκείνο που βρίσκεται πολύ βαθιά μέσα μας και διασώζει στο ακέραιο την παιδικότητά μας. Έτσι κι εδώ, η αγάπη είναι η αφετηρία μιας πορείας που καταλήγει στον εαυτό του με ενδιάμεσο σταθμό τον κόσμο. Μιας πορείας που τοποθετεί τον εαυτό σε σχέση με το πρόσωπο της αγάπης και τον κόσμο –απέναντι, δίπλα, μέσα, πουθενά.

Είναι αξιοσημείωτη η ασάφεια με την οποία μιλάει τόσο για την αγάπη του, όσο και για τον κόσμο: Η αγάπη είναι ένα υπερκόσμιο λουλούδι, που σαρκώνεται σε τραγούδι· ο κόσμος είναι σκοτεινός και άπορος. Για τον εαυτό του αντίθετα μιλάει με σιγουριά. Φαίνεται να ξέρει επακριβώς ποιος είναι και πού βρίσκεται:
Από την αρχή ήμουν χαμένος, χαμένος

Δεν μας εξηγεί γιατί νιώθει έτσι, αλλά αυτή η αίσθηση της ήττας του παρέχει μια παράξενη ελευθερία κινήσεων και επιλογών

Τι κι αν χάσω πάλι λοιπόν

Όπως ο σκλάβος δεν έχει να χάσει παρά τις αλυσίδες του, έτσι και ο ήρωάς μας το μόνο που διακινδυνεύει να χάσει είναι η ήττα του. Αφήνεται λοιπόν στο παιχνίδι, όχι για να κερδίσει, αλλά για το ίδιο το παιχνίδι και την ομορφιά του –την ζωή. Και βέβαια από πίστη στο θαύμα: Δεν το ομολογεί, αλλά είναι φανερό πως βαθιά μέσα του πιστεύει ότι κάτι μπορεί να γίνει και αυτή τη φορά όλα να είναι διαφορετικά στο τέλος.

 

Οι Έλληνες είχαμε εξ αρχής περίεργη, προβληματική σχέση με την ευτυχία, την επιτυχία, την νίκη. Οι αρχαίοι την προσέγγιζαν με φόβο, δέος και περίσκεψη. Υπήρχε πάντα ο κίνδυνος οι θεοί να σε φθονήσουν, αν σε άκουγαν να λες «Είμαι ευτυχισμένος» και να σου στερήσουν όλα όσα με μόχθο πέτυχες –ή από τύχη αγαθή σου δόθηκαν. Ο φόβος της Ύβρεως δηλώνει την βαθιά πεποίθηση ότι η ανθρώπινη κατάσταση είναι ασύμβατη με την ευτυχία. Η Πτώση σε αυτές τις περιπτώσεις είναι αναπόδραστη και τραγική. Δημιουργήθηκε έτσι μια ιδιόρρυθμη κουλτούρα γκρίνιας. Μια νοοτροπία όπου, ακόμα κι αν έχει κανείς όλα όσα μπορούσαν να του δοθούν, δεν ομολογούσε ποτέ την χαρά του. Αναμφίβολα, το «ας τα λέμε καλά», εκεί φαίνεται να ρίζωσε.

Ο Χριστιανισμός τα άλλαξε όλα. Δεν αντέστρεψε απλώς το νόημα της ευτυχίας, της χαράς, της νίκης, αλλά τα τοποθέτησε οριστικά εκτός κόσμου, αφού πρώτα αφαίρεσε το ενδοκοσμικό τους νόημα. Έτσι, στη ζωή αυτή η ευτυχία, η νίκη είναι πάντα ζητούμενα και ποτέ δεν κατακτιούνται. Μάλιστα, αν έρθουν τώρα, υπάρχει πιθανότητα να τα στερηθούμε στο άπειρο μετά. Γιατί πλέον για να χορτάσεις, πρέπει να πεινάσεις· για να κερδίσεις την ζωή σου, πρέπει να την χάσεις· για να ευτυχήσεις, πρέπει να πενθήσεις. Η χαρά είναι μεγάλη, αλλά είναι μόνο εν τοις ουρανοίς. Εδώ υπάρχει μόνο αγώνας και αγωνία.
Και φτάνουμε στον σημερινό άνθρωπο, που κουβαλάει ασυναίσθητα στους ώμους του όλους αυτούς τους αιώνες, όλους αυτούς τους φόβους και τις προσδοκίες –το αρχέγονο σφίξιμο– ενώ παράλληλα ζει σε έναν κόσμο που τον θέλει άνετο, χαλαρό, κουλ, πετυχημένο, ευτυχή.

Πώς θα κινηθεί; Πώς θα λειτουργήσει; Τι θ’ απογίνει;

Η μια λύση είναι αυτή που τραγουδάει ο Φάμελλος: Να αποδεχτεί την εξαρχής, την οντολογική του ήττα και να προσπαθήσει για το θαύμα. Να ελπίσει στην αστραπή που θα φωτίσει τον δρόμο του.

[Το Λουλούδι του Μανώλη Φάμελλου πρωτοτραγούδησε ο Γιώργος Νταλάρας στο διπλό CD «Η άσφαλτος που τρέχει». Το ξανατραγούδησε ο ίδιος στο «Ποτέ όπως πριν»]

Tagged: , , , ,

2 thoughts on “…από την αρχή ήμουν χαμένος, χαμένος

  1. Σόνια Τουρκολιά 10/06/2014 στο 10:04 πμ Reply

    *Από την αρχή ήμουν χαμένος, χαμένος*

    Η ζωή πολλές φορές μας πλησιάζει φορώντας το απαστράπτον παλτό της
    επίπλαστης ευτυχίας, κρατώντας μία ανθοδέσμη υποσχόμενης ευτυχίας. Μια
    ευτυχία όμως που εύκολα μεταφράζεται σε ….μόλις λίγες σταγόνες του
    άπειρου χρόνου…. Κι εμείς…έτσι διψασμένοι καθώς είμαστε από την έλλειψή
    της… αρπάζουμε την ανθοδέσμη για να προλάβουμε να την κάνουμε κατάδική
    μας…πριν κάποιος άλλος τη διεκδικήσει…!!!

    Και όμως….μέσα στην απληστία μας δεν αντιλαμβανόμαστε ότι μέσα στα
    υπέροχα λουλούδια της ανθοδέσμης, που η ζωή τους έγκειται σε λίγες μέρες ,
    υπάρχει κρυμμένο και το «αγκάθι» που θ αρχίσει να μας τρυπά τα χέρια καθώς
    θα συνεχίζουμε να κρατάμε την ανθοδέσμη των υποσχέσεων, όταν τα υπόλοιπα
    λουλούδια – ακολουθώντας το νόμο της φθοράς- αρχίζουν και μαραίνονται….

    Όμως πάντα θα υπάρχει το μολύβι της ψυχής για να γράφει την ιστορία της
    μέσα στον κόσμο..

  2. hfaistiwnas 17/06/2014 στο 12:09 μμ Reply

    Καλημέρα!
    Χαλαρό και ευτυχή.. εύκολο το λες?

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: